Odliczenie podatku VAT w przypadku nieświadomego udziału w obejściu prawa podatkowego

A A A
Orzecznictwo ETS

Wyrok ETS z 12.1.2006 r. w połączonych sprawach Optigen Ltd, Fucrum Electonics Ltd, Bond House Systems Ltd v. Commissioners of Customs & Excise
(C-354/03, C-355/03 oraz C-484/03)


Sprawa dotyczyła trzech brytyjskich spółek prowadzących działalność polegającą głównie na nabywaniu mikroprocesorów od spółek mających siedzibę w Anglii, które następnie były odsprzedawane nabywcom mającym siedzibę w innych Państwach Członkowskich.

 

W związku z przeprowadzonymi transakcjami spółki zażądały od brytyjskich organów podatkowych zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.

 

Organy podatkowe odmówiły zwrotu podatku argumentując, iż transakcje stanowiły część łańcucha dostaw, w których bez wiedzy spółek skarżących uczestniczył także podmiot zobowiązany do zapłaty podatku VAT, który jednak zlikwidował swoją działalność bez uiszczenia podatku VAT organom podatkowym, bądź podmiot posługujący się cudzym numerem identyfikacji podatkowej VAT, w związku z czym brytyjski sąd krajowy uznał takie działania za oszustwo określane jako „karuzela podatkowa”.

 

W danym stanie faktycznym Spółka posiadająca siedzibę w Państwie Członkowskim sprzedawała towary innej spółce mającej siedzibę w innym Państwie Członkowskim. Nabywca okazał się podmiotem niewywiązującym się z obowiązków podatkowych, bądź posługiwał się cudzym numerem identyfikacji podatkowej VAT, odsprzedając ze stratą niniejsze towary spółce mającej siedzibę w tym samym Państwie Członkowskim. Takie działanie umożliwiało dokonanie kolejnej sprzedaży z zyskiem.

 

Pierwotny nabywca był zobowiązany do zapłaty podatku VAT od nabycia tych towarów, lecz - jako że wykorzystywał te towary do celów transakcji podlegających opodatkowaniu - przysługiwało mu również prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT. Ponadto, był zobowiązany do zapłaty podatku należnego, który został zafakturowany przez spółkę nabywającą towar w wyniku odprzedaży. Podatek należny nie był jednak wpłacany do budżetu państwa, a spółka likwidowała swoją działalność.

 

Obrót na tym się jednak nie kończył, albowiem po wpłaceniu zafakturowanego podatku należnego, po uprzednim obniżeniu jego wysokości o zapłacony podatek naliczony VAT, kolejni nabywcy przekazywali sobie towar aż do momentu wywiezienia go do innego Państwa Członkowskiego. Taki wywóz był zwolniony z podatku VAT, zaś spółka dokonująca dostawy miała prawo do zwrotu zapłaconego podatku VAT naliczonego od nabycia towarów. Uznano zatem, iż w sytuacji, gdzie kolejnym nabywcą okazywała się pierwsza spółka zbywająca następowało oszustwo podatkowe określane jako „karuzela podatkowa”.

 

W sprawach Optigen i Fulcum sąd krajowy pierwszej instancji uznał, iż spółki nie otrzymały dostaw, które byłyby wykorzystywane lub mogły zostać wykorzystane na potrzeby działalności handlowej do celów podatku VAT, a więc kwoty uiszczone rzekomo przy tych transakcjach nabycia nie stanowiły zgodnie z brytyjską ustawą o VAT podatku naliczonego. W związku z tym, jako że stwierdzono brak dostawy w rozumieniu przepisów o VAT, uznano także, iż nie wystąpiło prawo do uzyskania zwrotu VAT.

 

Sądy krajowe, przed którymi zawisł spór, zwróciły się z zapytaniem prejudycjalnym do ETS.

 

Skarżące spółki stanęły na stanowisku, iż prawo podmiotu gospodarczego do uzyskania zwrotu podatku zapłaconego od transakcji powinno zostać ocenione w kontekście konkretnej transakcji, z uwzględnieniem motywów, dla których strony w niej uczestniczyły. Nie można formułować oceny skutków podatkowych danej transakcji w oparciu o transakcje wcześniejsze lub późniejsze, nawet jeśli podlegały one kwalifikacji jako oszustwo podatkowe, jeżeli dany podmiot o tym fakcie nie wiedział lub nie mógł się dowiedzieć.

 

Władze brytyjskie były jednak odmiennego zdania uznając, iż prawo do zwrotu podatku zapłaconego z tytułu danej transakcji powinno być rozpatrywane w kontekście wszystkich transakcji, w tym późniejszych transakcji, tworzących zamknięty łańcuch dostaw, w skład którego wchodzi transakcja uznawana za rodzaj oszustwa podatkowego. W rezultacie, cały ten łańcuch dostaw powinien zostać uznany za znajdujący się poza zakresem przedmiotowym systemu podatku VAT.

 

Trybunał orzekł, iż w kwestii uznania transakcji za nielegalną orzecznictwo wspólnotowe dotyczy przede wszystkim towarów, które ze względu na sam ich charakter i szczególne cechy nie mogą być przedmiotem legalnego obrotu prawnego. Zgodnie jednak z zasadą neutralności podatkowej, sama kwalifikacja danej czynności jako karalnej nie może powodować wyłączenia spod opodatkowania podatkiem VAT.

 

Istnieją pewnego rodzaju wyjątki, dotyczące towarów o szczególnych cechach, wykluczające konkurencję między działalnością legalną oraz czynnościami sprzecznymi z prawem. W danej sprawie przedmiot obrotu, czyli mikroprocesory, nie zostały jednak uznane przez Trybunał za towar, który wypełniałby warunki właściwe dla towarów wykazujących cechy szczególne.

 

Jednocześnie ETS uznał, iż transakcje, które same nie stanowią oszustwa w podatku VAT, będą stanowić dostawę towarów oraz stanowią działalność gospodarczą zgodnie z przepisami VI Dyrektywy, niezależnie od intencji podmiotu innego niż sam podatnik, uczestniczącego w tym samym łańcuchu dostaw lub od oszukańczego charakteru innej transakcji wchodzącej w skład łańcucha dostaw, wcześniejszej lub późniejszej w stosunku do tej, której dokonał ów podatnik, o czym podatnik ten nie wiedział lub nie mógł wiedzieć. Prawo takiego podatnika do odliczenia naliczonego podatku VAT nie może również zostać naruszone w związku z tym, iż o tym nie wiedząc lub nie mogąc się dowiedzieć stał się on uczestnikiem transakcji stanowiącej rodzaj oszustwa podatkowego.

 

Trybunał uznał, iż prawo do odliczenia przewidziane przepisami VI Dyrektywy stanowi integralną część podatku VAT i obejmuje również wszelki podatek naliczony na poprzednich etapach obrotu.

 

Co więcej, ETS uznał iż kwestia, czy podatek VAT należny od wcześniejszych lub późniejszych transakcji sprzedaży dotyczących danych towarów został wpłacony do budżetu państwa czy też nie, nie ma wpływu na prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego dotyczącego innej, konkretnej transakcji podlegającej opodatkowaniu VAT.

 

Trybunał orzekł, iż transakcje, które nie stanowią same w sobie oszustwa w zakresie podatku VAT stanowią dostawę towarów dokonaną przez podatnika działającego w takim charakterze oraz stanowią działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów VI Dyrektywy, ponieważ spełniają obiektywne kryteria, na których opierają się te pojęcia.


Opracowanie:
Michał Bernat
- prawnik i doradca podatkowy w Zespole Podatkowym kancelarii Wardyński i Wspólnicy
Eliza Nowak - prawnik w Zespole Podatkowym kancelarii Wardyński i Wspólnicy

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Odliczenie podatku VAT w przypadku nieświadomego udziału w obejściu prawa podatkowego
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny