Podatek VAT – zwolnienie dostawy towarów związanej z oszustwem podatkowym

A A A


Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE, Trybunał) z 14.2.2019 r. w sprawie w postępowaniu Vetsch Int. Transporte GmbH (dalej: Spółka) przy udziale: Zollamt Feldkirch Wolfurt.


Przedmiotem orzeczenia była kwestia możliwości zastosowania zwolnienia z VAT przewidzianego w przepisach Dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: Dyrektywa VAT) dla wewnątrzwspólnotowego przemieszczenia towarów dokonanego po uprzednim przywozie tych towarów spoza terytorium Unii Europejskiej, w kontekście popełnienia oszustwa podatkowego.

Trybunał rozpatrywał sprawę dotyczącą austriackiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie spedycji (Spółka). W okresie będącym przedmiotem postępowania Spółka przedstawiła w urzędzie celnym, jako pośredni przedstawiciel dwóch spółek z siedzibą w Bułgarii, zgłoszenia w sprawie dopuszczenia do swobodnego obrotu towarów przywożonych ze Szwajcarii. W zgłoszeniach tych Spółka wnosiła o skorzystanie ze zwolnienia przewidzianego jako „procedura celna 42”. Towary zostały wprowadzone do swobodnego obrotu i zwolnione z VAT z tytułu przywozu. Urząd celny wezwał jednak Spółkę do uiszczenia VAT z tytułu przywozu wskazanych towarów, uznając, że przesłanki zwolnienia, na które powoływała się Spółka w zgłoszeniach, nie zostały spełnione. W konsekwencji na Spółkę został nałożony obowiązek zapłaty podatku VAT.

Spór został poddany pod rozstrzygnięcie austriackich ­sądów, które ustaliły, że sprzedawca towarów przeniósł na odbiorców bułgarskich prawo do dysponowania tymi towarami, gdy znajdowały się one w Szwajcarii, to jest przed ich ocleniem w Austrii. Odbiorcy ci, zgłosili wewnątrzwspólnotowe nabycie tych towarów, ale dopuścili się oszustwa podatkowego w Bułgarii, zgłaszając bezpodstawnie dokonanie zwolnionej z podatku wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na rzecz Spółki.

W związku z poczynionymi ustaleniami pojawiła się wątpliwość, czy Spółka miała prawo skorzystać ze zwolnienia. Z tego powodu sąd postanowił zawiesić postępowanie i wystąpić do Trybunału m.in. z następującym pytaniem prejudy­cjalnym:

Czy należy odmówić zwolnienia z podatku z tytułu wewnątrzwspólnotowego przemieszczenia towaru z państwa członkowskiego, jeżeli podatnik dokonujący tego przemieszczenia do innego państwa członkowskiego w tym innym państwie członkowskimi złożył deklarację podatkową obejmującą wewnątrzwspólnotowe nabycie związane z tym wewnątrzwspólnotowym przemieszczeniem towaru, jednakże w związku z późniejszą opodatkowaną transakcją dotyczącą tych towarów popełnia oszustwo podatkowe w innym państwie członkowskim, deklarując niezgodnie z prawdą, że ma miejsce zwolniona z podatku wewnątrzwspólnotowa dostawa?


Na wstępie TSUE uznał, że odpowiedź na pytanie ma na celu ustalenie, czy w sytuacji takiej jak ta rozpatrywana w postępowaniu należy odmówić zwolnienia z VAT, którym może być objęty przywóz towarów z państwa trzeciego do państwa członkowskiego, gdy towary te zostały następnie przemieszczone do innego państwa członkowskiego na rzecz osoby, która dopuściła się oszustwa podatkowego w zakresie tych towarów po ich przemieszczeniu. Co w istocie sprowadza się do ustalenia, czy przepisy Dyrektywy VAT powinno się interpretować w ten sposób, że należy odmówić przewidzianego zwolnienia z VAT z tytułu przywozu importerowi wyznaczonemu jako osoba zobowiązana do zapłaty podatku, jeżeli odbiorca przemieszczenia wewnątrzwspólnotowego mającego miejsce po tym przywozie popełnia w zakresie transakcji dokonanej po przemieszczeniu oszustwo, które nie jest związane z tym przemieszczeniem.

Na podstawie przepisów Dyrektywy VAT [art. 143 ust. 1 lit. d) Dyrektywy VAT] państwa członkowskie zwalniają przywóz towarów wysyłanych lub transportowanych z terytorium państwa trzeciego do państwa członkowskiego innego niż państwo zakończenia wysyłki lub transportu towarów, w przypadku gdy dostawa tych towarów, dokonana przez importera wyznaczonego jako osoba zobowiązana do zapłaty VAT, jest zwolniona z podatku zgodnie z Dyrektywą VAT (art. 138).

Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem, zwolnienie z VAT z tytułu przywozu zależy od późniejszego dokonania przez importera dostawy wewnątrzwspólnotowej, która sama jest zwolniona na podstawie art. 138 Dyrektywy VAT, i w związku z tym zwolnienie to zależy od spełnienia przesłanek materialnych określonych w tym artykule. Tak samo jest w przypadku, gdy dostawa towarów polega na przemieszczeniu ich do innego państwa członkowskiego. Artykuł 138 Dyrektywy VAT stanowi, że państwa członkowskie zwalniają dostawy towarów wysyłanych lub transportowanych poza ich terytorium, ale na terytorium Unii, przez sprzedawcę, przez nabywcę lub na ich rzecz, dokonane dla innego podatnika w państwie członkowskim innym niż państwo rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów.

Analizując stan faktyczny w świetle przywołanych regulacji Dyrektywy VAT, Trybunał stwierdził, że będące przedmiotem postępowania przemieszczenie wewnątrzwspólnotowe spełniało przesłanki określone w przepisach Dyrektywy VAT [art. 138, do którego odsyła art. 143 ust. 1 lit. d)], a zatem podlegało zwolnieniu z tego podatku.

Istotny jest jednak, zdaniem składu orzekającego, wpływ objętej oszustwem podatkowym transakcji – przeprowadzonej w ramach dostawy wewnątrzwspólnotowej po dokonaniu przywozu, po którym nastąpiło przemieszenie – na prawo do objęcia zwolnieniem z podatku. Trybunał podkreślił jednak, że w trakcie postępowania nie została podważona zgodność z prawem przywozu i przemieszczenia poprzedzających wewnątrzwspólnotową dostawę, której dotyczy oszustwo podatkowe.

Natomiast, w opinii TSUE, jako dwie niezależne od siebie transakcje należy traktować przywóz, po którym nastąpiło wewnątrzwspólnotowe przemieszczenie oraz wewnątrz­wspólnotową dostawę, związaną z oszustwem. Należy bowiem stwierdzić, że przywołane przepisy Dyrektywy VAT skutkują w rzeczywistości podwójnym zwolnieniem – pierwszym, które jest normalnie należne z tytułu przywozu, oraz drugim z tytułu dostawy wewnątrzwspólnotowej lub przemieszczenia wewnątrzwspólnotowego, które nastąpiły po tym przywozie.

Zatem jeżeli przesłanki przewidziane w przepisach Dyrektywy VAT są spełnione, VAT od towarów wysyłanych lub transportowanych z państwa trzeciego do Unii nie jest należny, co do zasady, w państwie członkowskim, na terytorium którego towary zostały najpierw przywiezione, lecz dopiero w państwie członkowskim zakończenia wysyłki lub transportu. Przepisy te mają na celu uproszczenie zmierzające do ułatwienia międzynarodowego przepływu towarów poprzez pominięcie, dzięki zwolnieniu przywozu z podatku, prawa do odliczenia VAT z tytułu przywozu, które to prawo przysługiwałoby w przeciwnym razie.

Tym samym, w przypadku gdy oszustwo podatkowe zostało popełnione w Bułgarii w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy z tego państwa członkowskiego, to do władz bułgarskich należy odmowa przyznania zwolnienia z VAT dotyczącego tej dostawy. Oznacza to, że jeżeli oszustwo to nie odnosi się do przemieszczenia, od którego zależy przyznanie zwolnienia z VAT z tytułu przywozu, nie można odmówić zwolnienia importerowi wyznaczonemu jako osoba zobowiązana do zapłaty podatku, w sytuacji gdy nic nie wskazuje na to, że importer wiedział lub powinien był wiedzieć, że dostawa następująca po przywozie jest związana z oszustwem popełnionym przez odbiorców w Bułgarii.


Podsumowując, przepisy Dyrektywy VAT powinno być interpretowane w ten sposób, iż przewidzianego w tych przepisach zwolnienia z VAT z tytułu przywozu nie można odmówić importerowi wyznaczonemu jako osoba zobowiązana do zapłaty podatku. Jednakże powinno tak być tylko w sytuacji, w której z jednej strony odbiorca przemieszczenia wewnątrzwspólnotowego następującego po przywozie popełnia w zakresie transakcji dokonanej po tym przemieszczeniu oszustwo, które nie jest związane z tym przemieszczeniem, a z drugiej strony żaden element nie pozwala na uznanie, że importer wiedział lub powinien był wiedzieć, iż późniejsza transakcja była związana z oszustwem popełnionym przez odbiorcę.




Opracowanie: Joanna Fiema-Kurek, radca prawny
Kancelaria Hogan Lovells

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Podatek VAT – zwolnienie dostawy towarów związanej z oszustwem podatkowym
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny