Udokumentowanie nabycia darowizny od członka najbliższej rodziny

Wyrok NSA z 11.12.2019 r., II FSK 2954/17

Monitor Podatkowy | 8/2020
Moduł: prawo podatkowe
DOI: 10.32027/MOPOD.20.8.8

Nie ulega natomiast wątpliwości, że wprowadzając omawiane zastrzeżenia w treści art. 4a ust. 1 pkt 2 PSpDarU, ustawodawca uzależnił możliwość skorzystania z omawianego zwolnienia od przedstawienia określonego środka dowodowego, dokumentu wskazanego w tym przepisie, ograniczając w ten sposób swobodę dowodzenia w zakresie okoliczności uprawniających podatnika do uzyskania tegoż zwolnienia. (...) Dowód wpłaty na rzecz US z tytułu zaległości podatkowej posiadanej przez obdarowanego nie jest dowodem, o jakim mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 PSpDarU, i jako taki nie może być rozpatrywany w kontekście uprawnienia do skorzystania ze zwolnienia tym przepisem statuowanego.

Wyrok NSA z 11.12.2019 r., II FSK 2954/17


Z uzasadnienia: (...) Zaskarżonym wyrokiem z 25.4.2017 r., III SA/Wa 1371/16, WSA w Warszawie oddalił skargę P.M. na decyzję Dyrektora IS w Warszawie z 29.2.2016 r., Nr (...) w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: ­PostSądAdmU). (...) Decyzją z 12.11.2015 r. Naczelnik US W. ustalił P.M. wysokość podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia darowizny od siostry M.S. w kwocie 16 209,00 zł. Organ podatkowy I instancji przyjął jako podstawę opodatkowania wykazaną w złożonym zgłoszeniu SD-Z2 darowiznę w kwocie 250 000,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wyjaśnił zasadność odstąpienia od zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisu art. 4a ust. 1 ustawy z 28.7.1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768 ze zm., dalej: PSpDarU), zwalniającego od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez wskazanych w tym przepisie członków najbliższej rodziny, w tym rodzeństwo. Wskazał, iż przesłanką skorzystania z przedmiotowej ulgi jest łączne spełnianie wymienionych w tym przepisie warunków, tj. zgłoszenie nabycia w ustawowym terminie oraz udokumentowanie otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania ich na rachunek bankowy nabywcy albo rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Nie uprawnia natomiast do skorzystania ze zwolnienia wpłata własna podatnika na rachunek bankowy, jak również uiszczenie zaległego podatku. Tymczasem dla udokumentowania otrzymania darowizny podatnik przedstawił dowody dokonania wpłat własnych na należące do niego rachunki w (...) Banku w dniu 9.5.2013 r., w kwocie 88 000,00 zł oraz w (...) Banku w dniu 9.5.2013 r. w kwocie 105 000,00 zł. Nadto dowodem otrzymania darowizny miała być wpłata na rzecz Urzędu Skarbowego W. dokonana w dniu 13.5.2013 r. w wysokości 52 908,70 zł. Dyrektor IS w Warszawie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając wyrażone w niej stanowisko prawne, jak również akceptując ustalenia faktyczne poczynione przez ten organ. W skardze do WSA w Warszawie skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:
– naruszenie przepisów postępowania podatkowego, tj. art. 121 § 1 ustawy z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: OrdPU) poprzez stwierdzenie, iż skarżący nieprawidłowo udokumentował otrzymaną darowiznę, dokonując przelewu jej części na rachunek bankowy organu podatkowego, a także poprzez nieprzytoczenie daty wydania wyroku, na który powołuje się organ podatkowy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, będące wyrazem lekceważenia skarżącego; – naruszenie art. 4a PSpDarU poprzez przyjęcie, że samodzielna wpłata przez osobę obdarowaną środków uzyskanych w drodze darowizny na konto bankowe nie wypełnia dyspozycji przedmiotowego przepisu i w rezultacie nie prowadzi do zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku. (...)

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd I instancji przywołał aprobująco wyrok NSA z 25.2.2014 r., II FSK 706/12 (...), zauważając, że zapadł wprawdzie w nieco odmiennym stanie faktycznym, jednak wyrażone w nim tezy znajdują uzasadnienie także w okolicznościach rozpatrywanej sprawy. W dalszej kolejności stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie brak powodu, by wykładnia art. 4a ust. 1 pkt 2 PSpDarU zmierzała do likwidacji obowiązku udokumentowania przekazania na rachunek bankowy nabywcy czy wręcz prowadziła do interpretowania go jako udokumentowania otrzymania tzw. wpłatą własną, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Zdaniem sądu przyjęcie mocno akcentowanej w skardze wykładni celowościowej omawianej regulacji prowadzić musi do konkluzji, że należy zaaprobować takie rozumienie art. 4a ust. 1 pkt 2 ­PSpDarU, które służy celom prorodzinnym, ale także zapewnia bezpieczeństwo obrotu prawnego i systemu podatkowego. Tym samym użyte w przepisie art. 4a ust. 1 pkt 2 PSpDarU wyrażenie udokumentowanie (...) ich (środków pieniężnych – przyp. sądu) otrzymania dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy należy rozumieć w ten sposób, że chodzi tu o udokumentowanie transferu pieniężnego składnika majątku darczyńcy do majątku obdarowanego. Nie ulega wątpliwości, że wpłata własna środków pieniężnych takiego transferu nie dokumentuje. Zdaniem sądu, także dowody wpłaty w dniu 13.5.2013 r. na rzecz US W. tytułem zaległości podatkowych nie stanowią dowodu otrzymania tych środków pieniężnych przez skarżącego w drodze darowizny, warunkującego zastosowanie zwolnienia z art. 4a ust. 1 pkt 2 PSpDarU. Jak trafnie wskazał Dyrektor IS, sama czynność wykonania zobowiązania podatkowego pozostaje bez związku z umową darowizny. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniósł P.M., zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 PostSądAdmU, zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) PostSądAdmU w zw. z art. 121 § 1 oraz art. 191 OrdPU. (...) Ponadto, na podstawie art. 174 pkt 1 PostSądAdmU, zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4a ust. 1 pkt 2 PSpDarU przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że samodzielna wpłata osoby obdarowanej na konto bankowe nie wypełnia dyspozycji przedmiotowego przepisu, a tym samym nie prowadzi do zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku. (...)