Strata z tytułu niezwróconych kaucji gwarancyjnych w przypadku upadłości kontrahenta może być kosztem uzyskania przychodów

A A A

Słusznie w tym zakresie argumentował Skarżący w skardze kasacyjnej, że alternatywą dla udzielenia przez niego inwestorowi kaucji gwarancyjnej mogłoby być wykupienie polisy ubezpieczającej okres gwarancji, który to wydatek niewątpliwie zaliczony zostałby do kosztów uzyskania przychodów.

Wyrok NSA z 13.5.2016 r., II FSK 879/14

Komentowany wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym. Skarżący (dalej: Wnioskodawca, Podatnik) prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług budowlanych na zlecenie, podlegał podatkowi dochodowemu od osób fizycznych według stawki 19%. W 2012 r. ogłoszona została upadłość likwidacyjna spółki z o.o., będącej dłużnikiem Skarżącego (dalej: Upadła). Skarżący zgłosił sędziemu komisarzowi wierzytelności, do których zaliczały się kaucje gwarancyjne, potrącone przez Upadłą z wynagrodzenia, które miała wypłacić Skarżącemu. Skarżący stwierdził, że Upadła nie dysponuje majątkiem i nie będzie w stanie zwrócić wierzytelności z tytułu kaucji, dlatego mogą one zostać zaliczone w koszty uzyskania przychodu z datą wykreślenia upadłej z rejestru przedsiębiorców. Wystąpił w tej sprawie o interpretację indywidualną do Ministra Finansów, wskazując, że udzielenie gwarancji jest czynnością pośrednio związaną z działalnością gospodarczą, mającą na celu zabezpieczenie źródła przychodów.

Minister Finansów nie podzielił tego stanowiska, stwierdzając, że kaucja gwarancyjna jest neutralna podatkowo – nie stanowi, co do zasady, definitywnego przysporzenia ani kosztu ze względu na swój zwrotny charakter. Utrata należności jest więc, według Ministra Finansów, utratą składników majątku pozbawionych wartości podatkowej, a zatem uniemożliwienie odzyskania neutralnych podatkowo środków pieniężnych nie może tworzyć kosztów uzyskania przychodów u Wnioskodawcy.

Podatnik zaskarżył interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA). Sąd, zgadzając się z Ministrem Finansów, zwrócił uwagę na to, że każdy wydatek podatnika (poza tymi wprost zaliczanymi przez ustawę do kosztów uzyskania przychodów lub wyłączonymi z tego grona) powinien być badany indywidualnie pod kątem możliwości zaliczenia w koszty uzyskania przychodów. Sąd odniósł się także do pojęcia straty. Jako że nie zostało ono zdefiniowane w ustawach podatkowych, należy odwoływać się do jego rozumienia w prawie cywilnym, jako ubytku majątkowego spowodowanego okolicznościami niezależnymi od podatnika, który poniósł ową stratę. Zdaniem WSA, ustawodawca utożsamia stratę z wartością podatkową składników majątku podatnika. Kaucja gwarancyjna natomiast, do momentu wykorzystania jej do wykonania napraw gwarancyjnych lub do upływu czasu, na jaki została udzielona, jest neutralna podatkowo i nie może stanowić ani przychodu należnego, ani kosztu uzyskania przychodów.

Skarżący od niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia skierował skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA).

Komentarz

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zarzut naruszenia art. 22 ust. 1 PDOFizU, co czyni komentowany wyrok szczególnie istotnym dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w branży budowlanej.

Naczelny Sąd Administracyjny najpierw odniósł się do argumentacji WSA, dotyczącej pojęcia straty. Strata, jako element ryzyka wiążącego się z działalnością gospodarczą, może zostać uznana za koszt uzyskania przychodów, pod warunkiem że była zdarzeniem losowym, niezawinionym, niezależnym od woli podatnika, nie wynikała z braku dochowania przez niego należytej staranności oraz powstała w trakcie normalnego i racjonalnego działania podatnika. Tak rozumiana strata może być uznana za koszt uzyskania przychodów, co podlega indywidualnemu badaniu w każdej sprawie.

Niemniej jednak, mimo słuszności uwag dotyczących straty, nie zostały one, zdaniem NSA, w sposób prawidłowy zastosowane przez WSA w komentowanej sprawie. Przede wszystkim pojęcie strat w środkach obrotowych wielokrotnie było przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych, które wypracowały ogólne wskazanie odnoszące się do możliwości zaliczania straty w koszty uzyskania przychodów. Straty, zgodnie z tym orzecznictwem, powstają zazwyczaj w sposób niezamierzony, wbrew woli podatnika i są niepożądanym, a jednocześnie nieuniknionym i nieodłącznym czynnikiem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej. Strata sama w sobie nie służy osiągnięciu przychodów, natomiast jest „często powiązana ze zdarzeniami mającymi miejsce w toku prowadzenia działalności gospodarczej, która sama w sobie nakierowana jest na osiągnięcie przychodów” (teza orzeczenia WSA we Wrocławiu z 14.3.2008 r., I SA/Wr 1702/07).

Należy odnieść się pozytywnie do tego, że NSA w swoim uzasadnieniu uwzględnił argumenty odnoszące się do specyfiki działalności gospodarczej Podatnika – związane z tym, że udzielone przez niego kaucje (stanowiące normalny, zwyczajowo przyjęty element umów o roboty budowlane) są ściśle związane z usługą budowlaną. Z tego powodu niezwrócone kaucje stanowią straty w majątku, pośrednio związane z prowadzoną przez Wnioskodawcę działalnością gospodarczą. Co więcej, w przypadku niewpłacenia kaucji gwarancyjnej Podatnik byłby zmuszony do wykupienia polisy ubezpieczającej okres gwarancji, a ten wydatek zostałby już zaliczony w koszty uzyskania przychodów.

 

Opracowanie i komentarz: Maciej Synowicz, konsultant

Komentarze przygotowali eksperci z PwC

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Strata z tytułu niezwróconych kaucji gwarancyjnych w przypadku upadłości kontrahenta może być kosztem uzyskania przychodów
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny