Podatek VAT – opodatkowanie biletów lotniczych

A A A

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE, Trybunał) z 23.12.2015 r. w połączonych sprawach Air France KLM oraz Hop!-Brit Air SAS (dalej: Spółka) ­przeciwko Ministere des Finances et des Comptes publics (Francja)

Przedstawiony wyrok dotyczył połączonych postępowań w zakresie opodatkowania VAT sprzedaży biletów lotniczych, w przypadku gdy nie doszło do rzeczywistego wykonania usługi przewozu lotniczego (z przyczyn niezależnych od przewoźnika). Trybunał rozpatrywał przedstawiony stan faktyczny na gruncie przepisów VI Dyrektywy Rady 77/388/EWG z 17.5.1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (dalej: Dyrektywa VAT).

Przedmiotem postępowania był stan faktyczny, w którym Spółka prowadząca działalność w dziedzinie transportu lotniczego świadczyła usługi krajowych, lotniczych przewozów pasażerskich na terytorium Francji. W ramach prowadzonej działalności zdarzało się, że niektóre sprzedane bilety nie zostały wykorzystane przez pasażerów, z różnych przyczyn (brak wykorzystania biletu w terminie ważności, brak wykorzystania biletu bezzwrotnego itp.). Loty krajowe są opodatkowane podatkiem VAT, zatem cena biletu zawierała taki podatek. Spółka nie wpłacała do budżetu państwa podatku VAT otrzymanego w cenie wystawionych biletów, które nie zostały wykorzystane przez pasażerów lotów krajowych.

Organ podatkowy przeprowadził kontrolę i uznał, że kwoty dotyczące niewykorzystanych biletów należało opodatkować podatkiem VAT według stawki właściwej dla lotów krajowych. W konsekwencji, organ wydał decyzję, określając Spółce zaległość w podatku VAT. Spółka, nie zgadzając się z wydaną decyzją, złożyła skargę do sądu. Sąd kasacyjny powziął wątpliwość w zakresie opodatkowania VAT niewykorzystanych biletów lotniczych i postanowił zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami:

1) Czy przepisy Dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że wystawienie biletu można utożsamiać z rzeczywistym wykonaniem usługi przewozu i że kwoty zachowane przez przewoźnika lotniczego, w sytuacji gdy posiadacz biletu nie wykorzystał go i bilet stracił ważność, są objęte podatkiem VAT?

2) W przypadku odpowiedzi twierdzącej na powyższe pytanie, czy pobrany podatek powinien zostać przekazany na rzecz Skarbu Państwa w chwili pobrania ceny, pomimo że może nie dojść do rzeczywistego wykonania usługi?

Odpowiadając na pytanie pierwsze, Trybunał stwierdził, że opodatkowaniu podatkiem VAT podlega świadczenie usług dokonywane odpłatnie na terytorium kraju. Odpłatne świadczenie usług zachodzi wyłącznie wówczas, gdy pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, tj. świadczenie otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości usługi świadczonej usługobiorcy. Przepisy Dyrektywy VAT wskazują, że zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego zachodzi dopiero w momencie wykonania usługi.

Trybunał wyjaśnił przy tym, że usługi, których świadczenie mieści się w ramach umowy przewozu lotniczego, obejmują rejestrację i odprawy pasażerów, przyjęcie ich na pokład, odlot samolotu w wyznaczonym czasie, przewóz pasażerów i bagaży na miejsce przeznaczenia, opiekę nad pasażerami w czasie lotu i zapewnienie opuszczenia przez nich pokładu w ustalonym miejscu. Realizacja tych usług jest możliwa, tylko pod warunkiem że pasażer skorzysta z zakupionego biletu, tj. stawi się w przewidzianym terminie i miejscu. Dalej Trybunał wskazał, że na świadczenie wzajemne wobec ceny zapłaconej przy zakupie biletu składa się prawo pasażera do skorzystania z obowiązków przewoźnika przewidzianych umową przewozu, niezależnie od faktu, czy pasażer zrealizuje to prawo, przewoźnik wykonuje bowiem świadczenie poprzez umożliwienie skorzystania ze swych usług.

Trybunał orzekł, że pojęcie świadczenia usług powinno być interpretowane niezależnie od celów i wyników konkretnych transakcji, a organy podatkowe nie mają obowiązku badania zamiaru podatnika w tym zakresie. Ponadto zmiana kwalifikacji ceny zapłaconej przez pasażera za bilet w zależności od tego, czy wykorzysta on bilet, czy też nie, powodowałaby rozbieżności pomiędzy kwotą szkody ponoszonej przez przewoźnika lotniczego ze względu na nieobecność pasażera, który się nie stawił, a kwotą zapłaconą przy zakupie biletu. W wypadku bowiem, w którym pasażer stawia się do przyjęcia na pokład, kwota świadczenia odpowiada cenie biletu bez podatku, natomiast kwota odszkodowania odpowiadałaby tej cenie powiększonej o wymagalny podatek VAT. Na tej podstawie TSUE stwierdził, że kwota zatrzymana przez przewoźników lotniczych nie ma na celu naprawienia szkody, z tytułu niestawienia się pasażera, lecz stanowi wynagrodzenie za przewóz, nawet gdy pasażer z niego nie skorzystał.

Tym samym wystawienie biletów przez Spółkę jest opodatkowane podatkiem VAT, jeżeli bilety te nie zostały wy­korzystane przez pasażerów i nie mogą oni otrzymać za nie zwrotu.

Odpowiadając na pytanie drugie, TSUE zauważył, że zgodnie z przepisami Dyrektywy VAT, podatek staje się wymagalny w momencie wykonania usługi, chyba że przed wykonaniem usługi następuje zapłata zaliczki na poczet tej usługi. Wówczas podatek jest wymagalny w momencie otrzymania zaliczki. Na tej podstawie Trybunał wskazał, że podatek VAT zapłacony w chwili zakupu biletu lotniczego przez pasażera staje się należny i podlega wpłacie na rzecz Skarbu Państwa w chwili pobrania ceny biletu przez przewoźnika lub osobę trzecią działającą na rzecz tego przewoźnika.

Podsumowując, w omawianym wyroku Trybunał uznał, że sprzedaż biletów lotniczych jest opodatkowana podatkiem VAT także wówczas, gdy pasażer nie wykorzystał zakupionego biletu i nie otrzymał za niego zwrotu. Natomiast podatek z tego tytułu staje się wymagalny w momencie pobrania ceny biletu.

Opracowanie: Joanna Fiema-Kurek, radca prawny
Kancelaria Hogan Lovells

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Podatek VAT – opodatkowanie biletów lotniczych
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny