Podatek VAT – co należy uznać za działalność gospodarczą

A A A

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE, Trybunał) z 2.6.2016 r. w sprawie Lajver Melioracios Nonprofit Kft., Lajver Csapadekvizrendezesi Nonprofit Kft. (dalej: Spółki) przeciwko Nemzeti Ado-es Vamhivatal Del-dunantuli Regionalis Ado Foigazgatosaga (NAV) (dalej: Węgry)

W wyroku Trybunał analizował na gruncie przepisów Dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: Dyrektywa VAT) definicję działalności gospodarczej w kontekście usług świadczonych przez podmioty, które osiągają dochód wyłącznie z tzw. działalności uzupełniającej.

 

W rozpatrywanym przez Trybunał stanie faktycznym Spółki prowadziły działalność o charakterze niezarobkowym. Działalność przynosząca dochód miała charakter wyłącznie marginalny. Celem powstania Spółek była realizacja robót inżynieryjnych na obszarach wiejskich, tj. wybudowanie kanalizacji, zbiornika wodnego i zbiornika na wodę deszczową na gruntach należących do wspólników Spółek. Prace niezbędne do wykonania robót zostały sfinansowane ze środków państwa oraz Unii Europejskiej. Spółki pobierały od właścicieli gruntów opłatę z tytułu eksploatacji robót inżynieryjnych na obszarach wiejskich za okres 8 lat.

Część prac została przez Spółki zlecona podwykonawcy, który za te prace wystawił fakturę zawierającą podatek VAT. Spółki zamierzały odliczyć podatek naliczony wynikający z wystawionych faktur, jednakże węgierskie organy podatkowe uznały, że z uwagi, iż działalność Spółek nie stanowi działalności gospodarczej, to nie przysługuje im prawo do odliczenia podatku naliczonego. Organ podatkowy wskazał, że Spółki nie są podatnikiem z tytułu prowadzonej przez nie działalności, gdyż nie stanowi ona świadczenia usług.

Spółki nie zgodziły się ze stanowiskiem władz skarbowych. W konsekwencji sprawa trafiła do sądu. Sąd postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do TSUE m.in. z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

1) Czy Spółki działają jako podatnicy VAT, z uwagi na fakt, że Dyrektywa VAT nie wyłącza z pojęcia działalności gospodarczej takiej działalności, która przynosi dochód w marginalnym zakresie?

2) Czy w celu uznania Spółek za podatników ma znaczenie fakt, że istotna część inwestycji Spółek jest finansowana ze środków publicznych?

Na wstępie TSUE zaznaczył, że odpowiedź na wszystkie pytania sprowadza się do ustalenia, czy przepisy Dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że eksploatacja robót inżynieryjnych na obszarach wiejskich przez spółkę handlową o celu niezarobkowym stanowi działalność gospodarczą, niezależnie od faktu, że prace te zostały sfinansowane ze środków publicznych, a ich eksploatacja przynosi niewielkie dochody związane z pobieraniem opłaty.

Trybunał podkreślił, że podatkiem VAT jest objęta wyłącznie działalność o charakterze gospodarczym. Natomiast podatnikiem, w rozumieniu Dyrektywy VAT, jest każda osoba, która samodzielnie wykonuje działalność gospodarczą bez względu na cel i rezultat takiej działalności. Podstawą opodatkowania usług jest wszystko to, co zostało otrzymane za wykonaną usługę, tym samym opodatkowaniu podlega świadczenie usług wyłącznie wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy wyświadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym.

Trybunał zauważył, że świadczenia, które zostały wykonane przez Spółki, polegały na wykorzystaniu robót inżynieryjnych na obszarach wiejskich oraz drogi publicznej, która łączy niektóre ich części, w celu zapewnienia w każdym momencie swobodnego przepływu wody, w szczególności poprzez konserwację tych robót. Świadczenia te wiązały się z uzyskaniem wynagrodzenia, ponieważ Spółki miały pobierać od właścicieli gruntów opłatę z tytułu eksploatacji robót inżynieryjnych na obszarach wiejskich za okres 8 lat. Tym samym eksploatacja tych robót jest realizowana w celu osiągnięcia dochodu, a dochód ten ma charakter stały z uwagi na długość trwania okresu, za jaki pobierana była opłata. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że dochód ten ma wyłącznie charakter uzupełniający w stosunku do całokształtu działalności Spółek.

Zdaniem TSUE okoliczność, że realizowane inwestycje zostały sfinansowane ze środków publicznych, nie może mieć wpływu na charakter gospodarczy lub niegospodarczy działalności Spółek. Pojęcie działalności gospodarczej na gruncie Dyrektywy VAT ma charakter obiektywny i znajduje zastosowanie niezależnie od celów i rezultatów danych transakcji, a także od sposobu ich finansowania. Eksploatacja robót inżynieryjnych na obszarach wiejskich może zostać uznana za odpłatne świadczenie, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą a opłatą z tytułu eksploatacji i gdy opłata ta stanowi rzeczywistą równowartość usługi świadczonej na rzecz usługobiorców. Prace, które zostały wykonane przez Spółki, stanowią świadczenie usług w rozumieniu Dyrektywy VAT, a opłata za eksploatację nawet w niskiej kwocie może stanowić równowartość usługi wyświadczonej przez Spółki. Natomiast okoliczność, że w ramach tej działalności konserwacja drogi publicznej w celu umożliwienia swobodnego przepływu wody wynika z ustawowego obowiązku, nie może mieć wpływu na ocenę odpłatnego charakteru działalności.

Podsumowując, Trybunał orzekł, że eksploatacja robót inżynieryjnych na obszarach wiejskich przez spółkę handlową o celu niezarobkowym, przynoszącą dochód tylko tytułem uzupełniającym w stosunku do całokształtu działalności takiej spółki, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu Dyrektywy VAT. Zdaniem TSUE nie ma przy tym znaczenia fakt, że roboty te zostały sfinansowane ze środków publicznych oraz że ich eksploatacja przynosi jedynie dochody związane z pobieraniem niewielkiej opłaty.

 

Opracowanie: Joanna Fiema-Kurek, radca prawny
Kancelaria Hogan Lovells

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Podatek VAT – co należy uznać za działalność gospodarczą
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny