Zmiany w systemie podatkowym w RFN

A A A

Zmiany w systemie podatkowym w RFN obowiązujące od 1.1 2007 r. oraz planowane zmiany w obciążeniu podatkowym podmiotów prowadzących działalność gospodarczą mające obowiązywać od 1.1.2008 r.

 

Zgodnie z zapowiedziami ogłoszonymi w umowie koalicyjnej z 2005 r., rząd federalny RFN zaplanował przeprowadzenie szerokich reform w finansach publicznych. Część zmian dotyczących podatku dochodowego została już przy­jęta przez uchwalenie ustaw: okołobudżetowej (Haushaltsbegleitgesetz), o zmianie podatków (Steueränderungsgesetz) i o zmianach w systemie podatkowym w związku ze spółką europejską (Gesetz über steuerliche Begleitmaßnahmen zur Einführung der Europäische Gesellschaft – SEStEG) i obowiązuje od 1.1.2007 r.

 

Ponadto, prowadzone są daleko zaawansowane prace nad reformą obciążenia podmiotów prowadzących działalność gospodarczą obejmujące obniżenie stawek podatku od prowadzenia działalności gospodarczej (Gewerbesteuer) oraz podatku od osób prawnych (Körpersteuer). Zmiany w opodatkowaniu prowadzenia działalności gospodarczej będą obowiązywać od 1.1.2008 r. Stosowne projekty aktów prawnych mają zostać przedstawione w lutym br. Prace w parlamencie nad projektami rozpoczną się wiosną 2007 r. tak, aby w połowie 2007 r. mogły zostać ogłoszone w federalnym dzienniku ustaw.

I. Zmiany wchodzące w życie w dniu 1.1.2007 r.

 

Podatek dochodowy

 

Zgodnie z uchwaloną przez Bundestag Ustawą o zmianie podatku (Steueränderungsgesetz), w dniu 1.1.2007 r. weszły w życie następujące zmiany w podatku docho­dowym:

 

– wydatki na prywatne pomieszczenia wykorzystywane jako miejsce pracy mogą zostać tylko wówczas uznane jako koszty prowadzenia działalności, gdy wynika to z całokształtu i charakteru samej działalności (§ 4 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym); zgodnie z brzmieniem nowych przepisów nauczyciele nie mogą już odliczać wydatków na pomieszczenia prywatne;

 

– obniżenie wieku uprawniającego do uzyskania świadczeń pieniężnych w postaci zasiłku na dziecko (Kindergeld); począwszy od rocznika 1983 obniżeniu uległa granica wieku z 27 na 25 lat; dla dzieci z roczników 1980–1982 zastosowano przepisy przejściowe i obniżono granicę uzyskania zasiłku do 26 roku życia (§ 32 ustawy o podatku dochodowym);

 

– zlikwidowane zostały odliczenia kosztów ponoszonych z tytułu przejazdów pomiędzy miejscem zamieszkania, a zakładem lub miejscem pracy uznawanych dotychczas za koszty zakładowe lub koszty uzyskania przychodu; w miejsce odliczeń wprowadzono zryczałtowaną stawkę w wysokości 0,30 EUR/km, ale jedynie w przypadku, gdy odległość wynosi więcej niż 20 km; rozliczyć będzie można dopiero odległość powyżej 21-go kilometra; wydatki te nie są uznawane już jako koszty zakładowe lub uzyskania przychodu, ale jako wydatki specjalne rozliczane na takich samych zasadach; nowe zasady dotyczą także osób korzystających ze środków komunikacji publicznej; limit na odliczenia z tego tytułu wynosi 4500 EUR;

 

– wprowadzono nową stawkę podatku dochodowego w wysokości 45%; stawką opodatkowany będzie dochód osób fizycznych powyżej 250 tys. EUR rocznie (w przypadku małżeństw powyżej 500 tys.); wyłączeniu podlegają dochody osób prowadzących działalność gospodarczą;

 

– obniżeniu z 1370 do 750 EUR dla osób samotnych (z 2740 EUR na 1500 EUR dla małżonków) ulega kwota wolna od podatku w przypadku oszczędzania (§ 20 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym); wszystkie zyski kapitałowe oraz odsetki przekraczające kwotę wolną podlegają wykazaniu w deklaracji podatkowej; utrzymana zostaje stawka zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodu w wysokości 51 EUR na osobę.

 

Sporną i krytykowaną kwestią jest wprowadzenie 45% stawki podatku dochodowego. Poddaje się krytyce fakt, że stosunkowo niewielka grupa osób zostanie nią ­objęta, ponieważ ustawodawca przewiduje wyłączenie szeregu grup podatników np. osoby uzyskujące dochody z prowadzenia działalności gospodarczej, osoby wykonujące wolne zawody, osoby uzyskujące dochody z prowadzenia działalności rolnej. Ze wstępnych ocen wynika, że wyłączenia obejmą grupę od 20 do 30 tys. najbogatszych podatników.

 

Stawka VAT

 

Od 1.1.2007 r. obowiązuje wyższa stawka podatku od towarów i usług. Nowa stawka stanowi ­jeden z elementów reformy finansów publicznych wprowadzonej przez ustawę okołobudżetową (Haushaltsbegleitgesetz). Od 1.1.2007 r. stawka podstawowa podatku wzrosła z 16% na 19%. Stawka obniżona – stosowana zasadniczo do artykułów spożywczych – została utrzymana na dotychczasowym poziomie i nadal wynosi 7%.

 

Zmiany w innych obciążeniach podatkowych

 

Od 1.1.2007 r. wzrosła o 3% do 19% stawka podatku od ubezpieczeń (Versicherungssteuer). Dotyczy to gównie ubezpieczenia prywatnego od odpowiedzialności cywilnej oraz ubezpieczenia środków komunikacji. Niezależnie od tego od 1.1.2007 r. wzrosła do 14% stawka ubezpieczenia od pożaru, co będzie miało wpływ na wysokość stawek ubezpieczenia budynków i mieszkań. Wy­łączo­ne z podwyżek są ubezpieczenia na życie, rentowe i zdrowotne.

 

Zasiłek rodzinny

 

W dniu 1.1.2007 r. weszła w życie ustawa o zasiłku ­rodzinnym (Bundeselterngeld-Elternteilzeitgesetz – BEEG). Wprowadzony przez ustawę zasiłek rodzinny (Elterngeld) zastąpił zasiłek wychowawczy (Erziehungsgeld). Przyjmuje się, że nowe świadczenie ma wyrównać stratę w wysokości dochodów rodziny po urodzeniu dziecka. Jest to z założenia świadczenie zastępujące poniesione straty w wysokości dotychczasowych dochodów, a nie jest kolejnym świadczeniem socjalnym.

 

Przepisy ustawy stosuje się w odniesieniu do dzieci urodzonych po 1.1.2007 r. W odniesieniu do dzieci urodzonych przed tą datą stosuje się starą ustawę o zasiłku wychowawczym, która jest jednak zdecydowanie mniej korzystna niż nowa ustawa. Zgodnie z nową ustawą, zasiłek rodzinny otrzymają przez okres 12 miesięcy wszyscy rodzice, niezależnie od wysokości ich dochodów i niezależnie od rodzaju źródła tych dochodów. Wysokość zasiłku zależy od wy­sokości ostatnich dochodów tego z rodziców, który zde­cydował się na urlop wychowawczy. Wysokość zasiłku wypłacana przez państwo może stanowić do 67% ostatnich dochodów, ale nie więcej niż 1800 EUR netto. Każda z rodzin otrzyma ryczałt w wysokości 300 EUR bez względu na to, czy pozostający na urlopie wychowawczym rodzic pracował, czy też pozostawał bez pracy.

 

Okres wypłacania zasiłku przedłuża się do 14 miesięcy, o ile drugi z rodziców w pierwszych miesiącach życia dziecka pomaga w jego wychowaniu i z tego powodu pracuje w niepełnym wymiarze godzin.

II. Stan dyskusji na temat reformy obciążenia przedsiębiorstw – zmiany planowane od 1.1.2008 r.

 

Plany zmian w zasadach opodatkowania przedsiębiorstw w RFN

 

Częścią reformy finansów państwa zapowiedzianej w umowie koalicyjnej jest również planowana reforma obciążenia podatkami przedsiębiorstw.

 

Celem reformy ma być zwiększenie konkurencyjności niemieckich przedsiębiorstw w dobie globalizacji i wzrastającej konkurencji na rynkach światowych. Jednocześnie zamiarem jest zwiększenie atrakcyjności RFN jako miejsca inwestycji dla kapitału zagranicznego. Przy czym, wprowadzane zmiany mają przyczynić się do osłabienia tendencji wypływania z RFN zysków w celu ich opodatkowania w państwach, w których obowiązują korzystniejsze stawki podatkowe. Ci z przedsiębiorców, którzy opodatkowują swoje zyski w RFN mają odczuć najbardziej efekty reformy. Przedsiębiorcy natomiast, którzy dotychczas opodatkowywali za granicą zyski uzyskane w RFN mają dzięki zachętom rozpocząć opodatkowanie ich w RFN.

 

Jednym z założeń reformy jest zrównanie obciążenia spółek prawa handlowego i prawa cywilnego.

 

W przypadku spółek prawa cywilnego stawka podatku dochodowego waha się od 15% do 45% w zależności od wysokości dochodu. Natomiast dotychczasowe obciążenie spó­łek prawa handlowego (GmbH i AG) obejmuje podatek od osób prawnych (Körperschaftsteuer), podatek od prowadzenia działalności gospodarczej (Gewerbesteuer) oraz podatek solidarnościowy (Solidaritätszuschlag). Łączne obciążenie wynosi obecnie 38,65% (USA – 39,9%, Japonia – 40,9%).

 

Udziałowcy spółki prawa cywilnego zamiast podatku od osób prawnych odprowadzają podatek od dochodów (Einkommensteuer). Jednym z założeń reformy jest umoż­liwienie im skorzystania ze sposobu rozliczania podatku według mechanizmów opodatkowania osób prawnych i w efek­cie uzyskanie łącznego obciążenia równego ob­ciążeniom spółek prawa handlowego. Warunkiem ma być zainwestowanie osiągniętych zysków w przedsiębiorstwo w wysokości do 100 tys. EUR, a nie ich skonsumowanie przez właścicieli. Zakłada się, że w przypadku zainwestowania możliwe będzie uzyskanie obciążenia łącznego w wysokości ok. 30%, czyli w wysokości podobnej do obciążenia spółek prawa handlowego. Natomiast gdy zyski będą konsumowane, właściciel będzie się rozliczał zgodnie z tabelą stawek podatku dochodowego obowiązującą od 1.1.2007 r., tzn. dochody mogą zostać objęte najwyższą stawką 45% podatku włącznie.

 

Według danych Ministerstwa Finansów na koniec 2005 r. w RFN ok. 82,6% przedsiębiorstw to spółki prawa cywilnego, około 15,4% to spółki prawa handlowego, a pozostałe formy prawne to ok. 2%.

 

Zgodnie z propozycją rządu federalnego, zysk przedsiębiorców nie powinien być obciążony łącznym podatkiem większym niż 30%. Środowiska gospodarcze żądały natomiast obniżenia obciążenia do 25% wskazując, że byłby to jasny sygnał dla inwestorów, by nie dokonywać transferów zysków za granicę dla uzyskania oszczędności w podatkach. Przyjęta została ostatecznie propozycja Ministra Finansów przewidująca obniżenie łącznego obciążenia do 29,16%.

 

Należy podkreślić, że planowana reforma, a w szczególności zmiany w zakresie podatku od prowadzenia działalności gospodarczej (Gewerbesteuer), wiąże się ściśle ze zmianami w wysokości wpływów finansowych na szczeblu lokalnym miast i gmin. Stąd też w wielu kwestiach pojawiają się protesty ze strony samorządów lokalnych obawiających się spadku wysokości dotychczasowych dochodów z tego tytułu.

 

Podatek od osób prawnych (Körperschaftsteuer)

 

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, obciążenie spó­łek kapitałowych (GmbH i AG) wynosi w RFN 25%, Pla­nowane jest obniżenie stawki podatku od osób prawnych z 25 do 15% (wcześniej mowa była o 12,5%).

 

Środowiska samorządu przedsiębiorców i zrzeszenia izb przemysłowo-handlowych liczą w związku z reformą z odciążeniem podatkiem od osób prawnych (Körperschaftsteuer) w wysokości od 3 mld do 5 mld EUR.

 

Zgodnie z założeniami reformy podatek od osób prawnych nakładany na spółki kapitałowe ma przyjąć nazwę federalny podatek od przedsiębiorstw (föderale Unternehmenssteuer).

 

Zmianie ulegnie sposób jego obliczania. Planuje się jed­noczesne obniżenie stawek oraz rozszerzenie przedmiotu opodatkowania. Reforma przewiduje uwzględnienie do pod­stawy obliczania podatku elementów niezależnych od docho­du. Raty leasingu, dzierżawy lub odsetek nie będą, jak obecnie, traktowane jako koszty zakładowe i nie będą zmniejszać obciążenia podmiotu, lecz go zwiększać. Zmiany mają uniemożliwić międzynarodowym koncernom ­ko­rzystanie z różnic w wysokości opodatkowania przed­się­biorstw w róż­nych państwach (obciążanie podatkiem zysków w państwach o ni­s­kich stawkach, a strat w państwach o wy­sokich).

 

Podatek od działalności gospodarczej (Gewerbesteuer)

 

Jeden z bardziej spornych elementów reformy. Zakłada się, że realnym jest obniżenie obecnej stawki podatku (17–20% w zależności od gminy) do 10%. Jego wysokość ma być na dotychczasowych zasadach obliczana według skomplikowanej metody, Nadal wysokość stawki podatku ma zależeć od dwóch części: stawki federalnej (Steuermesszahl) oraz mnożnika (Hebesatz), którego wysokość ustalana jest przez gminy. Obniżeniu z 5% na 3,5% ma ulec stawka podatku federalnego, natomiast wysokość mnożnika nadal ma być ustalana przez gminy, ale zgodnie z ustawą o podatku od działalności gospodarczej (Gewerbesteuer­gesetz) nie może być niższy niż 200.

 

Istotną zmianą, jaka ma zostać wprowadzona jest podniesienie wskaźnika zaliczania przez spółki prawa cywilnego podatku od działalności gospodarczej do podstawy obliczania podatku dochodowego. Wskaźnik ten zostanie podniesiony z 1,8 do 3,8.

 

Po wejściu w życie reformy, podobnie jak w przypadku podatku od osób prawnych, ma zostać zmieniona nazwa podatku od prowadzenia działalności gospodarczej. Nowa nazwa podatku ma brzmieć: komunalny podatek od przedsiębiorstw (kommunale Unternehmenssteuer).

 

Podatek od zysków (Abgeltungssteuer)

 

Nowy zryczałtowany podatek miałby zastąpić nieprzejrzysty podatek od zysków kapitałowych (Kapitalertragsteuer). Obecnie w związku ze zmianami w ustawie o podatku dochodowym i wprowadzeniu nowej stawki podatku dochodowego zyski kapitałowe mogą być opodatkowane maksymalną stawką podatku 45%.

 

Zgodnie z założeniami reformy, planowane jest opodatkowanie całości zysków z odsetek, dywidend i zysków giełdowych. Wyłączone mają być zyski z nieruchomości.

 

O ile, niedokonane zostaną zmiany od 1.1.2009 r., wprowadzona zostanie jednolita stawka podatku w wy­sokości 25%.

 

W przypadku dochodu z odsetek podatek pobierany ma być bezpośrednio przez banki i odprowadzany do fiskusa. Obecnie podatek od dochodów kapitałowych odprowadzany jest przez podatnika w oparciu o deklarację podatkową podatku dochodowego.

 

Należy podkreślić, że zgodnie z obowiązującym od 2002 r. postępowaniem tzw. częściowego opodatkowania dochodów (Halbeinkünfteverfahren) obecnie tylko połowa dochodu z dywidend podlega opodatkowaniem podatkiem dochodowym. Po wejściu w życie reformy postępowanie to nie będzie mieć zastosowania, a podatkiem objęta zostanie całość zysków kapitałowych.

 

Podatek od spadku (Erbschaftssteuer)

 

Częścią dużej reformy opodatkowania przedsiębiorstw jest również nowelizacja ustawy o ułatwieniach w dziedziczeniu przedsiębiorstw (Gesetz zur Erleichterung der Unternehmensnachfolge) w zakresie podatku od spadków w zakresie dziedziczenia przedsiębiorstw. Planowane zmiany przewidują stopniowe umarzanie podatku od spadku w przy­padku prowadzenia przez co najmniej dziesięć lat odzie­dziczonego w masie spadkowej przedsiębiorstwa. W okresie do 10 lat od przejęcia spadku każdego roku umarzana byłaby 10 część należnego podatku.

 

Dyskusja tocząca się wokół projektu dotyczy głównie określenia warunków, jakie musiałby spełniać spadkodawca – np. w jakiej części musiałby być właścicielem spółki – mowa jest obecnie o więcej niż 25%. Przeciwnicy zarzucają, że projekt nie ma racji bytu w spółkach, gdzie jest więcej niż trzech udziałowców. Ważnym argumentem jest też kwestia niezmniejszania stanu zatrudnienia w odziedziczonym przedsiębiorstwie przez okres 10 lat. Zarzuty do tych warunków zgłaszają środowiska przedsiębiorców. Niejasne są też jeszcze zasady rozgraniczania w tych przypadkach majątku prywatnego od majątku przedsiębiorstwa.

 

Zmiany weszły w życie od 1.1.2007 r. Jednym z elementów, który może jednak uniemożliwić wprowadzenie reformy w zakresie podatku od spadku jest kwestia zarzutu niezgodności z Konstytucją uprzywilejowanego traktowania majątku przedsiębiorstwa przed innymi składnikami majątku. Wniosek o rozpatrzenie kwestii opodatkowania w tej sprawie skierował do Trybunału Konstytucyjnego Federalny Sąd Finansowy. Wyrok w prawie ma zostać opublikowany na początku lutego 2007 r. Wówczas oczekiwana jest decyzja co do dalszego losu reformy w tym zakresie.

 

Opracowanie: Bogdan Janowski
I. Sekretarz Wydziału Ekonomicznego Ambasady RP w Berlinie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Zmiany w systemie podatkowym w RFN
Bogdan Janowski
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny