Spółka ma obowiązek korekty VAT w odniesieniu do części wierzytelności, które zostały umorzone

A A A

(…) w odniesieniu do części należności nieściągalnych, które zostały przez wierzycieli (na podstawie zawartego układu) umorzone, wierzyciele na mocy art. 89a ust. 1 ustawy mają prawo do korekty podstawy opodatkowania oraz podatku należnego. Umorzenie wierzytelności nie jest bowiem równoznaczne z ich uregulowaniem. Tym samym, skarżąca w odniesieniu do części wierzytelności, które zostały umorzone ma – zgodnie z art. 89b ustawy – obowiązek korekty odliczonej kwoty podatku w części przypadającej na nieuregulowaną (umorzoną) należność.

Wyrok WSA w Poznaniu z 3.8.2016 r., I SA/Po 2135/15

Spółka w 2013 r. utraciła płynność finansową, w wyniku czego nie była w stanie spłacać swoich bieżących zobowiązań wobec dostawców i usługodawców. W kwietniu 2013 r. został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, a w sierpniu 2013 sąd ogłosił upadłość spółki. W ramach zawartego układu (zatwierdzonego przez sąd) wierzytelności zostały podzielone na dwie kategorie. Wierzytelności drobne, do 5000 zł, zostaną przez spółkę spłacone w całości (bez należności ubocznych) w terminie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia o zawartości układu. Pozostałe należności, o wartości powyżej 5000 zł, zostaną umorzone w 50% ich wartości, dokonano także umorzenia wszelkich kosztów i należności ubocznych. Pozostałe 50% wartości wierzytelności będzie płatne w 12 ratach kwartalnych, przy czym zapłata pierwszej raty nastąpi w terminie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu.

W związku z opisanym stanem faktycznym spółka zwróciła się do Ministra Finansów z następującymi pytaniami:

1. Czy w związku z zawartym układem wierzyciele spółki są uprawnieni do skorzystania z instytucji „ulgi na złe długi”, a spółka jest obowiązana dokonać korekty odliczonej kwoty podatku wynikającej z faktur dokumentujących wierzytelności objęte układem? Zdaniem spółki jej wierzyciele nie posiadają takiego uprawnienia, w konsekwencji po stronie spółki nie powstaje obowiązek korekty podatku naliczonego.

2. Czy uprawnienie to dotyczy wszystkich wierzytelności objętych układem, czy tylko tej części wierzytelności, która podlegała umorzeniu? Zdaniem spółki, wskutek zawarcia układu nie aktualizuje się po stronie wierzycieli prawo do skorzystania z „ulgi na złe długi” Gdyby jednak prawo takie przysługiwało, mogłoby ono mieć zastosowanie wyłącznie do umorzonych części wierzytelności.

3. Czy w związku z zawartym przez spółkę układem, w ramach którego płatność części wierzytelności została ukształtowana na nowo, przesłanka uprawdopodobnienia nieściągalności obliczana jest od dnia zapłaty ustalonego w układzie, czy od terminu płatności wskazanego pierwotnie w fakturze? Zdaniem spółki termin ten winien być liczony od dnia zapłaty ustalonego na nowo w zawartym układzie.

Minister Finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe w zakresie obowiązku korekty podatku naliczonego w odniesieniu do części wierzytelności, które zostały umorzone. Wskazał on, że w odniesieniu do części należności, które zostały umorzone, wierzyciele mają prawo do skorzystania z tzw. ulgi na złe długi. Umorzenie wierzytelności nie jest bowiem równoznaczne z ich uregulowaniem.

Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa spółka zaskarżyła interpretację do WSA w Poznaniu, który uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, podzielając w pełni opinie organu skarbowego w sprawie.

Komentarz

Zgodnie z art. 89a VATU podatnik może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną, w przypadku gdy wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 150 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze.

W komentowanym wyroku sąd oparł swoje stanowisko na stwierdzeniu, że przy wykorzystaniu reguł wykładni językowej terminu „umorzenie” nie można go utożsamiać z jej uregulowaniem lub zbyciem. Spełniony został więc warunek uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności, w tej części, w jakiej zostały one umorzone. W konsekwencji umorzenie należności nie stanowi przesłanki pozwalającej na zwolnienie dłużnika z obowiązku korekty podatku naliczonego. Nie znajdzie także zastosowania art. 89b ust. 4 VATU, nakładająca na wierzyciela obowiązek zwiększenia podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego, w przypadku gdy wierzytelność została uregulowana lub zbyta już po skorzystaniu z ulgi na złe długi.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie także w innych interpretacjach indywidualnych, przykładowo Dyrektor IS w Poznaniu w dniu 30.10.2014 r. (ILPP5/443-194/14-2/KG): stwierdził, że: W przypadku umorzenia długu nie dochodzi zatem do zaspokojenia roszczeń wierzyciela z tytułu istniejącego stosunku cywilnoprawnego łączącego strony transakcji, poprzez uiszczenie należności w jakiejkolwiek części. Celem umorzenia długu jest w tej sytuacji rezygnacja ze ściągania części należności dokonana z woli wierzyciela i za zgodą dłużnika. Powyższa analiza jednoznacznie wskazuje, że umorzenie wierzytelności, czyli zwolnienie dłużnika z długu przez wierzyciela nie może być w żaden sposób utożsamiane z uregulowaniem należności (uiszczeniem należności przez dłużnika) lub zbyciem w jakiejkolwiek innej formie.

Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że jeżeli wierzytelność zostanie umorzona przed upływem 150 dni od dnia upływu jej terminu płatności, instytucja ulgi na złe długi może nie znaleźć zastosowania. Wynika tak m.in. z wyroku NSA z 19.11.2015 r. (I FSK 1298/14). W uzasadnieniu do wyroku NSA stwierdził m.in., że w momencie upływu 150-dniowego terminu wierzytelność na skutek umorzenia już nie istnieje. Wierzycielowi nie będzie przysługiwać więc uprawnienie do zmniejszenia podatku należnego, nie zostanie bowiem spełniona przesłanka uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności opisana w art. 89a VATU. Aby bowiem należność była nieściągalna, musi w ogóle istnieć. Tym samym po stronie dłużnika nie powstanie obowiązek korekty podatku VAT naliczonego.

 

Opracowanie i komentarz: Olga Jędrzejewska, konsultantka

 

Komentarze przygotowali eksperci z PwC

 

 

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Spółka ma obowiązek korekty VAT w odniesieniu do części wierzytelności, które zostały umorzone
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny