Opodatkowanie VAT zbycia nieruchomości budowlanej

Wyrok NSA z 17.5.2016 r., I FSK 20/15

Monitor Podatkowy | 9/2016
Moduł: prawo podatkowe

Nie można zatem zgodzić się z sądem I instancji, że w okolicznościach tej sprawy, skoro zaliczka otrzymana od przedsiębiorcy budowlanego na poczet ceny sprzedaży udziałów w nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę ma charakter akcesoryjny w stosunku do czynności sprzedaży przedmiotowych udziałów, to nie może być ona traktowana odrębnie od czynności głównej, z tego tylko względu, że skarżący (małżonkowie) otrzymał zaliczkę na poczet sprzedaży udziałów w nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę przed wydaniem przez uprawniony organ, między innymi dla tej nieruchomości, decyzji o warunkach zabudowy. (...) nie ma podstaw do objęcia opodatkowaniem (poprzez korektę) całości lub części należności, otrzymanej przez dostawcę na poczet dostawy gruntu, korzystającej w momencie jej otrzymania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 19 ust. 11 ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej: VATU) ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, w sytuacji gdy następnie dostawa tego gruntu, w skutek wystąpienia okoliczności zmieniających jego charakter na teren budowlany, podlega opodatkowaniu.

Wyrok NSA z 17.5.2016 r., I FSK 20/15

Z uzasadnienia: (...) Zaskarżonym wyrokiem z 24.9.2014 r., VIII SA/Wa 429/14, WSA w Warszawie oddalił skargę Z.G. na decyzję Dyrektora IS w W. z 21.2.2014 r. wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług. Powyższą decyzją, po rozpatrzeniu odwołania Z.G. (dalej: skarżący), Dyrektor IS w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego US w R. z 30.10.2013 r. Przedmiotem decyzji było określenie skarżącemu zobowiązania w podatku od towarów i za poszczególne miesiące 2008 r. i styczeń 2009 r., a także określenie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za kwiecień 2008 r. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego w sprawie organ I instancji ustalił, że skarżący (w latach 2007–2009) prowadził działalność gospodarczą (Przedsiębiorstwo Wielobranżowe R.), której przedmiotem było garbowanie, wyprawa i renowacja skór. W latach 2007–2009 prowadził także wspólnie z żoną niezarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie obrotu nieruchomościami. Wskazał na wyrok WSA w Warszawie z 14.10.2011 r. (VIII SA/Wa 473/10), z którego wynikało, że skarżący w 2007 r. prowadził niezarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie obrotu nieruchomościami, działając jako podatnik w rozumieniu art. 15 ust. 1–2 VATU. Odnośnie obrotu nieruchomościami skarżący nie prowadził dokumentacji podatkowej i nie deklarował obrotu (podatku należnego) w składanych deklaracjach VAT-7. Z akt sprawy wynika, że 2.1.2009 r. małżonkowie sprzedali udziały (6/12) w niezabudowanej nieruchomości (1 ha 3117 m2) położonej w R., oznaczonej numerem ewidencyjnym (...), za łączną cenę 783 142,50 zł. Umowa przeniesienia własności poprzedzona była warunkową umową sprzedaży z 29.8.2008 r., w ramach której małżonkowie G. otrzymali część ceny na poczet tej sprzedaży (249 000 zł). Przedmiotowe udziały małżonkowie kupili 8.8.2008 r. (4/12) oraz 28.8.2008 r. (2/12). Przedmiotowe udziały w nieruchomości oraz inne nieruchomości nabywał od małżonków A.B. na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. W trakcie postępowania kontrolnego Naczelnik US ustalił, że ww. działka oznaczona nr (...) w dniu sprzedaży nie była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jednak objęta była decyzją o warunkach zabudowy z 15.10.2008 r. wydaną dla A.B. Skoro grunt będący przedmiotem umowy przeniesienia własności należało traktować jako teren przeznaczony pod zabudowę, to przedmiotowa dostawa nie korzystała ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 9 VATU. Opodatkowaniu podlegała zatem cała kwota uzyskana z tytułu dostawy, w tym zaliczka na poczet ceny sprzedaży udziałów w nieruchomości. W odwołaniu skarżący postawił zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego oraz materialnego, tj. art. 120, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej: OrdPU) w zw. z art. 41 ust. 1 i art. 43 ust. 1 pkt 9 VATU (...). Dyrektor IS, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, wyjaśnił, że w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu zawiera decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Skoro przedmiotowa działka objęta została stosowną decyzją, w której między innymi określono przeznaczenie gruntu na cele budowlane, a w dniu dostawy decyzja ta pozostawała w mocy, to brak było podstaw do przyjęcia, że dostawa korzystała ze zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 9 VATU. (...) W skardze do WSA w Warszawie skarżący postawił szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów:
a) art. 43 ust. 1 pkt 9 VATU poprzez jego błędną wykładnię jako dokonaną bez uwzględnienia skutków nieprawidłowej transpozycji do VATU art. 135 ust. 1 lit. k) dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 347 z 2006 r. ze zm.; dalej Dyrektywa 2006/112), co spowodowało bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji (...), b) art. 41 ust. 1 VATU poprzez jego zastosowanie w sprawie wskutek wadliwie ustalonego stanu faktycznego (...), c) naruszenie przepisów postępowania podatkowego, tj.:
– art. 120 OrdPU, w wyniku naruszenia powołanych wyżej przepisów prawa materialnego; – art. 122 i 187 § 1 OrdPU (...); – art. 191 OrdPU poprzez dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie nie w pełni rozpatrzonego materiału dowodowego, wskutek okoliczności wskazanych powyżej w związku z art. 235 OrdPU, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. (...)
Zdaniem sądu organy podatkowe ustaliły wszystkie okoliczności faktyczne niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. (...) W ocenie sądu organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że dostawa przedmiotowych udziałów w nieruchomości podlegała opodatkowaniu VAT jako dostawa towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 VATU, która nie korzystała ze zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 9 tej ustawy. Nieruchomość oznaczona numerem ewidencyjnym (...) objęta była w dniu dostawy decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Z decyzji tej wynikało, że wymienione w jej treści działki gruntu, w tym działka nr (...), należy traktować jako tereny przeznaczone pod zabudowę. Decyzja o warunkach zabudowy z 15.10.2008 r. rozstrzygała kwestię przeznaczenia terenów, których dotyczyła, w tym działki (...). Decyzja ta była wiążąca zarówno dla skarżącego, jak i dla organów. W sytuacji gdy w obrocie prawnym występowała decyzja o warunkach zabudowy, której przedmiotem była między innymi przedmiotowa działka dla klasyfikacji terenu niezabudowanego drugorzędne znaczenie miały zapisy z ewidencji gruntów i budynków. Dostawa nieruchomości wchodzącej w skład terenu przeznaczonego pod zabudowę, zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy, nie może być traktowana w celach podatkowych w oderwaniu od tej wiążącej decyzji. Wpływu na wynik sprawy nie wywiera zaś fakt, że przedmiotem obrotu w niniejszej sprawie była jedna z kilku działek nabytych przez małżonków w celach zarobkowych, a decyzja o warunkach zabudowy nie dotyczyła wszystkich działek będących przedmiotem obrotu. Zaliczka otrzymana od przedsiębiorcy budowlanego na poczet ceny sprzedaży udziałów w nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę miała charakter akcesoryjny w stosunku do czynności sprzedaży przedmiotowych udziałów i nie może być traktowana w realiach niniejszej sprawy odrębnie od czynności głównej. Wpływu na wynik sprawy nie wywiera zatem fakt, że skarżący (małżonkowie) otrzymał zaliczkę na poczet sprzedaży udziałów w nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę przed wydaniem przez uprawniony organ, między innymi dla tej nieruchomości, decyzji o warunkach zabudowy. Zaliczka dotyczyła dostawy (sprzedaży) udziałów w nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę. Tym samym nie korzystała ze zwolnienia od podatku przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 9 VATU. Podlegała opodatkowaniu VAT według stawki 22%, przewidzianej w art. 41 ust. 1 VATU, tak jak i dostawa udziałów w nieruchomości oznaczonej nr 136/2. Zdaniem sądu, okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy uzasadniają wniosek, że przedmiotowa działka (...) stanowiła w całości teren przeznaczony pod zabudowę i nie korzystała ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 9 VATU, także w świetle art. 135 ust. 1 lit. k) w związku z art. 12 ust. 1 i 3 Dyrektywy 2006/112.