Opodatkowanie dywidendy wypłaconej po wymianie udziałów

A A A

Wyrok ETS z 5.7.2007 r. w sprawie C-321/05
Hans Markus Kofoed przeciwko Skatteministeriet (duńskie ministerstwo finansów).

 

Omawiany wyrok dotyczy wątpliwości w zakresie możliwości uznania dywidendy wypłaconej w krótkim czasie po dokonaniu „wymiany udziałów” za część wynagrodzenia za udziały. Podstawą rozstrzygnięcia ETS były regulacje dyrektywy 90/434 z 23.7.1990 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów, dotyczących spółek różnych państw członkowskich („Dyrektywa”). Po dokonaniu ich analizy, ETS uznał, iż w rozpatrywanej sprawie, dywidenda nie stanowiła części uzgodnionego przez strony wynagrodzenia za udziały, a zatem transakcja wymiany udziałów nie podlegała opodatkowaniu. Niemniej jednak, w sytuacji gdyby wykazane zostało, że transakcja przeprowadzona została bez uzasadnienia gospodarczego, takiego jak restrukturyzacja lub racjonalizacja działalności spółek w niej uczestniczących, a jej celem było uchylanie się od opodatkowania, państwo członkowskie mogłoby odmówić zastosowania zwolnienia z podatku, wynikającego z Dyrektywy, pod warunkiem jednak, iż możliwość taką przewiduje prawo krajowe.

 

Podstawą rozstrzygnięcia ETS był następujący stan faktyczny:

 

H. M. Kofoed i N. Toft posiadali wszystkie udziały w kapitale zakładowym (240 000 DKK) duńskiej spółki Cosmopolit Holding ApS („Cosmopolit”). W dniu 26.10.1993 r. nabyli po jednej akcji o wartości 1 IEP (cały kapitał zakładowy) spółki irlandzkiej Dooralong Ltd („Dooralong”). Dooralong podwyższyła następnie swój kapitał zakładowy w drodze emisji nowych 21 000 akcji o wartości 1 IEP.

 

– Dnia 29.10.1993 r. H. M. Kofoed i N. Toft dokonali wymiany wszystkich udziałów Cosmopolit na wszystkie nowe akcje Dooralong. W konsekwencji, każdy z nich posiadał 10 501 akcji Dooralong, która z kolei posiadała cały kapitał zakładowy Cosmopolit.

 

– Dnia 1.11.1993 r. Dooralong pobrała dywidendę w wy­so­kości 2 742 616,00 IEP (ok. 26 000 000 DKK) wypłaconą przez Cosmopolit, której kapitał zakładowy został obni­żony do 1 709 806 DKK.

 

– Dnia 3.11.1993 r. walne zgromadzenie Dooralong ­zadecydowało o wypłacie dywidendy w wysokości 2 742 116 IEP na rzecz dwóch wspólników H. M. Kofoeda i N. Tofta.

 

W deklaracji podatkowej za 1993 r., H. M. Kofoed wykazał transakcję wymiany udziałów Cosmopolit na nowe akcje Dooralong jako zwolnioną z podatku. Duński organ podatkowy zakwestionował deklarację stwierdzając, że wypłatę dywidendy należy uznać za część operacji wymiany udziałów. Oznacza to, iż przewidziany przez Dyrektywę 10% próg wartości nominalnej przeniesionych udziałów został przekroczony, a zatem transakcja podlega opodatkowaniu.

 

Decyzja ta została zaskarżona do Landskatteretten i utrzymana w mocy. Wobec powyższego H. M. Kofoed ­złożył skargę do Østre Landsret, który zawiesił postępowanie i skierował do ETS następujące pytanie prejudycjalne:

 

„Czy art. 2 lit. d) dyrektywy 90/434/EWG należy in­terpretować w ten sposób, że wymiana udziałów w rozumieniu dyrektywy nie zachodzi, jeżeli podmioty uczestniczące w wymianie udziałów jednocześnie z porozumieniem w sprawie wymiany, nie zobowiązując się prawnie, wyra­żają wspólną wolę głosowania podczas pierwszego następującego po wymianie walnego zgromadzenia spółki za wypłatą zysku, który przekracza 10% wartości nominalnej papierów wartościowych przekazanych przy wymianie udzia­łów, i zysk ten rzeczywiście zostanie wypłacony?”

 

ETS rozstrzygając sprawę zwrócił uwagę na następujące regulacje Dyrektywy:

 

a) art. 8 ust. 1 Dyrektywy zakazuje opodatkowywania wspólników spółki w związku z transakcją wymiany udziałów. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 lit. d) Dyrektywy, „wymiana udziałów” stanowi „operację, przez którą spółka nabywa udziały w kapitale innej spółki, uzyskując w ten sposób większość praw głosu w tej spółce, w zamian za wyemitowanie na rzecz akcjonariuszy tej ostatniej spółki, papierów wartościowych swojej spółki, jak również, jeżeli ma to zastosowanie, wypłatę gotówkową nieprzekraczającą 10% wartości nominalnej lub, w braku wartości nominalnej, księgowej wartości nominalnej tych papierów wartościowych”;

 

b) art. 11 ust. 1 lit. a) Dyrektywy przyznaje państwom członkowskim, w szczególnych przypadkach, prawo odmowy stosowania wszystkich lub części przepisów Dyrektywy lub cofnięcia zwolnień, w szczególności wówczas, gdy zasadniczym celem lub jednym z za­sad­niczych celów operacji wymiany udziałów jest oszustwo podatkowe lub unikanie opodatkowania. Przepis ten stanowi ponadto, że okoliczność, iż ope­racja nie została wykonana z ważnych powodów gospodarczych, takich jak restrukturyzacja lub racjonalizacja działalności spółek uczestniczących w operacji, może stanowić domniemanie, iż operacje te miały taki cel.

 

Zdaniem ETS, wypłaty gotówkowej w analizowanej sprawie nie można uznać za część wynagrodzenia za udziały z tego tylko powodu, że istnieje określony związek czasowy lub inny z operacją nabycia udziałów, lub też z uwagi na ewentualny zamiar oszustwa. Niemniej jednak, ponieważ rząd duński wielokrotnie podkreślał, iż sporna wymiana udziałów została przeprowadzona bez żadnych powodów gospodarczych, a jedynie w celu dokonania oszczędności podatkowych, należy zastanowić się nad możliwością zastosowania konstrukcji nadużycia prawa. Uzależnione to jest jednak od istnienia odpowiednich regulacji w prawie krajowym.

 

Artykuł 2 Dyrektywy został implementowany do polskiej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (PDOPrU). Jego odpowiednikiem jest art. 12 ust. 4d ­PDOPrU, zgodnie z którym w przypadku dokonania wymiany udziałów (tj. zbycia udziałów jednej spółki w zamian za udziały spółki nabywającej lub udziały i dopłatę nie wyższą niż 10% wartości udziałów) do przychodów nie zalicza się wartości otrzymanych udziałów w spółce zbywającej i w spółce nabywającej. Przychód ten nie powstaje przy spełnieniu dodatkowych warunków opisanych w powyższym artykule.

 

PDOPrU nie zawiera natomiast szczegółowej regulacji, która umożliwiałaby odmowę zastosowania art. 12 ust. 4d PDOPrU w sytuacjach, o których mówi art. 11 Dyrekty­wy. Regulacja taka wprost przewidziana została jedynie w przypadku podziału i połączenia spółek (art. 10 ust. 4 PDOPrU). Na gruncie polskich przepisów, organy podatkowe mogłyby ewentualnie zakwestionować zwolnienie transakcji wymiany udziałów z podatku na podstawie art. 199a OrdPU, wykazując, iż podstawowym jej celem było uniknięcie opodatkowania. Przepis ten nie jest jednak często stosowany.

 

Opracowała: Agnieszka Ferek, Lovells H. Seisler sp.k

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Opodatkowanie dywidendy wypłaconej po wymianie udziałów
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny