W sytuacji utraty dokumentów wartość początkową środków trwałych można ustalić przy pomocy biegłego

A A A

Użycie formuły „podatnik nie może ustalić” – w ocenie sądu – obejmuje również takie stany faktyczne, że z przyczyn niezawinionych przez podatnika, od niego niezależnych, w szczególności w sytuacji siły wyższej nie może ustalić kosztu wytworzenia środka trwałego według normy zawartej w art. 22g ust. 4.

Wyrok WSA w Rzeszowie z 2.2.2017 r., I SA/Rz 1016/16

Komentowany wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym. Skarżący (osoba fizyczna) od wielu lat prowadzi działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej. W latach 2007–2013 w celu rozwoju działalności skarżący wznosił budynek handlowy. Zasadnicze wydatki na jego budowę poniósł w latach 2007–2010. W czerwcu 2009 r., a następnie w maju 2010 r. miasto, w którym skarżący prowadził swoją działalność, nawiedziła olbrzymia powódź, w wyniku której utracił on całą dokumentację finansowo-księgową. Fakt ten został zgłoszony do urzędu skarbowego.

Na tle powyższego stanu faktycznego skarżący zwrócił się z pytaniem do Dyrektora IS w Bydgoszczy, czy w przedstawionym stanie faktycznym będzie mógł zaliczyć odpisy amortyzacyjne do kosztów uzyskania przychodów?

Skarżący stanął na stanowisku, że ustalenie wartości budynku w wyniku utraty dokumentacji finansowo-księgowej jest możliwe poprzez powołanie rzeczoznawcy, który ustali wartość rynkową nieruchomości. Jego zdaniem na podstawie w ten sposób sporządzonej wyceny będzie on uprawniony wprowadzić środek trwały do ewidencji, amortyzować go i ujmować w kosztach prowadzonej działalności. Skarżący powołał treść art. 22 g ust. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PDOFizU), który dopuszcza możliwość ustalenia wartości środka trwałego – w wyjątkowych sytuacjach – według wyceny biegłego przy uwzględnieniu cen rynkowych. Skarżący podniósł, że niemożliwe było odtworzenie dokumentacji księgowej ze względu na bankructwo firm budowlanych w wyniku powodzi.

Dyrektor IS uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe, prezentując pogląd, że niemożność ustalenia kosztu uzyskania przychodów zgodnie z generalną zasadą musi być spowodowana szczególnymi, wyjątkowymi okolicznościami i powinna przy tym mieć charakter obiektywny – a więc dotyczyć zdaniem organu takiej sytuacji, gdy podatnik nie posiada dokumentacji potwierdzającej poniesione wydatki na wytworzenie środka trwałego ze względu na to, że nie był zobowiązany do jej gromadzenia na mocy przepisów ustawy podatkowej. Wobec tego wycena sporządzona przez rzeczoznawcę będzie miała zastosowanie, zdaniem organu, jedynie w sytuacji gdy podatnik wytworzy środek trwały do celów osobistych, a następnie uzna go za środek trwały w prowadzonej działalności gospodarczej. W tym kontekście organ stanął na stanowisku, że skarżący nie ma prawnej możliwości ustalenia wartości początkowej w oparciu na wycenę dokonaną przez rzeczoznawcę.

Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa skarżący zaskarżył interpretację do WSA w Rzeszowie, zarzucając między innym naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie można dokonać wyceny składnika majątkowego przez rzeczoznawcę w przypadku utraty dokumentacji stwierdzającej poniesiony wydatek wskutek jej utraty w powodzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w wydanym wyroku z 2.2.2017 r. wskazał, że skarżący uzupełnił w skardze stan faktyczny o okoliczności dotyczące nagłego charakteru powodzi, które pierwotnie nie były opisane we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji.

W ocenie sądu użycie formuły „podatnik nie może ustalić” obejmuje również takie stany faktyczne, w których z przyczyn niezależnych i niezawinionych przez skarżącego – w szczególności w sytuacji występowania siły wyższej – nie może on ustalić kosztu wytworzenia środka trwałego według zasady ogólnej wyrażonej w art. 22g ust. 4 PDOFizU. Sąd podkreślił przy tym, że podziela stanowisko organu podatkowego w zakresie konieczności występowania okoliczności wyjątkowych – obiektywnie szczególnych – do zastosowania omawianej normy.

Sąd nie podzielił przedstawionej przez organ podatkowy wykładni art. 22 g ust. 9 PDOFizU, wskazując, że nagłe nieprzewidywalne zjawiska przyrodniczo-atmosferyczne przy wykluczeniu zawinienia podatnika, co do zasady, mogą być objęte dyspozycją tego przepisu. Co oznacza, że skarżący powinien mieć prawo zaliczenia odpisów amortyzacyjnych do kosztów uzyskania przychodów zgodnie z dyspozycją art. 22 ust. 9 PDOFizU.

Komentarz

Należy się zgodzić z WSA, który w komentowanym wyroku wskazał, że przyczyną braku dokumentacji są również sytuacje takie jak nagłe, nieprzewidywalne zjawiska atmosferyczno-przyrodnicze o określonych skutkach. Należy przy tym pamiętać, że podatnik pomimo wystąpienia tych zjawisk w każdym przypadku powinien czynić starania w celu odtworzenia utraconych dokumentów. Dopiero w przypadku niemożności ich odtworzenia będzie miała zastosowanie dyspozycja art. 22g ust. 9 PDOFizU.

Przepis art. 22 ust. 1 pkt 2 PDOFizU stanowi, że w przypadku wytworzenia składników majątkowych we własnym zakresie wartością początkową staje się koszt ich wytworzenia. Koszt wytworzenia obejmuje wartość, w cenie nabycia, zużytych do wytworzenia środków trwałych: rzeczowych składników majątku i usług obcych, kosztów wynagrodzeń i innych kosztów dających się zaliczyć do wartości wytworzonych składników majątkowych. Do kosztu wytworzenia nie zalicza się wartości własnej pracy podatnika, jego małżonka i małoletnich dzieci, kosztów ogólnych zarządu, kosztów sprzedaży oraz pozostałych kosztów operacyjnych, a także kosztów operacji finansowych (w szczególności odsetek od pożyczek (kredytów) i prowizji, z wyłączeniem odsetek i prowizji naliczonych do dnia przekazania środka trwałego do używania) – zgodnie z art. 22g ust. 4 PDOFizU.

Dyspozycja art. 22g ust. 9 jako rozwiązanie występujące jedynie na gruncie PDOFizU powinno być traktowane jako rozwiązanie szczególne. W związku z tym wyrażony przez WSA pogląd, że dyspozycja ta musi być stosowana w wyjątkowych okolicznościach, wydaje się właściwy.

Dlatego nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu podatkowego, który uznał, że omawiana konstrukcja może być używana jedynie w sytuacji, kiedy brak stosownej dokumentacji wynika z braku obowiązku jej gromadzenia.

W tym kontekście sąd uchylił zaskarżoną interpretację i zobowiązał organ podatkowy do dokonania ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącego przy zastosowaniu wykładni przepisu art. 22g ust. 9 zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w omawianym wyroku.

 

Opracowanie i komentarz: Michał Czajkowski, konsultant

 

Komentarze przygotowali eksperci z PwC

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
W sytuacji utraty dokumentów wartość początkową środków trwałych można ustalić przy pomocy biegłego
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny