Podatek VAT – Podatnik zobowiązany do zapłaty podatku VAT

Orzecznictwo TSUE

A A A

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE lub Trybunał) z 10.10.2013 r. w sprawie C-622/11 Staatssecretaris van Financiën przeciwko Pactor Vastgoed BV (dalej: Pactor, spółka) w ramach wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożonym przez Hoge Raad der Nederlanden (dalej: sąd odsyłający).

Przedmiot sporu

Przedmiotem wyroku TSUE była kwestia ustalenia podmiotu zobowiązanego do pokrycia kwot należnych powstałych w następstwie korekty odliczenia podatku VAT.

W 2000 r. została dokonana na rzecz spółki dostawa nieruchomości, która zgodnie z wyborem stron transakcji została opodatkowana podatkiem VAT. Zbywca nieruchomości zakupił ją kilka lat wcześniej również w ramach transakcji opodatkowanej VAT. W konsekwencji dokonał on obniżenia należnego podatku VAT o podatek naliczony wynikający z wcześniejszej transakcji zakupu przedmiotowej nieruchomości.

Po nabyciu nieruchomość została wynajęta przez spółkę. Umowa najmu została zwolniona z opodatkowania. Parę miesięcy później spółka zbyła przedmiotową nieruchomość, wybierając zwolnienie z opodatkowania.

Organ podatkowy, badając rozliczenia podatkowe dotyczące transakcji, stwierdził, że dostawa nieruchomości dokonana przez jej zbywcę na rzecz spółki powinna podlegać zwolnieniu z VAT z uwagi na niespełnienie warunków uprawniających do wyboru opodatkowania. Tym samym, powołując się na obowiązujące przepisy, organ podatkowy określił spółce zobowiązanie podatkowe za 2000 r. Zgodnie bowiem z lokalną ustawą o podatku obrotowym, w przypadku gdy bezpodstawnie skorzystano z prawa wyboru opodatkowania transakcji sprzedaży nieruchomości, z uwagi na niewykorzystywanie przez osobę, na rzecz której dokonano pierwotnej dostawy, nieruchomości w celach rodzących prawo do całkowitego lub częściowego prawa do odliczenia VAT, podatek, który w związku z tą dostawą został odliczony przez osobę dokonującą dostawy, zostaje pobrany następczo od osoby, na rzecz której kolejna dostawa została dokonana.

Wysokość zobowiązania odpowiadała sumie należnej powstałej w następstwie korekty odliczenia VAT dokonanego przez zbywcę z tytułu nabycia nieruchomości sprzedanej następnie spółce.

Pactor złożyła odwołanie od wydanej przez organ podatkowy decyzji. Jednakże ani organ II instancji, ani następnie sąd I instancji nie zmieniły stanowiska wskazanego w decyzji. Spółka wniosła apelację do sądu II instancji, który uchylił wyrok sądu I instancji oraz decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe spółki. Organ podatkowy nie zgodził się z wyrokiem i złożył skargę kasacyjną do sądu odsyłającego, który postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym.

W skierowanym do TSUE pytaniu sąd odsyłający podjął wątpliwość, czy regulacje VI Dyrektywy dopuszczają – w przypadku skorygowania odliczenia podatku VAT od pierwotnej transakcji w taki sposób, że powstaje konieczność zwrotu całości lub części VAT – moliwość pobrania podatku od innego podmiotu niż podatnik, który uprzednio dokonał tego odli­czenia.

Orzeczenie Trybunału

Odnosząc się do zadanego przez sąd odsyłający pytania, TSUE wskazał, że w istocie celem sądu jest ustalenie, czy VI Dyrektywa nie sprzeciwia się możliwości egzekwowania kwot należnego podatku powstałych jako wynik dokonanej korekty VAT od podatnika innego niż ten, który dokonał faktycznie odliczenia.

Trybunał podkreślił, że VI Dyrektywa nie zawiera żadnych szczegółowych regulacji określających podatnika zobowiązanego do zapłaty należności podatkowych powstałych w rezultacie korekty odliczenia VAT. Nie oznacza to jednak, że państwa członkowskie mają swobodę we wskazywaniu, który podmiot powinien zapłacić podatek VAT w takim przypadku.

Ustalenie podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku VAT stanowiącego efekt korekty odliczenia VAT jest jedną z podstawowych zasad wspólnego systemu VAT, a nie uszczegółowieniem korzystania z tego prawa w rozumieniu przytoczonych przepisów.

Zgodnie z regulacjami VI Dyrektywy odliczenie podatku VAT może podlegać korekcie w sytuacji, kiedy jest ono większe lub odpowiednio mniejsze od tego, do którego podatnik był uprawniony. Oznacza to, że w przypadku dokonania korekty odliczenia podatku dokonanego przez podatnika kwoty należne powinny podlegać zapłacie przez ten sam podmiot. Odwrotne twierdzenie mogłoby doprowadzić do obciążenia podatnika innego niż ten, który skorzystał z odliczenia, realizując daną transakcję, co byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami systemu VAT.

Odnosząc się do analizowanej sprawy, Trybunał wskazał, że interpretacja przepisu umożliwiającego wskazanie osoby innej niż podatnik jako solidarnie zobowiązanej do zapłaty podatku nie może powodować przyzwolenia na nałożenie na nią autonomicznego obowiązku podatkowego.

Co więcej, w przypadku kolejnych dostaw tej samej nieruchomości fakt nieprawidłowego zastosowania się przez podatnika do możliwości wyboru sposobu opodatkowania transakcji nie może dawać prawa do obciążenia go zobowiązaniem podatkowym powstałym jako wynik korekty odliczenia VAT dokonanego przez inny podmiot w jednej z poprzednich dostaw, w której ten podatnik nie uczestniczył. Mogłoby to spowodować naruszenie prawidłowości odliczeń i zasady neutralności podatku VAT.

Trybunał odwołał się również do decyzji Rady 88/498/EWG z 19.7.1988 r. (dalej: decyzja). Decyzja ta upoważnia Królestwo Niderlandów do zastosowania środka stanowiącego odstępstwo od art. 21 ust. 1 lit. a) VI Dyrektywy, przewidując, że w zakresie transakcji dotyczących nieruchomości Królestwo jest uprawnione na zasadzie odstępstwa od ww. regulacji do zastosowania w ramach systemu wyboru opodatkowania przepisu stanowiącego, że osobą zobowiązaną do zapłaty podatku VAT jest nabywca. Analizując tę decyzję, TSUE wskazał, że nie ma ona na celu umożliwienia wyegzekwowania od podatnika innego niż ten, który dokonał odliczenia VAT następnie skorygowanego, kwot wymagalnych powstałych w następstwie tej korekty. Jej celem jest jedynie, aby w ramach transakcji, których przedmiotem jest nieruchomość, należna kwota podatku VAT została zapłacona i odliczona przez jeden i ten sam podmiot, czyli nabywcę towaru.

Tym samym, mimo brzmienia przywołanej wyżej decyzji, która zezwala, aby dostawca oraz spółka jako nabywca nieruchomości byli zobowiązani do zapłaty VAT, brak jest uzasadnienia do stwierdzenia, że nabywca nieruchomości jest zobowiązanym do zapłaty kwot należnych będących wynikiem korekty odliczenia VAT dokonanego przez dostawcę w ramach transakcji, w której spółka nie uczestniczyła.

Reasumując, TSUE wskazał, że VI Dyrektywa sprzeciwia się twierdzeniu, zgodnie z którym zapłata podatku VAT będącego wynikiem korekty odliczenia VAT może być dokonywana przez podatnika innego niż ten, który faktycznie dokonał tego odliczenia.

Opracowanie: Andrzej Dębiec, radca prawny w Hogan Lovells

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Podatek VAT – Podatnik zobowiązany do zapłaty podatku VAT
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny