Prawidłowe złożenie oświadczenia o opodatkowaniu VAT nabycia nieruchomości

Wyrok WSA w Kielcach z 20.8.2020 r., I SA/Ke 15/20

Monitor Podatkowy | 12/2020
Moduł: prawo podatkowe
DOI: 10.32027/MOPOD.20.12.6

W świetle powyższego doszło na gruncie niniejszej sprawy do naruszenia art. 43 ust. 10 i 11 VATU przez odmowę zastosowania tego przepisu, będącą wynikiem jego wadliwej wykładni (dokonanej z pominięciem zasady proporcjonalności), w sytuacji, w której strony transakcji z 19.6.2018 r. złożyły w akcie notarialnym oświadczenie o wyborze opodatkowania dostawy (rezygnacji ze zwolnienia od podatku), zawierające wszystkie elementy wymagane przez te przepisy. (…) Innymi słowy, nie jest proporcjonalny wymóg złożenia oświadczenia naczelnikowi urzędu skarbowego o wyborze opodatkowania przed dniem dokonania dostawy, w przypadku gdy do dostawy dochodzi w dacie zawarcia aktu notarialnego i w tym akcie notarialnym strony złożyły zgodne oświadczenie o rezygnacji ze zwolnienia i wyborze opodatkowania transakcji.

Wyrok WSA w Kielcach z 20.8.2020 r., I SA/Ke 15/20

Z uzasadnienia: (…) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: Dyrektor, organ odwoławczy) decyzją z 12.11.2019 r., znak (...) uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. znak: (...) z 13.3.2019 r. w przedmiocie określenia K.Ł. kwoty zwrotu na rachunek bankowy za czerwiec 2018 r. w wysokości 13 019,00 zł i orzekł kwotę zwrotu na rachunek bankowy za czerwiec 2018 r. w wysokości 14 066,00 zł. W deklaracji VAT-7 za czerwiec 2018 r. K.Ł. (dalej jako strona, podatnik) wykazał kwotę zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 216 017,00 zł w terminie 60 dni. W celu zbadania zasadności zwrotu podatku od towarów i usług Naczelnik Pierwszego US w R. przeprowadził wobec podatnika czynności sprawdzające, w wyniku których ustalono, że podatnik w złożonej deklaracji VAT-7 wykazał m.in. nabycie towarów i usług zaliczonych do środków trwałych na kwotę netto 882 598,78 zł, podatek VAT 202 997,72 zł. Organ odwoławczy wyjaśnił, że nabycie towarów i usług zaliczonych przez stronę do środków trwałych w czerwcu 2018 r. dotyczyło nabycia nieruchomości (…). Dyrektor podkreślił, że w trakcie przeprowadzonych czynności sprawdzających ustalono, iż nieruchomość ­będąca przedmiotem transakcji została nabyta przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe (...) ze stawką VAT zwolnioną. (…) Organ odwoławczy wskazał, że 20.6.2018 r. podatnik złożył w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w R. oświadczenie o wyborze opodatkowania dostawy budynków, budowli lub ich części na podstawie art. 43 ust. 10 ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 710 ze zm., dalej: VATU). Dyrektor podkreślił, że po analizie przedłożonych do czynności sprawdzających dokumentów związanych z nabyciem środka trwałego – mając na uwadze termin, w którym złożono oświadczenie, organ I instancji powziął wątpliwości co do prawidłowości zadeklarowanego zwrotu podatku VAT. (…) W dniu 31.1.2019 r. organ I instancji sporządził protokół badania ksiąg podatkowych, w którym określił, że rejestru zakupu VAT za czerwiec 2018 r. nie uznaje za dowód tego, co wynika z zawartych w nim zapisów. Do ustaleń zawartych w powyższym protokole podatnik wniósł zastrzeżenia, do których organ I instancji ustosunkował się. Wydając 13.3.2019 r. decyzję w zakresie podatku od towarów i usług określającą podatnikowi kwotę zwrotu na rachunek bankowy za czerwiec 2018 r. w kwocie niższej od zadeklarowanej przez podatnika, organ I instancji uznał, że podatnik nie dochował warunku określonego w art. 43 ust. 10 pkt 2 VATU, tzn. przed dniem dokonania dostawy nieruchomości (…) nie złożył oświadczenia, że strony transakcji wybierają opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części. W ocenie Naczelnika US w S. dostawa nieruchomości miała miejsce w dniu 19.6.2018 r., tj. z chwilą podpisania aktu notarialnego, natomiast oświadczenie, o którym mowa w art. 43 ust. 10 pkt 2 VATU, zostało złożone przez podatnika dopiero 20.6.2018 r. (…) Organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie spór dotyczy skuteczności złożenia oświadczenia o rezygnacji ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 43 ust. 10 pkt 2 VATU, a w konsekwencji rozstrzygnięcia kwestii, czy podatnik był uprawniony do odliczenia podatku naliczonego z faktury VAT nr (...) z 22.6.2018 r. oraz (...) z 19.6.2018 r. w deklaracji VAT-7 za czerwiec 2018 r. (…) Wyjaśnił, że podstawą pozbawienia skarżącego prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z zakwestionowanych faktur VAT był przepis art. 88 ust. 3a pkt 2 VATU, zgodnie z którym nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku. Dyrektor podkreślił, że dostawa ww. nieruchomości na rzecz skarżącego, w rozumieniu art. 7 ust. 1 VATU, miała miejsce 19.6.2018 r., tj. już w dniu zawarcia w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży ww. nieruchomości. Zdaniem Dyrektora nie zasługuje zatem na uznanie zarzut strony, że 19.6.2018 r. nie doszło do dostawy towaru, ponieważ fizyczne wydanie budynku nabywcy nastąpiło później, tj. 22.6.2018 r. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że dla rozstrzygnięcia, czy strona miała prawo do obniżenia podatku naliczonego ze spornej faktury, pozostaje ustalenie, czy dochowała ona terminu, o którym mowa w art. 43 ust. 10 pkt 2 ww. VATU, tzn. czy przed 19.6.2018 r. strony transakcji złożyły we właściwym urzędzie skarbowym zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części. (…) Nadto wskazał, że z dokumentów przedłożonych w trakcie czynności sprawdzających, tj. faktury VAT nr (...) z 26.1.2007 r. wystawionej przez C. Sp. z o.o., ul. (...), S., NIP: (...) na kwoty netto: 2 072 000 zł, VAT: 0,00 zł, brutto: 2 072 000 zł oraz aktu notarialnego Rep. A nr (...) z 26.1.2007 r., wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe (...), ul. (...), R., NIP: (...) ze stawką zwolnioną VAT. Jednocześnie z przedłożonego przez ww. spółkę R. wyjaśnienia wynika, iż nie były ponoszone nakłady inwestycyjne podnoszące wartość przedmiotowej nieruchomości. (…) Organ odwoławczy wskazał, że bezsporne w sprawie jest, że pierwszy z warunków, o którym mowa w art. 43 ust. 10 VATU, został spełniony. W przypadku drugiego warunku Dyrektor stwierdził, że nie został spełniony, co uniemożliwia skorzystanie przez stronę z prawa do odliczenia podatku naliczonego ze spornej faktury VAT. Podkreślił, że z powołanego przepisu art. 43 ust. 10 VATU jednoznacznie wynika, iż dla wyboru opodatkowania po­datkiem od towarów i usług dostawy budynków budowli lub ich części warunkiem koniecznym jest, poza posiadaniem statusu czynnego podatnika podatku od towarów i usług również złożenie przed dniem dokonania dostawy tych ­obiektów właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego, zgodnego oświadczenia, że strony transakcji wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części. W niniejszej sprawie oświadczenie takie zostało złożone Naczelnikowi Pierwszego US w R. 20.6.2018 r., to jest już po dokonaniu dostawy. Tym samym nie dotrzymano jednego z warunków określonych w art. 43 ust. 10 VATU. Dyrektor wyjaśnił również, że nie zasługuje na akceptację także argument podatnika, wskazujący, iż oświadczenie zostało zamieszczone w akcie notarialnym, a obowiązek jego przekazania organowi podatkowemu spoczywał na notariuszu. Powyższe nie wyczerpuje warunków przewidzianych w wyżej wskazanym przepisie. Nadto wskazał, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma także zachowanie właściwego terminu do złożenia oświadczenia. Termin ma charakter materialnoprawny, bowiem przepis (art. 43 ust. 10 VATU) określa warunki uprawniające podatnika do możliwości zrezygnowania ze zwolnienia i opodatkowania dostawy budynku, tak więc wpływa na jego prawa i obowiązki. (…) W konsekwencji dokonanych ustaleń organ odwoławczy przedstawił szczegółowe rozliczenie podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2018 r. (str. 11 decyzji). K.Ł. wniósł do WSA w Kielcach skargę na decyzję Dyr­ektora. Wnosząc o jej uchylenie, zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, tj.:
1) art. 43 ust. 10 VATU (…), 2) art. 88 ust. 3a pkt 2 i art. 43 ust. 10 VATU (…), 3) art. 193 OrdPU (…), 4) art. 121 OrdPU i art. 32 Konstytucji oraz art. 2a OrdPU (…), 5) art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej i art. 43 ust. 10 VATU (…).