Samochód w firmie od 1.4.2014 r. – aspekty VAT, CIT i PIT

Monitor Podatkowy | 6/2014
Moduł: prawo podatkowe
Rödl & Partner
Samochód w firmie od 1.4.2014 r.
– aspekty VAT, CIT i PIT

Spis treści

  • Wstęp
  • 100% odliczenie podatku VAT
  • Ograniczone prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przy użytku mieszanym oraz konsekwencje
    użytku mieszanego na gruncie podatków dochodowych
  • System korekt podatku naliczonego VAT
  • Konsekwencje zmian przepisów w zakresie zasad odliczania podatku VAT od pojazdów samochodowych na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych
  • VAT należny – sprzedaż i prywatny użytek

Wstęp

Renata Kabas-Komorniczak - Doradca podatkowy, Partner w Biurze Rödl & Partner w Warszawie Z dniem 1.4.2014 r. zmianie uległy zasady odliczania podatku VAT związanego z pojazdami samochodowymi o masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony. Nowe przepisy wprowadziły zasadę, zgodnie z którą wysokość odliczenia jest uzależniona od sposobu użytkowania pojazdu przez podatnika. Wykorzystywanie samochodu w celach mieszanych, tj. zarówno do celów służbowych, jak i do użytku prywatnego, skutkuje ograniczonym prawem do odliczenia, natomiast pojazd wykorzystywany wyłącznie do prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej uprawnia do pełnego odliczenia podatku VAT. Podstawą wprowadzenia ww. zmian była przede wszystkim decyzja wykonawcza Rady upoważniająca Rzeczpospolitą Polską do stosowania środków stanowiących odstępstwo od art. 26 ust. 1 lit. a) i art. 168 dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 353 z 28.12.2013, s. 51). Decyzja wykonawcza obowiązuje do 31.12.2016 r., jednak zgodnie z art. 3 ust. 2 tej decyzji zakłada się wystąpienie o przedłużenie środków określonych w przedmiotowej decyzji na kolejne lata. Wprowadzane zmiany wynikają również z konieczności dostosowania przepisów o podatku od towarów i usług do tez wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19.7.2012 r. w sprawie C-160/11 Bawaria Motors. Kwestia dotyczący zakresu wykorzystywania przez podatników VAT w ramach prowadzonej działalności gospodarczej samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych (do 3,5 tony) była od lat problemem do rozstrzygnięcia w Polsce i większości państw członkowskich Unii Europejskiej. Samochody te są bowiem niezbędne w działalności gospodarczej, równocześnie jednak – jako niezbędne w życiu prywatnym – są także wykorzystywane do celów prywatnych podatnika lub jego pracowników. Z uwagi na specyfikę tych samochodów polegającą na możliwości równoczesnego wykorzystywania ich do celów „służbowych” i „prywatnych” bardzo trudne jest dokładne określenie zakresu wykorzystywania pojazdów do celów niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Problem ten został również dostrzeżony przez Komisję Europejską. W 2004 r. podjęła ona próbę zharmonizowania zakresu kosztów, dla których uzasadnione jest wyłączenie prawa do odliczenia i zaproponowała uzgodnienie przepisów dotyczących między innymi samochodów osobowych. Ponieważ zbliżanie przepisów w tym zakresie ma ogromny wpływ na budżety państw członkowskich, do chwili obecnej nie zdołano osiągnąć porozumienia w tej kwestii. Ze względu na zasadę neutralności, zgodnie z którą podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia kwoty podatku naliczonego zawartego w nabywanych towarach i usługach związanych wyłącznie z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi w ramach prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, w kilkunastu państwach członkowskich Unii Europejskiej wprowadzono ograniczone prawo do odliczenia podatku naliczonego w odniesieniu do samochodów osobowych i pojazdów samochodowych konstrukcyjnie im podobnych. Podstawą prawną takich działań są decyzje derogacyjne wydane na podstawie art. 395 dyrektywy 2006/112/WE lub też ograniczenia zachowane przez państwa członkowskie na podstawie zasady stand still. W niniejszym opracowaniu wybraliśmy najważniejsze zagadnienia związane z nowymi regulacjami dotyczącymi samochodów w działalności gospodarczej. Opracowanie będzie stanowić kompleksową analizę problemu uwzględniającą także wpływ regulacji na podatek dochodowy od osób fizycznych, kwestię płatnika i zagadnienia związane ze stroną kosztową w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych. Opracowanie będzie dotyczyć:
- pełnego prawa do odliczenia oraz obowiązków ewidencyjnych z tym związanych, - ograniczonego prawa do odliczenia przy użytku mieszanym i związanego z tym sposobu odliczenia ujęciem nieodliczonego podatku w kosztach uzyskania przychodu, - systemu korekt podatku naliczonego, - doliczenia do przychodu pracownika lub przedsiębiorcy wartości użytku auta służbowego do celów prywatnych przy użytku mieszanym, - podatku należnego.
Wart podkreślenia jest niezwykle sankcyjny system związany z naruszeniem nowych regulacji, wprowadzony przez ustawodawcę. Podatnik, który nie składa w terminie informacji VAT-26 (informacji o autach wykorzystywanych wyłącznie do celów działalności gospodarczej) bądź też podaje w niej dane niezgodne ze stanem faktycznym, jednocześnie stosując 100% odliczenia podatku VAT, może podlegać dotkliwej odpowiedzialności karnejskarbowej (karze grzywny do 720 stawek dziennych wynoszących od 56 zł do nawet 22 400 zł). Mam nadzieję, że niniejszy materiał będzie dla Państwa istotną wskazówką co do interpretacji nowych przepisów. Miejmy bowiem tę świadomość, że wkraczamy na zupełnie nowy grunt, ponieważ wskutek całkowitych zmian zasad odliczania podatku od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, wprowadzonych ustawą nowelizującą i nowo wprowadzonymi aktami wykonawczymi, dotychczasowe zasady odliczania i wypracowane w związku z nimi orzecznictwo sądowe straciły swą aktualność. * * *