VAT W ORZECZNICTWIE TSUE W 2017 R.

SERWIS MONITORA PODATKOWEGO 01/2018

Monitor Podatkowy | 1/2018
Moduł: prawo podatkowe, prawo UE
MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy spółka doradztwa podatkowego sp. z o.o.

 Spis treści

  • Wstęp
  • Brak opodatkowania VAT – przeniesienie prawa własności nieruchomości tytułem zapłaty zobowiązania podatkowego
  • Zwolnienie z VAT dla używanych budynków
  • Prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług od podmiotu uznanego za nieaktywny
  • Zwolnienie z VAT WDT
  • Opłaty reprograficzne nie są wynagrodzeniem za czynności opodatkowane VAT
  • Spojrzenie TSUE na wewnątrzwspólnotowe transakcje łańcuchowe


Wstęp

Tomasz Michalik - autor jest doradcą podatkowym, partnerem w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy, autorem komentarza do ustawy o VAT, członkiem grupy ekspertów ds. VAT powołanej przez Komisję Europejską
Bardzo wiele wydarzyło się w świecie podatku VAT w ostatnich miesiącach. Szczególnie zwraca uwagę ilość działań związanych z tzw. uszczelnianiem systemu podatku podjętych lub proponowanych zarówno przez Komisję Europejską, jak i polskiego fiskusa. Z działań o charakterze strukturalnym podkreślić warto w szczególności przygotowanie propozycji tzw. definitywnego modelu opodatkowania wewnątrzunijnych transakcji towarowych. Komisja przedstawiła w październiku 2017 r. pierwszą propozycję nowelizacji Dyrektywy 2006/112, której celem jest wprowadzenie pierwszego etapu dość skomplikowanej reformy opodatkowania tych transakcji. Komisja uważa, że ta zmiana spowodowałaby bardzo poważne ograniczenie oszustw i nadużyć wynikających z dzisiejszych, wysoce niedoskonałych rozwiązań związanych z opodatkowaniem handlu wewnątrzunijnego. Jednak obserwujemy także wiele działań podjętych i planowanych przez polskiego prawodawcę. Przywrócenie od początku 2017 r. sankcji administracyjnych, rozszerzenie pakietu kar określonych w Kodeksie karnym skarbowym, a także nowelizacja Kodeksu karnego poprzez wprowadzenie przepisów penalizujących wystawianie i posługiwanie się fakturami nieodzwierciedlającymi rzeczywistości dość znacząco zmieniły krajobraz podatkowy. Kwestia sankcji administracyjnej jest szczególnie interesująca właśnie z punktu widzenia wpływu orzecznictwa TSUE na legislację. Regulacje wprowadzające sankcję administracyjną zostały wprowadzone wraz z pierwszą ustawą o VAT, a zatem już w roku 1993. Wówczas, przez krótki czas, sankcja sięgała pięciokrotności błędu w rozliczeniu. Ostatecznie, stopniowo zmniejszono ją do 30% i w takim kształcie została przeniesiona do ustawy z 11.3.2004 r. Sankcja budziła kontrowersje i ostatecznie sąd administracyjny postanowił skierować do TSUE pytanie prejudycjalne o jej dopuszczalności na gruncie przepisów Dyrektywy. W wyroku z 15.1.2009 r. w sprawie C-502/07, K-1 sp. z o.o., Trybunał uznał, że ponieważ sankcja nakładana w przypadku stwierdzenia błędu w deklaracji podatkowej nie ma cech charakterystycznych dla podatku VAT, w związku z tym jej wprowadzenie nie stanowi naruszenia przepisów Dyrektywy. Co jednak ciekawe, ustawodawca nie czekając na rozstrzygnięcie, zdecydował o usunięciu już w 2018 r. przepisów wprowadzających ową sankcję administracyjną. Jednak dość nieoczekiwanie ustawodawca nowelizacją ustawy, która weszła w życie z dniem 1.1.2008 r., usunął z ustawy przepisy dotyczące zastosowania sankcji 30% stosowanej – w pewnym uproszczeniu – w przypadku zaniżenia przez podatnika zobowiązania podatkowego lub zawyżenia kwoty podatku naliczonego. Wyrok TSUE pozwolił jednak ustawodawcy przywrócić przepisy regulujące sankcję administracyjną w kształcie w zasadzie niemal tożsamym (w podstawowym zakresie) do regulacji analizowanych przez TSUE. Analizując nowe regulacje wprowadzone do ustawy w 2017 r., zwraca uwagę także rozszerzenie zakresu przypadków, w których podatnik może zostać wyrejestrowany bez konieczności informowania go o tym. Doprowadziło to do usunięcia z rejestru podatników VAT czynnych kilkudziesięciu tysięcy podmiotów. Często bez żadnego uzasadnienia. Tymczasem prowadzi to często do praktycznych kontrowersji dotyczących tego, czy brak rejestracji podatnika jako podatnika VAT czynnego oznacza brak możliwości odliczania podatku naliczonego z faktur przez takiego podatnika wystawianych. W tej mierze warto przypomnieć, że Trybunał wielokrotnie już wypowiadał się, potwierdzając prawo do odliczenia podatku naliczonego w przypadkach, gdy materialne przesłanki tego prawa zostały wypełnione także wówczas, gdy warunki formalne nie w pełni zostały spełnione. Przykładem takiego rozstrzygnięcia jest omawiany w niniejszym dodatku wyrok w sprawie C 101/16 SC Paper Consult SRL. Możemy się spodziewać, że rozstrzygnięcie to wpłynie na krajową praktykę stosowania prawa. Pozostałe prezentowane orzeczenia są nie mniej istotne, czasami przede wszystkim dla podatnika polskiego, jak niezmiernie ważne rozstrzygnięcie ostatecznie potwierdzające częściową niezgodność polskich regulacji dotyczących tzw. pierwszego zasiedlenia budynków i budowli (wyrok w sprawie C-308/16 Kozuba Premium Selection), inne mają istotne znaczenie dla podatników z całej Unii (jak np. wyroki w sprawach C-37/16, SAWP; C-386/16, Toridas; C-36/16, Posnania Investment; C-21/16, Euro Tyre BV). W tym niezmiernie dynamicznym świecie VAT jedno się wszakże nie zmienia – orzecznictwo Trybunału ma niezmiernie istotny wpływ nie tylko na ustawodawstwo krajowe, ale także na praktykę stosowania prawa. Dlatego tak ważne jest bieżące śledzenie i analizowanie orzecznictwa TSUE.