Uregulowanie zobowiązania w drodze potrącenia nie uprawnia do ubiegania się o zwrot VAT w terminie 25 dni

A A A

Polska regulacja zwrotu bezpośredniego VAT nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to termin 60-dniowy należy traktować jako podstawowy termin takiego zwrotu (…). Posłużenie się przez ustawodawcę w art. 87 ust. 6 pkt 1 VATU określeniem kwoty należności, które zostały w całości zapłacone należy więc uznać za zamierzoną eliminację możliwości uzyskania zwrotu bezpośredniego VAT w terminie 25 dni w przypadku innych sposobów wygaśnięcia zobowiązania pieniężnego, w tym przez potrącenie.

WSA w Warszawie z 11.5.2016 r., III SA/Wa 1447/15

Podatnik zwrócił się z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie możliwości ubiegania się o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w terminie 25 dni w przypadku uregulowania zobowiązania w formie kompensaty. Zdaniem podatnika kompensata i zapłata mają ten sam skutek (prowadzą do uregulowania zobowiązania i zaspokojenia wierzyciela), a zatem nie mogą być odmiennie traktowane na gruncie VAT.

Argumentacja podatnika nie przekonała organu. W interpretacji indywidualnej Minister Finansów uznał, że zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w terminie 25 dni nie przysługuje w stosunku do kwot podatku naliczonego, które wynikają z faktur uregulowanych w innej formie aniżeli zapłata.

Podatnik zaskarżył interpretację do WSA w Warszawie. W komentowanym wyroku sąd przyznał rację organowi i oddalił skargę podatnika.

W uzasadnieniu skład orzekający argumentował, że ogólną zasadą jest zwrot podatku VAT w terminie 60 dni. Wskazana w art. 87 ust. 6 pkt 1 VATU możliwość ubiegania się o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w terminie 25 dni ma charakter wyjątku, a tym samym nie może być interpretowana rozszerzająco. Skoro powołany przepis posługuje się określeniem „należności zapłacone” (a nie np. zwrotem należności uregulowane), to należy przyjąć, iż zamiarem ustawodawcy nie było objęcie skróconym terminem zwrotu VAT również innych – poza zapłatą sensu stricto – sposobów uregulowania zobowiązań. Sąd zwrócił również uwagę na aspekty praktyczne związane z możliwością sprawdzenia, czy zwrot podatku VAT jest należny. Kompensata – zdaniem składu orzekającego – nie gwarantuje takiej przejrzystości finansów podatnika jak zapłata (np. w formie przelewu bankowego). Trudno zatem oczekiwać, aby w takim przypadku organ podatkowy był w stanie zweryfikować zasadność zwrotu podatku VAT w skróconym 25-dniowym terminie.

Wyrok jest nieprawomocny.

Komentarz

Komentowany wyrok potwierdza niestety, że nawet jednolita praktyka sądów administracyjnych w pewnym momencie może ulec zmianie.

Jeszcze 11.3 2013 r. NSA w uchwale 7 sędziów (7 I FPS 5/12), rozstrzygając inną wątpliwość prawną, wynikającą z art. 87 ust. 6 pkt 1 VATU, potwierdził, iż w judykaturze przesądzono, że owa zapłata [uprawniająca do ubiegania się o zwrot VAT w terminie 25 dni] może polegać również na kompensacie wierzytelności. W wyroku z 30.11.2015 r. (I FSK 1292/14) NSA doszedł już do odmiennych wniosków: sformułowanie art. 87 ust. 6 pkt 1 VATU wskazuje, że ustawodawca (…) miał na celu wyłączenie spod działania art. 87 ust. 6 pkt 1 VATU niepieniężnych form uregulowania należności za faktury zakupowe (nawet z zapłatą równoważnych, jak potrącenie). Brak jest w treści wskazanego przepisu przesłanek upoważniających do stwierdzenia, że przepis ten może mieć zastosowanie „z uwagi na wykonanie zobowiązania”.

Komentowane orzeczenie wpisuje się w nową praktykę sądów administracyjnych, która odmawia podatnikom prawa do ubiegania się o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w terminie 25 dni przypadku uregulowania zobowiązania w innej formie aniżeli zapłata.

Konkluzja WSA wydaje się słuszna, chociaż z częścią podniesionych argumentów można polemizować.

Trudno nie zgodzić się ze składem orzekającym, że 25-dniowy termin zwrotu podatku VAT – jako wyjątek od zasady zwrotu podatku w ciągu 60 dni – nie może być interpretowany rozszerzająco, a wprowadzenie w VATU dwóch określeń „należności zapłacone” (w art. 87 ust. 6 pkt 1 i „należności uregulowane” (np. w art. 89a ust. 1a) jest nieprzypadkowe. W konsekwencji słusznie sąd stwierdza, że zgodnie z wykładnią literalną przyspieszony zwrot podatku VAT może dotyczyć wyłącznie podatku naliczonego wynikającego z faktur, które zostały zapłacone, a nie np. skompensowane. Pozostaje natomiast wątpliwość, dlaczego ustawodawca odmiennie traktuje podatników, którzy dokonują zapłaty, i podatników, którzy regulują wierzytelność w innej formie (np. poprzez potrącenie), skoro w obydwu przypadkach cel regulacji (tzn. zaspokojenie wierzyciela) jest spełniony. Nie znajduje jednak uzasadnienia argument sądu, iż w przypadku kompensaty – ze względu na brak przejrzystości finansów podatnika – organy podatkowe powinny mieć więcej niż 25 dni na weryfikację zasadności zwrotu podatku VAT. W praktyce bowiem sprawdzenie, czy doszło do kompensaty, nie powinno nastręczać zbyt wielu trudności.

Zmieniona praktyka sądów administracyjnych (w którą wpisuje się komentowane orzeczenie) będzie miała niewątpliwie istotny wymiar praktyczny. Zwrot podatku VAT w terminie 25 dni jest bowiem często wykorzystywany jako instrument zarządzania płynnością finansową; równie często podmioty korzystają z wygodnej formy regulowania zobowiązań, jaką jest potrącenie. W takiej sytuacji – aby uniknąć ryzyka – podatnik będzie musiał zastanowić się, czy dokonać zapłaty i ubiegać się o zwrot podatku VAT w terminie 25 dni, czy też skorzystać z potrącenia i uzyskać zwrot podatku VAT w terminie 60-dniowym.

 

Opracowanie i komentarz: Dr Agnieszka Morska, starszy konsultant

Komentarze przygotowali eksperci z PwC

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Uregulowanie zobowiązania w drodze potrącenia nie uprawnia do ubiegania się o zwrot VAT w terminie 25 dni
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny