Wyłączenia prawa do odliczenia naliczonego podatku od wartości dodanej

A A A

Wyrok ETS z 11.12.2008 r. w sprawie Danfoss A/S i Astra Zeneca A/S vs Skatteministeriet, C-371/07

 

W przedmiotowej sprawie ETS orzekł, że art. 17 ust. 6 akapit drugi VI Dyrektywy 77/388/EWG (art. 176 Dyrektywy 2006/112/WE) należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie stosowaniu przez państwo członkowskie, po wejściu w życie dyrektywy, wyłączenia prawa do odliczenia naliczonego podatku od wartości dodanej, jeżeli w chwili wejścia w życie VI Dyrektywy wyłączenie to nie było rzeczywiście stosowane przez organy podatkowe, w odniesieniu do wskazanych wydatków.

 

Danfoss oraz Astra Zenca w związku z działalnością gospodarczą prowadziły także stołówki, w których sprzedawano żywność i napoje pracownikom oraz które wykorzystywane były także do nieodpłatnego wydawania posiłków partnerom handlowym podczas spotkań odbywających się w lokalach spółki i pracownikom podczas spotkań służbowych organizowanych przez spółkę. W przypadku obu tych spółek praktyka administracyjna stosowana od 1978 r. skutkowała określaniem wysokości podatku VAT na podstawie ceny wytworzenia powyższych posiłków. Wszystkie towary i usługi nabywane z przeznaczeniem do stołówek były uznawane za wykorzystywane do celów czynności podlegającej opodatkowaniu, w wyniku czego naliczony podatek VAT podlegał w całości odliczeniu od podatku należnego.

 

W 1999 r. Landsskatteret uznał powyższą praktykę za nieprawidłową i zakwestionował prawo spółek do odliczania podatku VAT. Spółki nie zgodziły się z takim stanowiskiem i złożyły wnioski o zwrot podatku VAT. Skatteministeriet oddalił powyższe wnioski. Spółki odwołały się do Vestre Landsret, który postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału m.in. z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

 

1. Czy art. 17 ust. 6 akapit drugi VI Dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że przesłanką odmowy przez państwo członkowskie prawa do odliczenia VAT od dostaw i usług służących wydawaniu posiłków partnerom handlowym i pracownikom w stołówce spółki w związku ze spotkaniami jest istnienie przed wejściem w życie tej dyrektywy na gruncie ustawodawstwa krajowego uprawnienia do takiej odmowy oraz stosowanie tego uprawnienia w praktyce przez organy podatkowe w taki sposób, że odmawiały one prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej od powyższych dostaw i usług?

 

2. Czy dla udzielenia odpowiedzi na pierwsze pytanie ma znaczenie, że stołówki prowadzone przez spółki nie podlegały opodatkowaniu VAT na gruncie krajowych przepisów o VAT obowiązujących w państwie członkowskim przed transponowaniem VI Dyrektywy VAT w 1978 r., że krajowe przepisy dotyczące wyłączenia odliczeń nie zostały zmienione przez transponowanie VI Dyrektywy VAT oraz że przepisy o wyłączeniu odliczenia zaczęły dotyczyć tego rodzaju działalności wyłącznie ze względu na fakt, iż stołówki prowadzone przez spółki zostały opodatkowane VAT wraz z transponowaniem VI Dyrektywy VAT?

 

3. Czy wyłączenie z zakresu prawa do odliczenia można uznać za „zachowane” w rozumieniu art. 17 ust. 6 akapit drugi VI Dyrektywy VAT, jeżeli na podstawie praktyki administracyjnej, takiej jak opisana w postępowaniu przed sądem krajowym, od czasu transponowania VI Dyrektywy VAT w 1978 r. do 1999 r. istniało prawo do odliczenia podatku VAT od omawianych wydatków?

 

Odpowiadając na pytania prejudycjalne, ETS przypomniał podstawowe zasady, na których opiera się system podatku VAT, tj.:

 

1. Podatek VAT stosowany jest w odniesieniu do każdej czynności obejmującej produkcję lub dystrybucję, po odliczeniu podatku, który obciążał bezpośrednio czynności dokonane na wcześniejszych etapach obrotu.

 

2. Prawo do odliczenia podatku VAT, co do zasady, nie może być ograniczane. Odstępstwa w tym zakresie są dopuszczalne wyłącznie w przypadkach przewidzianych wyraźnie w VI Dyrektywie.

 

3. Artykuł 17 ust. 6 akapit drugi VI Dyrektywy zawiera klauzulę standstill przewidującą utrzymanie w mocy krajowych wyłączeń prawa do odliczenia podatku VAT, które znajdowały zastosowanie przed wejściem w życie VI Dyrektywy. To samo dotyczy także wszelkich zmian dokonanych po wejściu w życie VI Dyrektywy, które poszerzają zakres wyłączeń stosowanych bezpośrednio przed tymi zmianami.

 

Odnosząc powyższe zasady do rozpatrywanej sprawy, ETS stwierdził, że w Danii do 1.10.1978 r., czyli do dnia wejścia w życie VATU, świadczenia usług stołówkowych nie podlegały opodatkowaniu VAT. W momencie natomiast objęcia tych usług opodatkowaniem wyłączenie prawa do odliczenia podatku naliczonego nie było stosowane. Wynikało to z faktu, iż w listopadzie 1978 r. wydana została decyzja Momsnævn, zgodnie z którą podstawa opodatkowania podatkiem VAT obciążającym sprzedaż żywności i napojów w stołówkach należących do przedsiębiorstw powinna być co najmniej równa cenie wytworzenia, a poza tym naliczony podatek VAT podlegał w całości odliczeniu.

 

W konsekwencji w chwili wejścia w życie w Danii VI Dyrektywy krajowe zasady dotyczące wyłączenia prawa do odliczenia podatku VAT w odniesieniu do świadczeń stołówek należących do przedsiębiorstw nie były w praktyce stosowane. ETS uznał, iż ustanawiając w drodze praktyki administracyjnej, obowiązującej od listopada 1978 r. do 1999 r. prawo do pełnego odliczenia naliczonego VAT związanego z dostawami żywności i napojów przez stołówki należące do przedsiębiorstw, duńskie organy administracji uniemożliwiły sobie późniejsze wprowadzenie ograniczeń tego prawa. W kontekście art. 17 ust. 6 akapit drugi VI Dyrektywy należy brać pod uwagę nie tylko akty prawne w ścisłym rozumieniu, ale także akty administracyjne oraz praktykę administracyjną organów władzy publicznej danego państwa członkowskiego.

 

Analizowany wyrok ETS oznacza, że zgodnie z regulacjami dyrektyw europejskich praktyka organów podatkowych jest równie istotna jak zmiany legislacyjne, jeżeli prowadzi do ograniczania praw podatników w zakresie odliczania naliczonego podatku VAT. A zatem niezależnie od faktu, czy nastąpiła zmiana przepisów, sama zmiana podejścia organów podatkowych, która zawęża zakres możliwych odliczeń w stosunku do stanu, jaki istniał przed wejściem w życie VI Dyrektywy, jest niezgodna z prawem wspólnotowym.

 

Opracowała: Agnieszka Ferek, Lovells H. Seisler sp.k.

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Wyłączenia prawa do odliczenia naliczonego podatku od wartości dodanej
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny