Jednorazowa pożyczka udzielona przez spółkę spełnia kryteria uznania transakcji za pomocniczą w rozumieniu VATU

Wyrok NSA z 20.2.2020 r., I FSK 1693/17

Monitor Podatkowy | 11/2020

Zgodzić się zatem należy z autorem skargi kasacyjnej, że jeżeli w celu świadczenia usług finansowych podatnik wykorzystuje w niewielkim stopniu aktywa opodatkowane VAT, świadczone usługi finansowe nie powinny wpływać na obliczanie proporcji odliczenia podatku naliczonego. 

Zgodzić się zatem należy z autorem skargi kasacyjnej, że jeżeli w celu świadczenia usług finansowych podatnik wykorzystuje w niewielkim stopniu aktywa opodatkowane VAT, świadczone usługi finansowe nie powinny wpływać na obliczanie proporcji odliczenia podatku naliczonego.

Wyrok NSA z 20.2.2020 r., I FSK 1693/17


Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: spółka) wystąpiła do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor) o wydanie interpretacji indywidualnej, wskazując, że udzieliła pożyczki spółce celowej z grupy. Spółka nie wyklucza udzielania pożyczek również w przyszłości. Spółka nie posiada harmonogramu udzielania pożyczek, nie zamierza tworzyć rozwiązań zapewniających regularność udzielania pożyczek. Pożyczka udzielona była z nadwyżek środków finansowych, a udział przychodów z tytułu pożyczki stanowił 0,01% przychodów. Na tle powyższego stanu faktycznego spółka zwróciła się z pytaniem, czy udzielenie pożyczki stanowi czynność sporadyczną w rozumieniu art. 90 ust. 6 ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm., dalej: VATU), a tym samym pozostaje ona bez wpływu na prawo do odliczenia VAT? Spółka stanęła na stanowisku, że z uwagi na sporadyczny charakter pożyczek pozostaje ona bez wpływu na prawo do odliczenia VAT. Dyrektor uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, wskazał że udzielając pożyczki oprocentowanej, wnioskodawca wykorzystał nadwyżkę środków finansowych w celu wsparcia i zapewnienia finansowania podmiotu powiązanego. Osiągnął on dwojakiego rodzaju korzyść: z jednej strony działanie stanowiło zyskowny i bezpieczny sposób inwestowania, z drugiej zaś strony udostępniając środki podmiotom powiązanym, wpłynął na ich dobre funkcjonowanie, co tym samym przekłada się na sferę działalności wnioskodawcy. Jednocześnie udzielanie pożyczek z wolnych środków pieniężnych za wynagrodzeniem nie może być traktowane jako incydentalne, gdyż otrzymanie odsetek jest bezpośrednią, stałą i konieczną konsekwencją działalności opodatkowanej. Spółka zaskarżyła interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej: WSA), który wyrokował na jej korzyść. Dyrektor wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) skargę kasacyjną od wyroku WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że jeżeli w celu świadczenia usług finansowych podatnik wykorzystuje w niewielkim stopniu aktywa opodatkowane VAT, świadczone usługi finansowe nie powinny wpływać na obliczanie proporcji odliczenia podatku naliczonego.

Komentarz

Należy się zgodzić z tezami zawartymi w wydanym przez NSA wyroku. Przyjęcie za prawidłowe toku rozumowania przedstawionego przez organ w uchylonej interpretacji, prowadziłoby do sytuacji, w której w praktyce gospodarczej czynności sporadyczne mogłyby nigdy nie wystąpić, co stałoby w sprzeczności z ratio legis wprowadzenia przedmiotowej regulacji. Innymi słowy, przepis, który umożliwia wyłączenie takich czynności z kalkulacji współczynnika struktury sprzedaży, pozostawałby bezprzedmiotowy. Orzeczenie to ma istotny walor praktyczny, gdyż udzielanie pożyczek podmiotom powiązanym z uwagi na efektywność takiego gospodarowania nadwyżkami jest powszechną rynkową praktyką, nasilającą się w ostatnich latach m.in. z uwagi na niskie stopy procentowe. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokując, swoją argumentację oparł w szczególności na dwóch aspektach, tj. wskazał, że działalność ta nigdy nie była działalnością zaplanowaną, wpisaną w model operacyjny funkcjonowania (spółka nie posiada polityki regulującej kwestie udzielania pożyczek, nie oferuje usług finansowych na rynku) oraz że działalność ta nie stanowi koniecznego uzupełnienia działalności spółki. Bez osiągnięcia przychodów z działalności finansowej działalność skarżącej pozostałaby niezakłócona, a jej pozycja byłaby dokładnie taka sama. Tak sformułowane przesłanki, ściśle referujące do uwarunkowań biznesowych, mogą być pomocne przy rozstrzyganiu czy w danym przypadku mamy do czynienia z czynnością sporadyczną. Wydaje się jednak, że najistotniejszą uwagę praktyczną zawarto w części końcowej uzasadnienia orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: Organ nie może, zatem domniemywać o ilości, częstotliwości, wielkości zaangażowanych środków na hipotetyczne pożyczki. To spółka podając tak nieprecyzyjny stan faktyczny naraża się na ograniczoną ochronę wynikającą z indywidualnej interpretacji, gdyby stan faktyczny uległ w przyszłości zmianie i spółka udzieliłaby pożyczek, których warunki pozwoliłyby organom uznać, że stan faktyczny z wniosku o interpretację, nie odpowiada stanowi zweryfikowanemu w toku postępowania podatkowego. Na tym jednak etapie postępowania, takiego założenia nie można przyjmować. Fragment ten odnosi się do częstej praktyki organów w postaci domniemywania elementów stanu faktycznego w celu lepszego uzasadnienia niekorzystnego dla podatnika rozstrzygnięcia. Praktykę tę należy ocenić negatywnie i powtórzyć za NSA, że weryfikacja stanu faktycznego może się odbywać w toku postępowania podatkowego, a obowiązujące procedury przewidują możliwość podważenia mocy ochronnej takiej interpretacji. Tym samym domniemywanie elementów stanu faktycznego w toku wydawania interpretacji stanowi nie tylko nadużycie uprawnień, ale za wątpliwą należy uznać jego celowość.


Opracowanie i komentarz: Joanna Poznańska-Poremba, Manager w Dziale Prawnopodatkowym PwC

Wybór orzeczeń i komentarze przygotowali eksperci z Działu prawno-podatkowego i Zespołu zarządzania wiedzą PricewaterhouseCoopers