Strata ze zbycia przedawnionych wierzytelności nie stanowi kosztu uzyskania przychodu

A A A

Przedawnione wierzytelności, a ściśle rzecz biorąc, strata z tytułu ich zbycia, nawet w przypadku ich uprzedniego zarachowania jako przychód należny, nie mogą być uważane za koszt uzyskania przychodów.

Wyrok NSA z 17.7.2018 r., II FSK 2318/16

 

W świetle przedstawionego stanu faktycznego spółka wystąpiła z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej, w treści którego argumentowała, iż strata z tytułu sprzedaży przedawnionych wierzytelności handlowych spółki, które były uprzednio zaliczone do jej przychodów należnych zgodnie z brzmieniem art. 12 ust. 3 ustawy o podatku od osób prawnych (dalej: PDOPrU) – rozumiana jako różnica pomiędzy wartością wierzytelności zaliczoną uprzednio do przychodów podatkowych spółki a ceną jej sprzedaży – stanowić będzie dla spółki koszt uzyskania przychodów.

Dyrektor IS w Poznaniu uznał jednak stanowisko spółki za nieprawidłowe, wobec czego sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej: WSA). Sąd I instancji przyznał rację podatniczce, twierdząc, że literalna wykładnia przepisu art. 16 ust. 1 pkt 39 PDOPrU prowadzi do wniosku, że jedynym kryterium określającym możliwość zaliczenia straty na zbyciu wierzytelności do kosztów podatkowych jest to, czy dana wierzytelność była uprzednio zaliczona do przychodów należnych, czy nie. Sąd stwierdził, że w takim wypadku możliwość ta nie jest uzależniona od faktu, czy wierzytelności te zostały wcześniej odpisane jako przedawnione. W danym przypadku zatem wyłączenie przedawnionych wierzytelności z kosztów uzyskania przychodów na mocy przepisu art. 16 ust. 1 pkt 20 PDOPrU nie powinno mieć zastosowania. Jak uznał sąd I instancji, przepisy art. 16 ust. 1 pkt 39 oraz art. 16 ust. 1 pkt 20 PDOPrU mają bowiem niezależnie od siebie unormowane zakresy.

Przeciwnego zdania był jednak Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA), który uchylił wyrok WSA i uznał za prawidłowy pogląd Ministra Finansów, że przedawnione wierzytelności, a ściśle rzecz biorąc, strata z tytułu ich zbycia, nawet w przypadku ich uprzedniego zarachowania jako przychód należny, nie może być uważana za koszt uzyskania przychodów. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w celu ustalenia sensu normy prawnej pozwalającej na zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów strat ze sprzedaży wierzytelności (uprzednio zarachowanych jako przychód należny) niezbędne jest odwołanie się do wykładni systemowej i logicznej oraz zestawienie ze sobą treści art. 16 ust. 1 pkt 20 oraz art. 16 ust. 1 pkt 39 ­PDOPrU w celu oceny wzajemnego oddziaływania tych przepisów.

W rezultacie NSA uznał, że strata ze zbycia przedawnionych wierzytelności, nawet jeśli uprzednio zostały zaliczone do przychodów należnych, nie może zostać uznana za koszt uzyskania przychodów.

Komentarz

Komentowany wyrok NSA stanowi kontynuację toczącego się od lat sporu, którego osią jest wzajemny stosunek art. 16 ust. 1 pkt 39 oraz art. 16 ust. 1 pkt 20 PDOPrU. Wyrok ten stanowi kolejne (po m.in. wyroku NSA z 18.10.2017 r., II FSK 1196/15) odstępstwo od zasadniczo jednolitej wcześniej linii orzeczniczej (wyroki NSA z 23.8.2016 r., II FSK 1958/14, oraz z 5.2.2015 r., II FSK 3113/12).

Naczelny Sąd Administracyjny w treści komentowanego wyroku, uzasadniając twierdzenie o braku możliwości zaliczenia do kosztów podatkowych straty z tytułu zbycia przedawnionych wierzytelności w przypadku ich uprzedniego zarachowania jako przychód należny, uznał ze niezbędne odwołanie się do wykładni systemowej i logicznej. Na poparcie swego stanowiska NSA wskazał między innymi, że literalna wykładnia przepisu art. 16 ust. 1 pkt 39 PDOPrUpowodowałaby stosunkowo prostą możliwość „obchodzenia” zakazu zawartego w treści art. 16 ust. 1 pkt 20 PDOPrU.

Podejście takie stoi jednak w sprzeczności z powszechnie uznanym w doktrynie i orzecznictwie prymatem wykładni językowej nad innymi sposobami wykładni przepisów prawa. Wykładnia językowa przepisu art. 16 ust. 1 pkt 39 PDOPrU prowadzi natomiast do jednoznacznego wniosku, iż zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów straty z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności jest możliwe pod warunkiem uprzedniego zarachowania tej wierzytelności jako przychód należny. Przepis ten w szczególności nie zawiera odwołania do przepisu art. 16 ust. 1 pkt 20 ani nie przewiduje innych warunków, których spełnienie byłoby niezbędne w celu uznanie takiej straty za koszt podatkowy.

Niemniej należy zauważyć, że komentowany wyrok świadczy o zachwianiu korzystnej dla podatników linii orzeczniczej. Co więcej, wyrok ten bezsprzecznie posłuży organom podatkowym jako kolejny, istotny argument uzasadniający kwestionowanie praktyki zaliczania przez podatników do kosztów podatkowych straty ze zbycia przedawnionych wierzytelności.

 

Opracowanie i komentarz: Hubert Gregorski, konsultant

 

Komentarze przygotowali eksperci z PwC

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Strata ze zbycia przedawnionych wierzytelności nie stanowi kosztu uzyskania przychodu
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny