Podatek VAT – zwolnienie z VAT importu towarów

A A A

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE, Trybunał) z 25.10.2018 r. w sprawie Milan Božičevič Ježovnik (dalej: podatnik) przeciwko Republice Słowenii.

W omawianym wyroku Trybunał rozpatrywał warunki konieczne do zastosowania zwolnienia z VAT importu towarów, które następnie miały być przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Istota problemu była rozważana na gruncie przepisów dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: Dyrektywa VAT).

Przedmiotem orzeczenia był następujący stan faktyczny. Podatnik prowadził jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie przywozu i dystrybucji bananów, które sprowadzał do Słowenii z państw nienależących do Unii Europejskiej. Na podstawie zgłoszeń celnych, importowane banany były objęte procedurą celną zwaną procedurą celną 42, która pozwalała na ich dopuszczenie do swobodnego obrotu, a ich przywóz podlegał zwolnieniu z podatku VAT. Towary były przeznaczone do transportu do innego państwa członkowskiego, jako wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, co było wykazywane przez podatnika w stosownych deklaracjach.

Towary zostały sprzedane nabywcom posiadającym siedzibę w Rumunii. Przed zawarciem umów podatnik sprawdzał numery rejestracji i identyfikacji podmiotów gospodarczych, a także ważność ich numerów identyfikacyjnych VAT. Podatnik wezwał również nabywców do sporządzenia deklaracji poświadczających, że zobowiązują się do transportu bananów na terytorium innego państwa członkowskiego. Po otrzymaniu zapłaty banany były wydawane nabywcom, którzy zobowiązali się do przewiezienia owoców do Rumunii, a także przesłania listów przewozowych CMR potwierdzonych po wyładunku towarów w miejscu końcowego przeznaczenia.

W trakcie przeprowadzanej kontroli, która nastąpiła po zwolnieniu towarów, słoweński urząd celny zauważył, że kilku nabywców zostało zarejestrowanych do celów VAT na krótko przed pierwszą dostawą i wykreślonych z systemu VAT tego samego dnia. Natomiast przedstawione przez podatnika listy przewozowe CMR były mało czytelne i niekompletne, a także zawierały wskazówki niewystarczające w zakresie daty i miejsca wyładunku towarów. W celu wyjaśnienia wątpliwości urząd ten zwrócił się do rumuńskich organów podatkowych, które stwierdziły, że niektórzy nabywcy byli tzw. znikającymi podmiotami gospodarczymi, niewykonującymi działalności pod zarejestrowanym adresem i z którymi kontakt był niemożliwy. Dodatkowo niektórzy przewoźnicy, na polecenie urzędu celnego, potwierdzili transport i wyładunek bananów w Rumunii, inni natomiast zaprzeczyli autentyczności dokumentów przewozowych. Biorąc pod uwagę dokonane ustalenia, urząd celny uznał, że podatnik nie wykazał, iż banany opuściły terytorium słoweńskie. Ponadto urząd ten stwierdził, że podatnik nie zachował należytej staranności, nie dokonał podstawowej weryfikacji nabywców i zignorował przesłanki oszustwa podatkowego. Na tej podstawie na podatnika został nałożony obowiązek zapłaty podatku VAT.

Podatnik, nie zgadzając się z wydaną decyzją, wniósł skargę do sądu, który w toku instancji powziął wątpliwość w zakresie zgodności prawa słoweńskiego z przepisami Dyrektywy VAT i zwrócił się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

1) Czy importer, który przy imporcie wnosi o zwolnienie z VAT (import według procedury 42), ponieważ towary mają być dostarczone do innego państwa członkowskiego, może być odpowiedzialny za zapłatę podatku (jeżeli następnie okaże się, że warunki zwolnienia nie zostały materialnie spełnione), tak samo jak jest odpowiedzialny za zapłatę długu celnego?

2) W razie odpowiedzi przeczącej – czy odpowiedzialność importera jest taka sama jak odpowiedzialność podatnika, który dokonuje wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów zwolnionej z VAT?

3) Czy dochowanie należytej staranności przez importera w zakresie popełnienia oszustwa w ramach systemu VAT należy oceniać inaczej niż w przypadku wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów?

Tybunał zaznaczył, że postawione pytania należy rozstrzygnąć łącznie, gdyż w swej istocie zmierzają do ustalenia, czy przepisy Dyrektywy VAT, zezwalają, w przypadku gdy importer korzysta ze zwolnienia z VAT, aby był on zobowiązany do zapłaty VAT po zwolnieniu towarów, jeżeli okaże się w wyniku późniejszej kontroli, że nie zostały spełnione materialne przesłanki do zastosowania zwolnienia.

Z przepisów Dyrektywy VAT wynika, że państwa członkowskie zwalniają przywóz towarów wysyłanych lub transportowanych z terytorium państwa trzeciego do państwa członkowskiego innego niż państwo zakończenia wysyłki lub transportu towarów, w przypadku gdy dostawa tych towarów, dokonana przez importera zobowiązanego do zapłaty VAT, jest zwolniona z podatku jako wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów. Trybunał podkreślił, że zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem zwolnienie z VAT z tytułu przywozu zależy od późniejszego dokonania przez importera dostawy wewnątrz­wspólnotowej, która sama jest zwolniona na podstawie regulacji Dyrektywy VAT. Zatem zwolnienie jest uzależnione od spełnienia przesłanek materialnych przewidzianych dla dostawy wewnątrzwspólnotowej. Tym samym nie jest sprzeczne z prawem Unii wymaganie od przedsiębiorcy, aby działał on w dobrej wierze i przedsięwziął wszystkie środki, których można od niego rozsądnie wymagać w celu upewnienia się, że dokonywana przez niego transakcja nie prowadzi do uczestnictwa w oszustwie podatkowym.

Z powyższego wynika, że jeżeli podatnik wiedział lub mógł wiedzieć, że transakcja, której dokonuje, może brać udział w oszustwie popełnionym przez nabywcę, i nie przedsięwziął wszelkich rozsądnych będących w jego dyspozycji środków celem uniknięcia tego oszustwa, to nie ma on prawa do skorzystania ze zwolnienia z podatku.

Z orzecznictwa Trybunału wynika, że odpowiedzialność dostawcy za zapłatę VAT po zwolnieniu towarów jest oceniana w odmienny sposób od odpowiedzialności importera za zapłatę długów celnych. Importer bowiem jest zobowiązany do zapłaty należności celnych z tytułu przywozu towaru, w stosunku do którego eksporter dopuścił się naruszenia przepisów celnych, w tym także wtedy, gdy importer wykazał dobrą wiarę i nie brał żadnego udziału w tym naruszeniu. Jednakże zasada ta nie ma zastosowania do oceny tego, czy dostawca w ramach transakcji wewnątrzwspólnotowej biorącej udział w oszustwie może być zobowiązany do zapłaty VAT po zwolnieniu ­towarów.

Z powyższego wynika, że w ramach zwolnienia wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów dostawca, który w dobrej wierze oraz po podjęciu wszystkich środków, jakie można było rozsądnie od niego wymagać, dokonał transakcji, która uczestniczyła, bez jego wiedzy, w oszustwie popełnionym przez nabywcę nie może zostać zobowiązany do zapłaty VAT po zwolnieniu towarów.

Orzecznictwo to ma również zastosowanie do systemu zwolnienia przywozu towarów przeznaczonych do dostawy wewnątrzwspólnotowej. Zwolnienie przywozu jest uzależnione od dokonania przez importera dostawy wewnątrzwspólnotowej, a w konsekwencji należy traktować te dwie transakcje w sposób spójny.

Tym samym, zdaniem Trybunału, automatyczna odmowa podatnikowi będącemu importerem i dostawcą, bez względu na jego staranność, prawa do zwolnienia z VAT przywozu w przypadku oszustwa popełnionego przez nabywcę w ramach następującej później dostawy wewnątrzwspólnotowej, powodowałaby zerwanie związku pomiędzy zwolnieniem przywozu i zwolnieniem następującej po nim dostawy wewnątrzwspólnotowej.

W konsekwencji Trybunał uznał, że przepisy Dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy podatnik będący importerem i dostawcą skorzystał ze zwolnienia z VAT na podstawie zezwolenia udzielonego po uprzedniej kontroli przez właściwe organy celne, podatnik ten jest zobowiązany do zapłaty VAT po zwolnieniu towarów, tylko jeżeli okaże się, że nie zostały spełnione materialne przesłanki do zastosowania zwolnienia. Niemniej jednak nie dotyczy to sytuacji, kiedy zostanie wykazane na podstawie obiektywnych dowodów, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że dostawy następujące po danym przywozie uczestniczyły w oszustwie popełnionym przez nabywcę oraz że podatnik nie podjął wszystkich dostępnych dla niego racjonalnych środków w celu uniknięcia tego oszustwa.


Opracowanie: Joanna Fiema-Kurek, radca prawny

 

Kancelaria Hogan Lovells

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Podatek VAT – zwolnienie z VAT importu towarów
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny