Spółki giełdowe – płatnik podatku od dywidend uzyskiwanych przez osoby fizyczne?

Spółki giełdowe – płatnik podatku od dywidend uzyskiwanych przez osoby fizyczne?

Monitor Podatkowy | 5/2007
Moduł: prawo handlowe, prawo podatkowe
Karolina Tetłak, Robert Krasnodębski

Normy dotyczące instytucji płatnika nie mogą być zawarte w innych ­aktach prawnych niż w przepisach prawa podatkowego. Zasada ta nie zawsze jest prze­strzegana. W artykule omówiono zasady rozliczania podatku z tytułu dywidend zawarte w Szczegółowych Zasadach Działania Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych.

Pojęcie płatnika

W myśl art. 8 ustawy z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa, płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpła­cenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Z przepisu tego wynika zatem zakaz ustanawiania płat­ni­kiem podmiotów w innych aktach prawnych, niż w przepisach prawa podatkowego. Zasada ta nie zawsze jest jednak przestrzegana. Przykładem naruszenia art. 8 OrdPU są zapisy Szczegółowych Zasad Działania Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych („KDPW”) stanowiące załącznik do uchwały zarządu KDPW Nr 79/98 z 29.1.1998 r. (stan prawny na dzień 8.3.2007 r., opublikowany na stronie in­ternetowej www.kdpw.com.pl). Zasady te, ustalone na podstawie Regulaminu KDPW, określają m.in. sposób reali­zacji zobowiązań emitentów wobec właścicieli papierów wartościowych, obejmujący rozliczenia płatności z tytułu dywidend uzyskiwanych przez akcjonariuszy będących osobami fizycznymi i prawnymi, w tym także zasady poboru zryczałtowanego podatku dochodowego z tytułu wypłaconej dywidendy.

Obowiązki płatnika według KDPW

W treści Szczegółowych Zasad Działania KDPW przyjął, iż płatnikiem podatku dochodowego od dochodów z tytułu dywidend jest – w przypadku wspólników będących osobami prawnymi – spółka wypłacająca dywidendę. Natomiast w odniesieniu do osób fizycznych funkcję tę – zdaniem KDPW – pełni podmiot prowadzący działalność maklerską na terytorium Polski, prowadzący rachunek osoby fizycznej uzyskującej dywidendę. Postanowienia zawarte w Szczegółowych Zasadach Działania mają fundamentalne znaczenie dla uczestników systemu depozytowo-rozliczeniowego, gdyż określając i narzucając emitentom zasady dokonywania rozliczeń pieniężnych wpływają faktycznie na ich obowiązki w zakresie zobowiązań podatkowych. Przy niewłaściwym ich określeniu narażają zatem uczestników na konsekwencje naruszenia przepisów podatkowych.

Zgodnie z § 97 Szczegółowych Zasad Działania, emitenci zobowiązani są do przekazania do dyspozycji KDPW środków przeznaczonych na realizację prawa do dywidendy, przy czym w przypadku dywidendy należnej akcjonariuszom będącym osobami fizycznymi kwota ta ma charakter brutto (jest powiększona o należny podatek dochodowy). Kwota ta podlega następnie rozdysponowaniu pomiędzy uczestników bezpośrednich (podmioty prowadzące działalność maklerską), którzy – jako płatnicy, w myśl kon­cepcji przyjętej przez KDPW – potrącają zryczałtowany podatek dochodowy. Z kolei, w przypadku akcjonariuszy będących osobami prawnymi, emitent dokonuje samodzielnie potrącenia zryczałtowanego podatku dochodowego, przekazując do KDPW kwotę netto (dodatkowo Szczegółowe Zasady Działania określają procedurę zwrotu zatrzymanej kwoty z tytułu podatku na rzecz tych akcjonariuszy będących osobami prawnymi, którzy korzystają ze zwolnień i obniżek podatku).

Płatnik według przepisów o podatku dochodowym

Ze stanowiskiem KDPW w kwestii określenia podmiotu pełniącego funkcję płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu dywidendy nie można się jednak zgodzić. Naszym zdaniem, w świetle art. [...]