Podatek VAT – przeniesienie nieruchomości w zamian za umorzenie akcji podlega opodatkowaniu

A A A

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE, Trybunał) z 13.6.2018 r. w sprawie Szef Krajowej ­Administracji Skarbowej przeciwko Polfarmex Spółka Akcyjna w Kutnie (dalej: Spółka)

W omawianym wyroku Trybunał rozpatrywał kwestię zakwalifikowania na gruncie dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: Dyrektywa VAT), przekazania przez spółkę akcyjną, jej akcjonariuszowi prawa własności nieruchomości tytułem wynagrodzenia za umorzenie akcji w tej spółce.

Przedmiotem orzeczenia był stan faktyczny, w którym Spółka prowadząca działalność w zakresie wytwarzania produktów leczniczych oraz posiadająca status czynnego podatnika VAT rozważała reorganizację swojej struktury właścicielskiej. Reorganizacja ta miała polegać na umorzeniu części akcji posiadanych przez jednego z akcjonariuszy – spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Uregulowanie wynagrodzenia z tytułu umorzenia akcji miało nastąpić w postaci przeniesienia własności nieruchomości. W celu ustalenia skutków podatkowych planowanej restrukturyzacji Spółka zwróciła się do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów, zadając pytanie, czy umorzenie akcji oraz przekazanie własności nieruchomości w ramach wynagrodzenia jest transakcją podlegającą opodatkowaniu VAT. Organ podatkowy uznał, że przekazanie nieruchomości w zamian za umorzenie akcji jest transakcją podlegającą opodatkowaniu, gdyż pomiędzy stronami transakcji zaistnieje więź o charakterze zobowiązaniowym. Spółka zobowiąże się bowiem przenieść na rzecz akcjonariusza własność nieruchomości, a akcje podlegające umorzeniu będą wynagrodzeniem za tę czynność. Innymi słowy, dojdzie do dostawy towaru za wynagrodzeniem.

Spółka, nie zgadzając się z wydaną interpretacją, wniosła skargę do sądu administracyjnego. W trakcie postępowania, rozpatrując skargę kasacyjną, NSA wskazał, że opodatkowanie VAT planowanej transakcji budzi wątpliwości w odniesieniu do przesłanki działania w charakterze podatnika oraz odpłatnego charakteru wskazanej transakcji. Sąd ten zauważył, że wskutek umorzenia akcji Spółka nie uzyska bezpośredniego wynagrodzenia, ponieważ akcje odpowiadające części jej kapitału zakładowego zostaną unicestwione, a kapitał zakładowy ulegnie stosownemu obniżeniu. W związku z tym skład orzekający postanowił zawiesić postępowanie i wystąpić do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym:

Czy w świetle przepisów Dyrektywy VAT przekazanie przez spółkę akcyjną nieruchomości akcjonariuszowi z tytułu umorzenia jego akcji stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT?

Trybunał stwierdził, że odpowiadając na postawiony problem, należy rozstrzygnąć, czy przepisy Dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że przekazanie przez spółkę akcyjną na rzecz jednego z jej akcjonariuszy własności nieruchomości, tytułem wynagrodzenia za nabycie przez ową spółkę akcyjną, w ramach mechanizmu umorzenia akcji stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu VAT. W związku z tym TSUE podkreślił, że zgodnie z przepisami Dyrektywy VAT, transakcja może podlegać opodatkowaniu VAT jedynie wówczas, gdy obejmuje ona przekazanie za wynagrodzeniem prawa własności przysługującego podatnikowi, działającemu w tym charakterze na terytorium państwa członkowskiego. W wyroku podniesiono, że nie pozostawia wątpliwości fakt, iż planowana transakcja doprowadzi do przekazania prawa własności nieruchomości. Jednakże, przekazanie przez Spółkę na rzecz jej akcjonariusza własności nieruchomości w zamian za nabycie akcji posiadanych przez tego akcjonariusza stanowi odpłatną dostawę towarów w rozumieniu przepisów Dyrektywy VAT jedynie wówczas, gdy pomiędzy dostawcą a odbiorcą istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, a cena otrzymana przez dostawcę stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości dostarczonego towaru. Trybunał zauważył, że w przedmiotowej sprawie obydwie strony przekazują sobie wzajemnie prawa własności, dokonują one transakcji zarówno w charakterze dostawcy, jak i w charakterze nabywcy. W konsekwencji istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, z których jedno stanowi równowartość drugiego.

Trybunał podkreślił również, że aby planowaną transakcję uznać za dostawę towarów opodatkowaną VAT, strony muszą dokonywać jej w ramach swojej działalności gospodarczej. Przypomniał, że przez działalność gospodarczą należy rozumieć wszelką działalność producentów, handlowców i osób świadczących usługi. Określona działalność jest więc zasadniczo uznawana za „gospodarczą”, jeżeli ma charakter stały i jest wykonywana w zamian za wynagrodzenie otrzymywane przez osobę, która ją wykonuje. Mając na uwadze wzajemny charakter świadczeń między obydwiema spółkami i podwójny charakter każdej ze stron w ramach ich stosunku prawnego, z jednej strony jako dostawcy i z drugiej strony jako odbiorcy, należy rozróżnić te dwie transakcje – dostawę nieruchomości oraz dostawę akcji.

Tym samym w przypadku dostawy nieruchomości, jeżeli jest ona dokonywana w ramach działalności gospodarczej, wówczas będzie transakcją podlegającą opodatkowaniu VAT. Natomiast okoliczność, że przyczyną przekazania własności jest zapłata za umarzane akcje i że przyczyną tej transakcji jest restrukturyzacja Spółki, nie może prowadzić do wniosku, że tego rodzaju dostawa nieruchomości jest wyłączona z zakresu stosowania przepisów Dyrektywy VAT.

Natomiast z dotychczasowego orzecznictwa Trybunału wynika, że samo nabycie czy posiadanie akcji nie może być traktowane jako „działalność gospodarcza”, gdyż nie stanowi wykorzystywania dóbr w sposób ciągły do celów zarobkowych. Ewentualne pożytki w postaci dywidendy wynikają z samej własności dóbr, a nie są świadczeniem wzajemnym z tytułu jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Zatem nabycie akcji nie stanowi samo w sobie działalności gospodarczej i nie jest przez to traktowane jak transakcja podlegająca opodatkowaniu VAT.

Podsumowując swoje rozważania, TSUE odpowiedział na zadane pytanie, uznając, że przepisy Dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że przekazanie przez spółkę akcyjną na rzecz jednego z jej akcjonariuszy własności nieruchomości, tytułem wynagrodzenia za nabycie przez tę spółkę, w ramach mechanizmu umorzenia akcji, stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu VAT.


Opracowanie: Joanna Fiema-Kurek, radca prawny
Kancelaria Hogan Lovells

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Podatek VAT – przeniesienie nieruchomości w zamian za umorzenie akcji podlega opodatkowaniu
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny