Sprawozdanie ze 143. Konferencji podatkowej zorganizowanej przez Centrum Dokumentacji i Studiów Podatkowych: „Unikanie opodatkowania – próba oceny polskich regulacji”

A A A

Centrum Dokumentacji i Studiów Podatkowych stanowiące jednostkę organizacyjną Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego zorganizowało w grudniu 2019 r. 143. konferencję podatkową, której tematem przewodnim było unikanie opodatkowania, a w szczególności próba oceny obowiązujących w tym zakresie polskich regulacji.


Poszczególne panele dwudniowej konferencji dotyczyły: klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (w ramach tego panelu referaty wygłosili: prof. dr hab. Paweł Borszowski z Uniwersytetu Wrocławskiego, Andrzej Nikończyk, Piotr Szalbierz), klauzuli ogólnej oraz klauzul szczególnych (w tej części aktywnie udział wzięły: prof. dr hab. Hanna Litwińczuk z Uniwersytetu Warszawskiego oraz mgr Anna Justyńska z Uniwersytetu Łódzkiego), raportowania schematów podatkowych (prezentacje przedstawili: reprezentujący Uniwersytet Łódzki prof. dr hab. Adam Mariański oraz dr Michał Wilk i Andrzej Marczak – Wiceprzewodniczący Krajowej Rady Doradców Podatkowych), podatku od wyjścia (referaty wygłosili dr Aneta Nowak-Piechota z Uniwersytetu Łódzkiego oraz Tomasz Hatylak), rozstrzygania sporów w zakresie podwójnego opodatkowania (wystąpienie wygłosił prof. dr hab. Z. Kukulski z Uniwersytetu Łódzkiego), postępowań kontrolnych i podatkowych w zakresie unikania opodatkowania (prezentacje przedstawili Alicja Sarna i Andrzej Ladziński), odpowiedzialności karnej związanej z unikaniem opodatkowania (wystąpienia wygłosili dr Zbigniew Wardak z Uniwersytetu Łódzkiego oraz dr Adam Bartosiewicz). Konferencję zakończył panel dyskusyjny, podczas którego referenci podjęli się próby dokonania oceny polskich regulacji.


Konferencji towarzyszyła prezentacja Raportu Krajowej Rady Doradców Podatkowych „Unikanie opodatkowania w polskich systemie prawa podatkowego. Perspektywa konstytucyjna”.

Prelegentami podczas konferencji byli nie tylko przedstawiciele środowiska naukowego, ale również samorządu doradców podatkowych, w tym Przewodniczący Krajowej Rady Doradców Podatkowych prof. Adam Mariański, Wiceprzewodniczący KRDP Andrzej Marczak oraz Przewodniczący Komisji Prawnej i Współpracy z Organami Państwa KRDP Andrzej Ladziński, a także przedstawiciele innych zawodów zaufania publicznego uprawnionych do świadczenia usług doradztwa podatkowego, tj. adwokatów i radców prawnych. Z tego względu prezentowane podczas konferencji referaty obejmowały nie tylko teoretyczne aspekty omawianych zagadnień i regulacji prawnych, ale również poruszały problematykę ich funkcjonowania w praktyce.

Podkreślić należy, że tematyka konferencji, a tym samym wszystkie poruszane w trakcie obrad zagadnienia, dotyczyły regulacji prawnych wprowadzonych do polskiego systemu prawa podatkowego na przestrzeni ostatnich 3 lat1 w celu jego uszczelnienia lub w związku z implementacją dyrektyw unijnych. Łączą je niestety także – podnoszone zgodnie przez wszystkich panelistów – wątpliwości co do zgodności z polską Konstytucją, czy to w związku z budzącym zastrzeżenia prawne procesem legislacyjnym, czy też represyjnością obowiązków nakładanych na obywatela-podatnika, wreszcie faktycznymi wymogami dyrektyw a rozszerzającym zakresem polskich regulacji.

W swoim wystąpieniu prof. dr hab. A. Mariański (Uniwersytet Łódzki, Przewodniczący KRDP) wyjaśnił, że obowiązujące od 1.1.2019 r. przepisy rozdziału 11a Działu III Ordynacji podatkowej2 wprowadziły nakaz przekazywania informacji o schematach podatkowych. Ustawa wprowadzająca obowiązek raportowania schematów podatkowych w Polsce wynika z implementacji Dyrektywy Rady UE 2018/822 z 25.5.2018 r. zmieniającej Dyrektywę 2011/16/UE w zakresie obowiązkowej automatycznej wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania w odniesieniu do podlegających zgłoszeniu uzgodnień transgranicznych (dalej: dyrektywa MDR). Niemniej autorskim pomysłem projektodawców jest, aby podatnicy raportowali wszystko, co może skutkować osiągnięciem korzyści podatkowej, nawet jeżeli działanie podatnika dotyczy korzystania z ulg i preferencji zgodnych z celem ustawodawcy. W objaśnieniach MF z 31.1.2019 r. wskazano bowiem, że choć podstawowym celem przepisów MDR jest uzyskiwanie informacji o potencjalnie agresywnych podatkowo schematach podatkowych, to jest to również instrument, który ma dostarczać cennych informacji do analizy funkcjonowania określonych ulg i preferencji pod kątem ich oceny ex post. Tym samym nie chodzi jedynie o rozwiązania uznawane za agresywną optymalizację podatkową, lecz o wszelkie uzgodnienia, których efektem jest obniżenie zobowiązania podatkowego, jego niepowstanie bądź odroczenie w czasie, w tym również te dokonywane z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych.

W panelu poświęconym podatkowi od wyjścia swoją ­ocenę polskich regulacji w tym zakresie przedstawiła dr A. ­Nowak-Piechota (Uniwersytet Łódzki). Istota podatku od wyjścia zakłada fikcję, że podatnik w razie wystąpienia zdarzenia powodującego opodatkowanie zbywa swój majątek i w związku z tym jest zobowiązany do zapłaty podatku z tytułu zysku ze zbycia składników majątku. W ten sposób państwa starają się zapobiegać zjawisku unikania opodatkowania w państwie wyjścia i w konsekwencji poddania się jurysdykcji podatkowej państwa wejścia (co de facto może oznaczać brak opodatkowania lub zmniejszenie jego ciężaru). Zdaniem prelegentki istnieją wątpliwości, czy wprowadzony do prawa polskiego podatek od wyjścia realizuje powyżej wskazany cel tej regulacji. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że podatek ten służy także zapobieganiu utracie wpływom budżetowym oraz uzyskiwaniu dodatkowych dochodów przez państwo. W tym kontekście analizy wymagają poszczególne elementy konstrukcji omawianego unormowania, a w szczególności należy zwrócić uwagę na koncepcję opodatkowania osób fizycznych w odniesieniu do tzw. majątku osobistego. Konieczna wydaje się modyfikacja obecnych przepisów, która w większym zakresie zapewni realizację celu podatku od wyjścia jako szczególnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, a także zgodność z prawem Unii Europejskiej i zasadami konstytucyjnymi.

Na zakończenie konferencji głos zabrał prof. dr hab. Włodzimierz Nykiel (Uniwersytet Łódzki), który podsumowując negatywną ocenę polskich regulacji dotyczących unikania opodatkowania, podkreślił, że legislacja podatkowa niskiej jakości godzi w prawa podatnika, tym bardziej gdy stosowanie takiego prawa odbywa się w myśl zasady in dubio pro fisco.

Biorąc pod uwagę aktualność i złożoność problemów poruszanych w czasie konferencji, należy uznać, że nie było to ostatnie spotkanie poświęcone tej problematyce, zwłaszcza w kontekście zapowiedzi samorządu doradców podatkowych złożenia wniosku do Trybunału Konstytucyjnego w celu zbadania zgodności z Konstytucją przepisów dotyczących raportowania schematów podatkowych.



dr Anna Michalak





1 Swoistą cezurę stanowi wprowadzenie z dniem 15.7.2016 r. ogólnej klauzuli unikania opodatkowania, tj. art. 119a Ordynacji podatkowej mocą ustawy z 13.5.2016 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 846 ze zm.).

2 Ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.).



Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Sprawozdanie ze 143. Konferencji podatkowej zorganizowanej przez Centrum Dokumentacji i Studiów Podatkowych: „Unikanie opodatkowania – próba oceny polskich regulacji”
Anna Michalak
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny