Ustalanie podstawy opodatkowania dla transakcji na instrumentach pochodnych

A A A

Podstawą opodatkowania w przypadku świadczenia usług w zakresie pochodnych instrumentów finansowych typu SWAP jest suma dodatnich wyników z tytułu poszczególnych kontraktów zawieranych z poszczególnymi kontrahentami.

Wyrok NSA z 14.12.2012 r., I FSK 278/12

 

Dnia 14.12.2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) zajął stanowisko w kwestii ustalania podstawy opodatkowania z tytułu transakcji dotyczących instrumentów pochodnych przeprowadzanych przez Bank. Rozstrzygnięcie NSA było kolejnym etapem procedury wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego zainicjowanego przez jeden z Banków.

 

Bank wskazał, iż w ramach prowadzonej działalności świadczy usługi w zakresie instrumentów pochodnych. Instrumenty te miały na celu zarządzanie ryzykiem m.in. kursów walutowych oraz stóp procentowych, a zatem na celu miały zabezpieczanie przed stratami związanymi z niekorzystnymi zmianami na rynku cen akcji, stóp procentowych, walut lub surowców. Bank jako przykłady wskazał instrumenty typu FRA, IRS, CIRS oraz opcje. Wskazał, że jego wynagrodzeniem z tytułu analizowanych transakcji jest zysk (marża) realizowany przez Bank na operacjach pochodnych, tj. całkowity wynik dodatni kalkulowany jako różnica pomiędzy przychodami a kosztami. Bank zadał pytanie, czy obrotem na instrumentach pochodnych, na gruncie regulacji VAT, jest kwota wynagrodzenia, która w zależności od rodzaju kontraktu przyjmuje postać: w przypadku instrumentów IRS i CIRS – dodatniego wyniku (marży) pomiędzy przychodami i kosztami wynikającego z płatności swapowych w danym okresie rozliczeniowym, kwoty należnej kalkulowanej jako różnica cen ustalonego w umowie instrumentu bazowego na moment wykonania kontraktu FRA, premii należnej na moment wystawienia opcji.

 

Stanowisko Banku zostało uznane przez Ministra Finansów za nieprawidłowe w części dotyczącej instrumentów IRS i CIRS. Nie zgadzając się z treścią interpretacji, Bank wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, a następnie zaskarżył interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA). Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację, stwierdzając, iż użyte w treści art. 29 ust. 1 VATU pojęcie świadczenie powinno być interpretowane szeroko, tj. w usługach finansowych świadczonych m.in. przez Banki, świadczenie to powinno być utożsamione z wynagrodzeniem należnym z tytułu danej usługi. (…) To właśnie ono stanowić będzie – jako dodatni, wynikający z płatności swapowych wynik pomiędzy przychodami i kosztami realizacji kontraktu – podstawę opodatkowania. Sąd stwierdził również, iż zawsze miarodajny powinien być dany okres rozliczeniowy (…), niezależnie od wyników poszczególnych kontraktów, a nie kwota otrzymanego wynagrodzenia w danym okresie rozliczeniowym liczona dla każdego kontraktu oddzielnie. Orzeczenie WSA stało się przedmiotem skargi kasacyjnej organu. Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do argumentacji Ministra Finansów i uchylił wyrok sądu I instancji. Zdaniem NSA brak jest podstaw, aby uznać za podstawę opodatkowania z tytułu analizowanych transakcji wartość inną niż sumę dodatnich wyników z tytułu poszczególnych kontraktów.

 

Komentarz

 

Powyższy wyrok NSA porusza kwestię, która w minionych kilku latach wielokrotnie była przedmiotem sporu pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi. Spory te niejednokrotnie znajdowały swój finał przed WSA. W efekcie wykształciła się spójna linia orzecznicza w tym zakresie. Niestety rozstrzygnięcie NSA trudno uznać za pozytywny wkład w ten proces.

 

Kwestia ustalania podstawy opodatkowania z tytułu transakcji na instrumentach pochodnych, w ramach postępowań przed WSA, została poddana drobiazgowej analizie, która znalazła swoje odbicie w korzystnych dla podatników wyrokach. Wojewódzki Sąd Administracyjny, niezależnie od składu orzekającego, uznał, iż podstawą opodatkowania dla transakcji na instrumentach pochodnych jest wynik rozumiany jako różnica pomiędzy sumą przepływów dodatnich a sumą przepływów ujemnych z tytułu danej kategorii instrumentów, w danym okresie rozliczeniowym. Konkluzję taką WSA wywodził z treści art. 29 ust. 1 VATU interpretowanego w świetle wyroku TSUE w sprawie First National Bank of Chicago. Wyrok TSUE porusza kwestię specyficznego sposobu ustalenia podstawy opodatkowania VAT dla dostawy/zakupu waluty również w ramach instrumentów pochodnych, wskazując, iż w odniesieniu do ustalenia podstawy dla transakcji finansowych zasada ogólna nie ma zastosowania. Zaskakujący może wydawać się fakt całkowitego zignorowania tez tego wyroku przez NSA i stwierdzenie braku podstaw prawnych do wynikowego ujęcia transakcji do celów ustalenia podstawy opodatkowania VAT. Zwłaszcza że w wyroku I FSK 1847/08 z 21.1.2010 r. skład orzekający pokrywający się w 2/3 ze składem orzekającym omawianego wyroku znalazł podstawy prawne (art. 29 ust. 1 interpretowany prowspólnotowo), aby podstawę opodatkowania z tytułu transakcji finansowych (wymiany walut w ramach instrumentów pochodnych) ustalić na podstawie wspomnianego wyniku.

 

 

Opracowanie i komentarz: Piotr Bańdura, menedżer

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Ustalanie podstawy opodatkowania dla transakcji na instrumentach pochodnych
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny