Wydatki na profesjonalne usługi finansowe i prawne, ukierunkowane na zakończenie sporów i konfliktów między akcjonariuszami spółki mogą stanowić koszt uzyskania przychodów tej spółki

Naczelny Sąd Administracyjny

A A A

Umowa zawarta pomiędzy akcjonariuszami spółki nie przyczynia się do powstania przychodu po stronie tej spółki, jednakże treść art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych obejmuje także te wydatki, które poniesione zostały w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów. Korzyści wynikające z umowy zawartej pomiędzy akcjonariuszami spełniają te cechy. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że wyeliminowanie roszczeń czy działań konkurencyjnych akcjonariusza wobec spółki przyczyni się do zabezpieczenia źródła przychodów tej spółki.Wyrok NSA z 11.7.2013 r., II FSK 2279/11

Sprawa dotyczyła interpretacji indywidualnej Ministra Finansów wydanej na wniosek spółki akcyjnej (dalej: spółka), której dwaj najwięksi akcjonariusze toczyli od dłuższego czasu spór w przedmiocie zobowiązań wynikających z umowy sprzedaży akcji (spółki) zawartej między nimi. We wniosku spółka wskazała, że akcjonariusze postanowili zakończyć spór polubownie i zawarli w tym zakresie umowę (ugodę) rozstrzygającą ich wzajemne roszczenia. Umowa ta przewidywała wiele postanowień skierowanych na zakończenie sporu m.in., że jeden z akcjonariuszy zrezygnuje z dochodzenia nabycia spornych akcji spółki i zrezygnuje z innych roszczeń względem drugiego akcjonariusza. Otwarte postępowania sądowe i arbitrażowe mają być zamknięte. Ponadto jeden z akcjonariuszy zobowiązał się także do nieprowadzenia działalności konkurencyjnej względem spółki. Mimo że umowa dotyczyła samych akcjonariuszy, spółka poniosła koszty związane z jej przygotowaniem, podpisaniem i wykonaniem. Dotyczyło to przede wszystkim usług doradztwa prawnego i finansowego.

W związku z tym spółka zwróciła się do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego potwierdzającej, że koszty te stanowią koszty uzyskania przychodów (dalej: KUP) na potrzeby podatku dochodowego od osób prawnych (dalej: PDOPr). Spółka wskazała we wniosku, że koszty te nie zostały wymienione w art. 16 ust 1. PDOPrU, natomiast pozostają w związku z całokształtem działalności gospodarczej spółki, a w szczególności służą zachowani i zabezpieczeniu źródła przychodów. Spółka wskazała na wiele korzyści (dla niej samej) wynikających z podpisanej umowy. Zakończenie sporu pomiędzy akcjonariuszami umożliwiło m.in. przeprowadzenie oferty publicznej przez spółkę oraz jej zwolnienie z odpowiedzialności względem akcjo­nariusza.

Minister Finansów nie zgodził się ze stanowiskiem spółki i sprawa trafiła na wokandę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił interpretację zaskarżoną przez spółkę. Minister wniósł jednak skargę kasacyjną do NSA. Nie zgodził się on jednak ze stanowiskiem ministra i skargę oddalił. Zdaniem sądu wydatki spółki związane z umową zawartą pomiędzy akcjonariuszami mogą stanowić KUP. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wydatki spółki są uzasadnione racjonalnym dążeniem i obiektywną możliwością osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia jego źródła. Wprawdzie umowa nie przekładała się wprost na przychody spółki, ale istniał związek potencjalny pomiędzy ich poniesieniem a zabezpieczeniem (zachowaniem) źródła przychodów spółki. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wyeliminowanie roszczeń wobec spółki czy też działań konkurencyjnych akcjonariusza służy niewątpliwie zabezpieczeniu (zachowaniu) źródła przychodów po stronie spółki. Z tego względu wydatki związane z tą umową spółka ma prawo zakwalifikować jako KUP.

Komentarz

Komentowany wyrok NSA należy ocenić pozytywnie. Na szczególną uwagę zasługuje potwierdzenie dotychczasowej linii orzeczniczej, że o możliwości zakwalifikowania wydatku jako KUP decyduje celowość (racjonalność) jego poniesienia, a nie faktyczny skutek, jaki wystąpił bądź nie po stronie przychodów podatnika. Warto zwrócić uwagę na stwierdzenie sądu I instancji, że o przydatności oraz racjonalności wydatków decyduje podatnik, uwzględniając także ryzyko gospodarcze w swojej działalności, a nie organ. Można z tego wyprowadzić tezę, że ustalenia organu podatkowego powinny się sprowadzać jedynie do oceny czy obiektywnie dany wydatek miał potencjalną zdolność do przyczynienia się do powstania przychodu, tudzież zachowania (zabezpieczenia) jego źródła. Nie powinno to jednak powodować zbytniego komfortu po stronie podatników. W praktyce wiele sporów wynika nie tyle z braku pośredniego lub bezpośredniego związku wydatku z przychodem, ile z niewłaściwego sposobu dokumentowania wydatków. Podatnicy mają problem z „obronieniem” danego KUP z uwagi na braki dowodów na wykonanie danych czynności, przede wszystkim wykonania świadczeń (usług) wynikających z zawartej umowy. Organy podatkowe wiedzą, że kwestia związku wydatku z przychodem jest zawsze dyskusyjna, a aktualna linia orzecznicza względnie liberalna. Z tego względu w pierwszej kolejności starają się wykazać, że podatnik nie udowodnił faktycznego wykonania świadczeń, których koszty zakwalifikował jako KUP. Dobrze jest więc zatroszczyć się o odpowiednią ewidencję wykonania prac, szczególnie pomiędzy spółkami z tej samej grupy kapitałowej.

Opracowanie i komentarz: Przemysław Antas, starszy konsultant, aplikant radcowski

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Wydatki na profesjonalne usługi finansowe i prawne, ukierunkowane na zakończenie sporów i konfliktów między akcjonariuszami spółki mogą stanowić koszt uzyskania przychodów tej spółki
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny