VAT W ORZECZNICTWIE TSUE W 2016 R.

SERWIS MONITORA PODATKOWEGO 03/2016

Monitor Podatkowy | 12/2016
Moduł: prawo podatkowe, prawo UE
MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy spółka doradztwa podatkowego sp. z o.o.

Spis treści

  • Wstęp
  • Prawo oddziału zagranicznej spółki do odliczenia podatku VAT naliczonego
  • Publiczna działalność nadawcza
  • Prawo do odliczenia podatku naliczonego w ramach transakcji dotyczących przygotowania i udziału w wyścigach koni należących do podatnika
  • Usługi likwidacji szkód nie podlegają zwolnieniu
  • Granice odmowy przyznania podatnikowi prawa do zastosowania preferencji w związku z niespełnieniem wszystkich przesłanek przewidzianych w przepisach

Wstęp

Rok 2016 zarówno w Polsce, jak i w całej Unii Europejskiej stał pod znakiem pracy nad rozwiązaniami mającymi na celu ograniczenie nadużyć i wyłudzeń podatku VAT. Stąd wstępny pakiet propozycji Komisji Europejskiej mający na celu wprowadzenie przede wszystkim tzw. ostatecznego modelu opodatkowania towarowych transakcji wewnątrzunijnych, a także m.in. rozszerzenia zastosowania tzw. mechanizmu odwrotnego obciążenia (wraz z rozważaną możliwością pilotażowego modelu wprowadzenia powszechnego odwrotnego obciążenia obejmującego wszystkie transakcje krajowe – co stanowiłoby zasadniczą zmianę systemu unijnego podatku VAT). Stąd także krajowe rozwiązania – zarówno już wprowadzone w ciągu roku 2016 (jak np. tzw. pakiet paliwowy), jak i planowane (jak np. sankcje administracyjne). Także te zmiany, pośrednio, potwierdzają to, jak wielki wpływ na legislację i codzienną praktykę podatkową ma orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE. Sankcja administracyjna funkcjonowała bowiem zarówno w pierwszej polskiej VATU (z 1993 r.), jak i w obecnie obowiązującej ustawie z 11.3.2004 r. Jednak dość nieoczekiwanie ustawodawca nowelizacją ustawy, która weszła w życie z dniem 1.1.2008 r., usunął z ustawy przepisy dotyczące zastosowania sankcji 30% stosowanej, w pewnym uproszczeniu – w przypadku zaniżenia przez podatnika zobowiązania podatkowego lub zawyżenia kwoty podatku naliczonego. Było to dosyć nieoczekiwane z tego względu, że wcześniej sąd administracyjny wystąpił do TSUE z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym tego, czy owa sankcja (nazywana przez ustawodawcę dodatkowym zobowiązaniem podatkowym) nie narusza regulacji dyrektywy. Ustawodawca nie czekał jednak na orzeczenie i zawczasu sankcję z ustawy usunął. Tymczasem TSUE w wyroku z 15.1.2009 r. w sprawie C-502/07 K-1 sp. z o.o. v. Dyrektor IS w Bydgoszczy uznał, że przedmiotowa sankcja nakładana w przypadku stwierdzenia błędu w deklaracji podatkowej nie ma cech charakterystycznych dla podatku VAT (cechami tymi są przede wszystkim powszechność stosowania wobec czynności, których przedmiotem są towary lub usługi, proporcjonalność, pobór podatku na każdym etapie procesu produkcji lub dystrybucji, możliwość odliczenia podatku naliczonego skutkująca przeniesieniem kosztu ekonomicznego podatku na finalnego konsumenta). Wynika to zaś z tego, że powodem zastosowania sankcji nie jest określona czynność wykonana przez podatnika, lecz nieprawidłowość w deklaracji podatkowej. Dlatego w ocenie Trybunału zasada wspólnego systemu podatku VAT nie stoi na przeszkodzie wprowadzeniu tego rodzaju środka przez państwo członkowskie. Trybunał zaznaczył także, że takie dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie jest także środkiem specjalnym, którego przyjęcie przez państwo członkowskie wymaga upoważnienia Rady stanowiącej jednomyślnie na wniosek Komisji Europejskiej. Tym samym TSUE przyjął, że analizowana sankcja administracyjna niespełniająca cech podatku VAT i niebędąca środkiem specjalnym mogła być przez Polskę stosowana. To oznacza także, że ustawodawca polski mógł przywrócić sankcję w kształcie takim samym lub zbliżonym jak ta analizowana przez TSUE – i tę możliwość ustawodawca właśnie wykorzystuje. Kolejnym przykładem jest wyrok z 17.3.2016 r. w sprawie C-40/15 Aspiro. Wyrok ten, który omawiamy szerzej w niniejszym dodatku, sprawił, że ustawodawca zaproponował usunięcie z art. 43 VATU ustępu 13 określającego zwolnienie od podatku niektórych czynności związanych z działalnością ubezpieczeniową. Omawiamy także inne wyroki, które jakkolwiek nie wpłynęły jeszcze na ustawodawstwo krajowe, to jednak mają już teraz znaczący wpływ na praktykę stosowania prawa – zarówno w Polsce, jak i innych państwach członkowskich. W tej grupie szczególnie ważne i interesujące są wyroki w sprawach C-11/15 Cesky Rozhlas (podkreślający pozorną jedynie oczywistość, a mianowicie to, że nie zawsze gdy mamy do czynienia z płatnością związaną z jakąś czynnością, musi to oznaczać, że płatność ta jest wynagrodzeniem z tytułu świadczonej usługi) i C-24/15 ­Josef Plockl (w którym TSUE formułuje, w pewnym uproszczeniu, zasadę przewagi treści nad formą). Dlatego właśnie tak ważne jest bieżące śledzenie i analizowanie orzecznictwa TSUE. Jego wpływ na legislację, jak również praktykę stosowania prawa jest bowiem ogromny i nieustający. Tomasz Michalik Autor jest doradcą podatkowym, partnerem w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy, autorem komentarza do ustawy o VAT, członkiem grupy ekspertów ds. VAT powołanej przez Komisję Europejską.