CIENKA KAPITALIZACJA – PRAKTYCZNE PROBLEMY

Serwis Monitora Podatkowego 02/2016

Monitor Podatkowy | 11/2016
Moduł: prawo podatkowe
Marcin Jamroży, Anna Główka, Agata Pietraszko, Anna Pilarska, Tomasz Ulatowski
CIENKA KAPITALIZACJA 
 – PRAKTYCZNE PROBLEMY

Spis treści

  • Wstęp
  • Definicja „pożyczki”
  • Pojęcie „odsetek od pożyczki”
  • Określenie „kwalifikowanych” pożyczkodawców w metodzie podstawowe
  • Ustalanie wartości zadłużenia w metodzie podstawowej
  • Określanie wartości kapitału własnego w metodzie podstawowej
  • Zasady wyboru i rezygnacji z metody alternatywnej
  • Wartość podatkowa aktywów w rozumieniu przepisów o rachunkowości
  • Zysk z działalności operacyjnej
  • Progi dla branży leasingowej i faktoringowej
  • Przykład
  • Podsumowanie

Wstęp

Dr hab. Marcin Jamroży* Sposób finansowania działalności gospodarczej jest jednym z istotniejszych obszarów decyzyjnych każdego przedsiębiorstwa. Sytuacje, w których udziałowiec lub inny podmiot należący do tej samej grupy wyposaża podmiot zależny w kapitał własny niewspółmiernie niski w stosunku do zakresu prowadzonej przez podmiot zależny działalności i działalność tego podmiotu finansuje pożyczkami, mają również swój wymiar fiskalny. W celu ograniczenia zjawiska nadmiernego finansowania kapitałem dłużnym od 1.1.1999 r.1 wprowadzono do ustawy o podatku do­chodowym od osób prawnych (dalej: PDOPrU2) regulacje o tzw. niedostatecznej kapitalizacji (ang. thin capitalisation rules), częściowo niwelujące niekorzystne fiskalne skutki finansowania dłużnego podatnika przez podmioty z nim powiązane (art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 PDOPrU). Przepisy dotyczące niedostatecznej kapitalizacji obowiązywały zasadniczo w niezmienionym kształcie do końca 2014 r. Przez 15 lat praktyka ich stosowania pokazała, że były one nieprecyzyjne i wzbudzały wiele wątpliwości3. Uchwalona 29.8.2014 r. ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw4 znacząco zmieniła od 1.1.2015 r. zasady dotyczące liczenia tzw. odsetek niekosztowych z tytułu niedostatecznej kapitalizacji. Rozszerzono restrykcje niedostatecznej kapitalizacji na przypadki finansowania przez podmiot (lub podmioty) pośrednio posiadający odpowiedni udział w kapitale spółki finansowanej, zmieniono definicję zadłużenia oraz współczynnik safe haven, jak również wprowadzono – dotychczas nieznaną polskiemu prawu podatkowemu – alternatywną metodę kalkulacji odsetek niestanowiących kosztów podatkowych. Obowiązujące od 1.1.2015 r. przepisy również nie są wolne od wątpliwości, o czym świadczą liczne kontrowersje podnoszone w indywidualnych sprawach podatników. W opracowaniu przedstawione zostały wybrane zagadnienia w zakresie niedostatecznej kapitalizacji, począwszy od omówienia kluczowych pojęć, tj. „pożyczka” oraz „odsetki od pożyczki”. Poniżej przeanalizowane zostały tzw. podstawowa i alternatywna metoda liczenia odsetek niepotrącalnych, wraz ze wskazaniem, jakie czynniki wpływają na opłacalność wyboru każdej z nich. Pewne obszary problemowe w celu ich lepszego zobrazowania zostały uproszczone. Zapraszamy do lektury.