Podatek VAT może obciążać tylko jedną stronę transakcji

A A A

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE, Trybunał) z 23.4.2015 r. w sprawie GST – Syrwiz AG Germanija (dalej: spółka) przeciwko Direktor na direkcija „Obżałwane i danyczno-osiguritełna praktika” gr. Płowdiw pri Centrałno uprawlenie na Nacionałnata agencija po prichodi (Bułgaria).

Trybunał w omawianym wyroku rozpatrywał kwestię naruszenia przez przepisy krajowe zasady neutralności podatku VAT przewidzianej w Dyrektywie Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r., w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: Dyrektywa VAT).

W stanie faktycznym będącym przedmiotem wyroku spółka z siedzibą w Niemczech świadczyła usługi techniczne i konsultingowe na rzecz spółki mającej siedzibę w Bułgarii (dalej: kontrahent). Kontrahent uznał, że spółka nie posiada na terytorium Bułgarii stałego zakładu i na tej podstawie naliczyła podatek VAT należny z tytułu zakupionych usług zgodnie z procedurą odwrotnego obciążenia. Organy podatkowe odmówiły kontrahentowi prawa do odliczenia podatku z tytułu nabytych usług z uwagi na brak odpowiednich dokumentów podatkowych. Ponadto bułgarski organ podatkowy stwierdził, że spółka w okresie, w którym świadczyła usługi na rzecz kontrahenta, posiadała stały zakład na terytorium Bułgarii i z tego względu w wydanej decyzji uznał, że spółka powinna zapłacić podatek VAT od świadczonych usług wraz z odsetkami za zwłokę. Spółka zapłaciła wskazaną kwotę i złożyła wniosek o zaliczenie lub zwrot uiszczonego podatku, jednakże organ odmówił zwrotu. Dodatkowo, zgodnie z bułgarskimi regulacjami podatkowymi, istnienie decyzji w sprawie powstania zobowiązania podatkowego spowodowało, że spółka nie mogła dokonać korekty dokumentów podatkowych niezbędnych do odliczenia VAT przez kontrahenta. W konsekwencji podatek należny został uiszczony zarówno przez spółkę, jak i przez kontrahenta, który nie miał możliwości skorzystania z prawa do odliczenia zapłaconego podatku.

Sprawa trafiła do sądu, który zwrócił się do Trybunału z następującymi wątpliwościami:

1) Czy zgodnie z przepisami Dyrektywy VAT podatek VAT jest należny jedynie i wyłącznie od podatnika dokonującego podlegających opodatkowaniu dostaw towarów lub świadczenia usług lub od odbiorcy takich świadczeń, w przypadku gdy są one dokonywane przez podatnika niemającego siedziby w państwie, w którym VAT jest należny?

2) Jeżeli odpowiedź na pytanie pierwsze jest twierdząca, to czy organ podatkowy może uznać, że podatek VAT należny został zapłacony, w przypadku gdy odbiorca świadczeń zastosował w nieprawidłowy sposób mechanizm odwrotnego obciążenia?

3) Czy zasada neutralności dopuszcza sytuację, w której podatek VAT zostanie naliczony po raz drugi, pomimo że taki podatek został już wcześniej naliczony i uiszczony przez usługobiorcę?

4) Czy zasada neutralności dopuszcza, aby na podstawie przepisu krajowego organ podatkowy odmówił usługodawcy zwrotu powtórnie naliczonego podatku VAT?

W odpowiedzi na pytanie pierwsze TSUE uznał, że zgodnie z przepisami Dyrektywy VAT podatek jest należny jedynie od podatnika świadczącego usługi w przypadku, gdy świadczenie to jest dokonywane ze stałego zakładu położonego w państwie, w którym podatek VAT jest należny. Skład orzekający stwierdził, że żadne odstępstwo w tym zakresie nie jest możliwe.

Trybunał podkreślił przy tym, że możliwość dopuszczenia przez państwa członkowskie stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia jest ograniczona wyłącznie do przypadku, w którym usługodawca nie ma siedziby (lub stałego zakładu) w państwie członkowskim. Tym samym okoliczność, że usługobiorca zapłacił podatek na podstawie nieprawidłowego założenia, że usługodawca nie posiada stałego zakładu, nie umożliwia organowi podatkowemu przyjęcia, że podatek VAT jest należny od usługobiorcy, a nie od usługodawcy. Zatem, odpowiadając na pytanie drugie, TSUE wskazał, że Dyrektywa VAT nie pozwala organowi podatkowemu na odstępstwo w postaci uznania, że VAT jest należny od podatnika, na rzecz którego usługi są świadczone ze stałego zakładu usługodawcy z tego samego państwa, gdzie siedzibę ma usługobiorca.

W dalszej kolejności Trybunał zaznaczył, że istota pytania trzeciego i czwartego sprowadza się do tego, że trzeba ustalić, czy zasadę neutralności podatku VAT należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie przepisom krajowym, które dopuszczają odmowę zwrotu zapłaconego podatku VAT, w sytuacji gdy usługobiorcy, który również zapłacił podatek od tych samych usług, nie przyznano prawa do odliczenia.

Trybunał przypomniał, że zasada neutralności podatkowej znajduje odzwierciedlenie przede wszystkim w systemie odliczeń, którego celem jest całkowite zwolnienie przedsiębiorcy z obciążenia podatkiem VAT. Wspólny system VAT ma zagwarantować, aby wszelka działalność gospodarcza, bez względu na jej cel czy rezultat, była opodatkowana w sposób całkowicie neutralny. Natomiast zapewnienie neutralności należy do państw członkowskich, które powinny ustanowić w ich wewnętrznych porządkach prawnych możliwości dokonania korekty wszystkich bezzasadnie wykazanych podatków. Prawo do korekty nie może być przy tym uzależnione od dyskrecjonalnej oceny organów podatkowych. Ponadto Trybunał zaznaczył, że przepisy, które państwa członkowskie mogą wydawać w celu zapewnienia prawidłowego poboru podatku i zapobiegania przestępczości podatkowej, nie mogą być wykorzystywane w sposób podważający zasadę neutralności.

W związku z powyższym TSUE zauważył, że w sprawie będącej przedmiotem postępowania, usługodawca (spółka) na mocy przepisów krajowych nie miał możliwości dokonania korekty wystawionych faktur, gdyż została wydana ostateczna decyzja w sprawie powstania zobowiązania podatkowego. Ponadto ponieważ organ podatkowy odmówił usługobiorcy (kontrahentowi) prawa do odliczenia podatku, jaki zapłacił on za pomocą mechanizmu odwrotnego obciążenia, to zostało równocześnie wyeliminowane niebezpieczeństwo uszczuplenia wpływów podatkowych w związku z transakcją.

W takich okolicznościach, zdaniem Trybunału, z uwagi na to, że usługodawca nie może dokonać korekty faktur, a tym samym nie ma możliwości żądania od usługobiorcy zapłaty podatku VAT, to fakt, że organ odmawia mu zwrotu tego podatku, prowadzi do nałożenia na niego zobowiązania podatkowego i tym samym jest sprzeczny z zasadą neutralności. Inaczej byłoby, gdyby usługodawca miał prawne możliwości odzyskania zapłaconego podatku od usługobiorcy.

Podsumowując, Trybunał stwierdził, że zasadę neutralności należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie przepisom krajowym, które dopuszczają, aby organ podatkowy odmówił usługodawcy zwrotu zapłaconego przez niego podatku, w sytuacji gdy usługobiorcy, który zapłacił ten podatek od tych samych usług, nie przyznano prawa do odliczenia.

Opracowanie: Joanna Fiema-Kurek, radca prawny
Kancelaria Hogan Lovells

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Podatek VAT może obciążać tylko jedną stronę transakcji
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny