Prawo do odliczenia podatku naliczonego od nabycia usług prawnych związanych z dochodzonym odszkodowaniem

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie

A A A

Poniesione wydatki na usługę prawną celem wystąpienia na drogę postępowania sądowego o niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy wpływa na uzyskanie obrotu opodatkowanego podatkiem od towarów i usług. Samo odszkodowanie nie stanowi czynności opodatkowanej, jednak usługa radcy prawnego związana z jego dochodzeniem podejmowana była w związku z szeroko rozumianą działalnością gospodarczą. Niezbędnym warunkiem zastosowania odliczenia podatku jest istnienie związku między wydatkami, a czynnościami opodatkowanymi, związek ten może mieć charakter bezpośredni lub pośredni (jak w niniejszym przypadku).Wyrok WSA z 28.8.2013 r., I SA/Kr 459/13

Komentowany wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym: Spółka Z.K. (dalej spółka) wystąpiła z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej, wskazując, że w wyniku kontroli podatkowej organ podatkowy zakwestionował wysokość odliczonego podatku naliczonego z faktury VAT wystawionej przez kancelarię radcy prawnego. Faktura dotyczyła wynagrodzenia radcy prawnego za usługę prawną świadczoną w związku z prowadzeniem sprawy z powództwa o zapłatę odszkodowania. Spółka zawarła umowę z kontrahentem na przebudowę linii energetycznej oraz likwidację zalewiska. W związku z faktem, że kontrahent nie wywiązał się z umowy, spółka wystąpiła na drogę postępowania cywilnego, w celu zabezpieczenia swoich interesów i wyegzekwowania odszkodowania zgodnie z zapisami zawartej umowy. Radca prawny reprezentował spółkę w sporze sądowym, który miał na celu zasądzenie na rzecz spółki odszkodowania za utracone korzyści. W wyniku pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy radca prawny wystawił spółce fakturę VAT, na której naliczył podatek VAT za świadczoną usługę prawną. W protokole pokontrolnym organ podatkowy zarzucił spółce błędne odliczenie podatku naliczonego z faktury radcy prawnego, ze względu na fakt, że w ich ocenie, kwota uzyskanego odszkodowania nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Innymi słowy, organ podatkowy stwierdził, że spółka zawyżyła podatek naliczony wynikający z przedmiotowej faktury.

Na tle powyższego stanu faktycznego spółka zwróciła się z pytaniem do Dyrektora IS w Krakowie (dalej: DIS), czy od nabycia ww. usług prawnych ma prawo do odliczenia podatku VAT.

Spółka stanęła na stanowisku, że takie prawo ma, gdyż niezbędnym warunkiem zastosowania odliczenia VAT jest istnienie związku między zakupami (wydatkami) a czynnościami opodatkowanymi VAT. Niemniej jednak związek ten może występować również w sposób pośredni. Zdaniem spółki wydatki na obsługę prawną świadczoną przez radcę prawnego na rzecz spółki celem wystąpienia na drogę postępowania sądowego z roszczeniem przeciwko kontrahentowi o niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy warunkuje uzyskanie obrotu opodatkowanego podatkiem od towarów i usług.

Dyrektor IS uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, prezentując pogląd, że prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje wyłącznie podatnikom podatku od towarów i usług, w sytuacji gdy towary i usługi, z których nabyciem wiąże się podatek naliczony, są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Zdaniem dyrektora w sytuacji gdy wypłacona na podstawie wyroków sądowych kwota odszkodowania będąca efektem niewywiązywania się kontrahenta z warunków umowy nie podlega opodatkowaniu, to wynagrodzenie radcy prawnego z tytułu świadczenia usług prawnych wynajętego właśnie w związku z prowadzeniem tej sprawy przed sądem związane jest z tą konkretną czynnością niepodlegającą opodatkowaniu i w konsekwencji również nie powinno podlegać opodatkowaniu.

Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa spółka zaskarżyła interpretację do SA w Krakowie, który wydał wyrok na jej korzyść.

Komentarz

Należy się zgodzić z WSA, który w komentowanym wyroku wskazał, że w przypadku nabycia przez podatnika usługi świadczonej przez radcę prawnego w celu uzyskania odszkodowania należy mieć na uwadze obiektywny związek tych usług z ogólną działalnością gospodarczą podatnika, która co do zasady podlega opodatkowaniu VAT. Wykładnia spornego przepisu, dokonana przez organ sprzeczna jest z zasadą neutralności podatku od towarów i usług, która to zasada jest fundamentem tego podatku.

Zgodnie z przedstawionymi argumentami należy wskazać, że przepis, który między innymi zapewnia neutralność podatku VAT na gruncie polskiej ustawy, to art. 86 ust. 1 stanowiący, że w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Ponadto WSA podkreślił konsumpcyjny charakter podatku VAT. W związku z tym ciężarem podatku nie powinni być obciążani podatnicy VAT w zakresie, w jakim wykorzystują usługi do prowadzenia opodatkowanej działalności gospodarczej. Argumentacja przyjęta przez sąd pozwala przyjąć założenie, że w istocie kluczowe jest, czy nabywany towar lub usługa służą prowadzeniu działalności opodatkowanej podatnika. W wyroku podkreślono, że wydatki poniesione przez spółkę w celu wystąpienia na drogę postępowania sądowego o niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy wpływają na uzyskanie obrotu opodatkowanego podatkiem VAT. Samo odszkodowanie co prawda nie stanowi czynności opodatkowanej, jednak nabycie usługi radcy prawnego związanej z dochodzeniem tego odszkodowania, nastąpiło w związku z szeroko rozumianą działalnością gospodarczą podatnika. W wyniku tej czynności spółka uzyskała środki pieniężne, które będą wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Zatem zakup usługi służy opodatkowanej działalności spółki i powinien podlegać odliczeniu na zasadach ogólnych.

Sędziowie reprezentujący WSA dodatkowo wskazali na rozstrzygnięcia dopuszczające możliwość odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych w związku z wejściem na giełdę (to także czynności nieopodatkowane), w tym wydatków za usługi prawne, które w drodze analogii potwierdzają zaprezentowany wyżej pogląd, w szczególności w zakresie wykładni zasady neutralności i proporcjonalności VAT. Powyższe stanowisko poparte jest wyrokami TSUE, w szczególności wyrokiem z 26.5.2005 r. Kretztechnik AG przeciwko Finanzamt Linz, w którym orzeczono, że dyrektywa przyznaje prawo do odliczenia całego podatku od wartości dodanej obciążającego wydatki poniesione przez podatnika w związku z różnymi świadczeniami wykonanymi na jego rzecz w ramach emisji akcji, jeśli wszystkie czynności dokonane przez tego podatnika w ramach jego działalności gospodarczej są opodatkowane.

Opracowanie i komentarz: Iwona Młynarska-Morchało,
starszy konsultant

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Prawo do odliczenia podatku naliczonego od nabycia usług prawnych związanych z dochodzonym odszkodowaniem
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny