VAT w orzecznictwie TSUE w 2013 r.

Serwis Monitora Podatkowego 01/2014

Monitor Podatkowy | 1/2014
Moduł: prawo podatkowe
MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy spółka doradztwa podatkowego sp. z o.o.

Wstęp Zmiany ustawy o podatku od towarów i usług, które weszły w życie 1.1.2014 r., stanowią najlepsze potwierdzenie tego, jak ważne jest orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Nowe regulacje art. 29a ust. 13–15 określające sposób obniżenia podstawy opodatkowania w przypadku np. obniżenia ceny po dokonanej sprzedaży są bezpośrednim efektem rozstrzygnięcia TSUE w sprawie C-588/10 (Kraft Foods Polska). Z kolei art. 86a określający zasady odliczenia podatku naliczonego w przypadku nabycia samochodów osobowych i wybranych innych pojazdów samochodowych to konsekwencja wyroku TSUE w sprawie C-414/07 (Magoora)1. Rok 2013 przyniósł kilka niezmiernie ciekawych rozstrzygnięć Trybunału. Na pewno zwraca uwagę wyrok w sprawie C-271/12 (Petroma Transports SA i inni), w którym TSUE rozważał kwestię możliwości odliczenia podatku naliczonego z faktur zawierających dość poważne braki formalne. Trybunał uznał, że państwo członkowskie może odmówić prawa do odliczenia podatku naliczonego, w przypadku gdy brak pewnych danych na fakturze (pozwalających na ustalenie wartości świadczenia) sprawia, że pojawia się wątpliwość, czy świadczenie w ogóle zostało wykonane. Niewątpliwie nie bez wpływu na to rozstrzygnięcie pozostawał fakt, że usługodawca i usługobiorcy byli członkami tej samej grupy. Niemniej rozstrzygnięcie to może sugerować pewien odwrót od dotychczasowego bardzo liberalnego podejścia TSUE do prawa do odliczenia podatku naliczonego w przypadku istnienia jedynie pewnych braków o charakterze formalnym. Niewątpliwie trzeba dokładnie śledzić przyszłe rozstrzygnięcia Trybunału w tego rodzaju sprawach. Z kolei wyrok w sprawie C-91/12 (PFC Clinic AB) wpisuje się w toczącą się także w Polsce dyskusję na temat granic możliwości zastosowania zwolnienia przedmiotowego w przypadku chirurgii plastycznej. TSUE zaznaczył przede wszystkim, że operacje z zakresu chirurgii plastycznej i zabiegi estetyczne mogą mieścić się w zakresie definicji pojęć opieki medycznej i świadczenia opieki medycznej, jednakże, co do zasady, jeżeli świadczenia te służą diagnozowaniu i leczeniu chorób lub zaburzeń zdrowia względnie ochronie, utrzymywaniu i przywracaniu dobrego stanu zdrowia osób. Wśród ważnych wyroków Trybunału wydanych w roku 2013 mamy też dwa rozstrzygnięcia w sprawach polskich. Pierwszy dotyczy sprawy C-155/12 (RR Donnelley Global Turkney ­Solutions Poland sp. z o.o.) i dotyczy określenia miejsca świadczenia usług magazynowania. Spółka świadczyła na rzecz podmiotów zagranicznych kompleksowe usługi magazynowania obejmujące m.in. przyjęcie towarów do magazynu, umieszczenie towarów na półkach magazynowych, ich przechowywanie także pakowanie towarów dla klientów, a czasem ich konfekcjonowanie, wreszcie – wydanie, rozładunek i załadunek towarów. Spór dotyczył tego, czy usługi magazynowania powinny zostać uznane za usługi związane z nieruchomościami (i w konsekwencji opodatkowane w Polsce), czy też usługi opodatkowane na zasadach ogólnych (a zatem opodatkowane w miejscu siedziby działalności gospodarczej kontrahenta – będącego podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą). Dokonując rozstrzygnięcia tego zagadnienia, Trybunał zauważył, że takie kompleksowe usługi magazynowania będą uznane za usługi związane z nieruchomościami, a w konsekwencji będą podlegać opodatkowaniu VAT w kraju, w którym zlokalizowany jest magazyn, jedynie w przypadku gdy usługobiorcy mają przyznane prawo do używania całości lub wyraźnie określonej części nieruchomości. Tylko w takim bowiem przypadku istnieje, zdaniem TSUE, wystarczająco silny związek z konkretną nieruchomością. I wreszcie wyrok w sprawie C-319/12 (MDDP), w którym Trybunał odnosił się do szczególnie interesującej kwestii – a mianowicie tego, czy w przypadku gdy państwo członkowskie wprowadziło nazbyt szeroko zwolnienie przedmiotowe i objęło nim także czynności, które na gruncie Dyrektywy 2006/112 nie powinny podlegać zwolnieniu, podatnik, który opierając się na polskich przepisach, zastosował zwolnienie może – na gruncie regulacji Dyrektywy uznającej tę czynność za opodatkowaną – odliczyć podatek naliczony związany z wykonywaniem tych czynności. Kanwą sprawy były przepisy zwalniające wszelkie usługi edukacyjne (obowiązujące do końca 2010 r). Trybunał zgodził się ze stanowiskiem spółki, zgodnie z którym tak szerokie zwolnienie naruszało Dyrektywę, niemniej jednak uznał, że podatnik miałby prawo do odliczenia podatku naliczonego tylko wówczas, gdyby jednocześnie – wbrew polskiej ustawie – opodatkował wykonaną czynność. To kontrowersyjne stanowisko zakłada bowiem możliwość opodatkowania czynności, dla której krajowe przepisy przewidują zwolnienie. Tworzy to oczywiste ryzyko dla nabywcy usługi (związane z art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy przewidującym brak możliwości odliczenia podatku naliczonego, w przypadku m.in. gdy transakcja udokumentowana fakturą jest zwolniona od podatku). Jak zawsze podkreślam – orzecznictwo TSUE trzeba znać, ponieważ daje nową, nieco zewnętrzną perspektywę, jest doskonałym narzędziem w codziennej praktyce oraz pomaga zrozumieć istotę regulacji unijnych. Nieznajomość tego orzecznictwa po prostu szkodzi. Tomasz Michalik
doradca podatkowy,
partner w MDDP
Michalik Dłuska Dziedzic
i Partnerzy.