Naczelny Sąd Administracyjny o zbyciu akcji w celu umorzenia przez zagranicznego akcjonariusza

A A A
 

1. Zgodnie z polsko-cypryjską umową w sprawie unikania podwójnego opodatkowania dywidendy uzyskane przez podmiot cypryjski od polskiej spółki podlegają w Polsce 10% podatkowi u źródła.

 

2. Zgodnie ze wspomnianą umową pojęcie „dywidendy” obejmuje nie tylko dywidendy w sensie ścisłym, ale także te dochody, które na gruncie ustawodawstwa poszczególnych krajów są traktowane jak dochód z akcji lub udziałów w spółkach kapitałowych.

 

3. Zbycie akcji w celu umorzenia (buy-back) jest na gruncie PDOPrU dochodem z udziału w zyskach osób prawnych, a więc jest traktowane na równi z dywidendą.

 

4. W związku z powyższym dochód uzyskany przez podmiot cypryjski ze zbycia akcji polskiej spółki w celu ich umorzenia podlega w Polsce opodatkowaniu zryczałtowanym 10% podatkiem.

 

Wyrok NSA z 1.4.2009 r., II FSK 1953/07

 

 

Sprawa dotyczyła cypryjskiej spółki, która jest jednym z trzech akcjonariuszy jednej z największych polskich spółek z branży medialnej (ta ostatnia spółka będzie dalej nazywana spółką polską). W 2005 r. wraz z pozostałymi akcjonariuszami zbyła ona w celu umorzenia niewielką część posiadanych przez siebie akcji spółki polskiej (tzw. buy-back). Transakcja ta została przeprowadzona w taki sposób, że proporcje liczby akcji posiadanych przez poszczególnych akcjonariuszy nie uległy zmianie.

 

Spółka polska w zamian za umarzane akcje wypłaciła spółce cypryjskiej wynagrodzenie, od którego pobrała – jako płatnik – zryczałtowany podatek dochodowy. Spółka cypryjska uznała jednak, że podatek został pobrany niesłusznie i złożyła do właściwego urzędu skarbowego wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Stanęła bowiem na stanowisku, że zgodnie z polsko-cypryjską umową o unikaniu podwójnego opodatkowania powyższa transakcja powinna być opodatkowana wyłącznie w miejscu siedziby właściciela umarzanych akcji, a więc w Republice Cypru.

 

Spółka powołała się na art. 13 ust. 4 umowy. Zgodnie z tym przepisem zyski z przeniesienia tytułu własności majątku – inne niż wymienione w poprzednich ustępach tego artykułu – opodatkowane są tylko w państwie, w którym przenoszący tytuł własności ma siedzibę. Ponieważ w poprzednich ustępach nie było mowy o zbyciu akcji, spółka uznała, że zasada wyrażona w art. 13 ust. 4 odnosi się do zbycia w celu umorzenia, którego była stroną.

 

Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, ponieważ ich zdaniem podatek został pobrany słusznie. Według organów zysk z odpłatnego zbycia akcji w celu umorzenia należy traktować na równi z dywidendami i – zgodnie z art. 10 ust. 2 umowy polsko-cypryjskiej – opodatkować podatkiem u źródła wynoszącym 10%. Organy wskazały na art. 10 ust. 3 umowy, zgodnie z którym pod pojęciem dywidend rozumie się m.in. dochody, które są – przez ustawodawstwo tzw. państwa źródła – traktowane w taki sam sposób jak dochód z akcji lub udziałów w spółce kapitałowej. Tymczasem zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 2 PDOPrU do takich właśnie dochodów zalicza się m.in. dochód uzyskany z odpłatnego zbycia akcji na rzecz spółki, w celu umorzenia tych akcji.

 

Dyrektor IS, który wydawał decyzję w II instancji, powołał się m.in. na Komentarz do Modelowej Konwencji OECD. Zgodnie z jego tezą nr 31 do art. 13, w przypadku zbycia akcji przez akcjonariusza na rzecz spółki, która je wyemitowała, różnica między ceną sprzedaży a ceną nominalną akcji może być traktowana w państwie, w którym spółka ma siedzibę – jako podział zysku (dywidenda), a nie jako zysk ze sprzedaży majątku.

 

Spółka zaskarżyła decyzję organu do sądu administracyjnego, zarzucając jej m.in. zastosowanie prawa krajowego w sposób sprzeczny z ratyfikowaną umową międzynarodową. Spółka zarzuciła również dyrektorowi, że oparł swą decyzję na Komentarzu do Konwencji Modelowej OECD Kazimierza Banego. Komentarz ten nie jest zaś źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Spółka raz jeszcze podkreśliła, że sporne wynagrodzenie jest dochodem z odpłatnego przeniesienia własności majątku, a nie dywidendą.

 

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13.9.2007 r. (III SA/Wa 1025/07) oddalił skargę spółki.

 

Sąd w całości przyznał rację organom podatkowym. Za prawidłową uznał dokonaną przez DIS wykładnię art. 10 ust. 3 umowy polsko-cypryjskiej, zgodnie z którą – przy definiowaniu pojęcia dywidendy – należy się odwołać do polskiej PDOPrU.

 

Sąd podkreślił, że za dywidendę uważa się nie tylko część zysku wypłaconą na podstawie uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy. Pojęcie to rozciąga się na szereg innych korzyści, które uzyskują od spółki akcjonariusze. Skoro zaś dochód uzyskany przez spółkę spełnia definicję dywidendy, to nie może mieć do niego zastosowania art. 13 ust. 4 umowy, z jego zakresu przedmiotowego wyłączono bowiem dywidendy.

 

Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił zarzut spółki, że decyzja organu oparta była na Komentarzu do Konwencji Modelowej WSA. Zdaniem sądu organ tylko pomocniczo przywołał treść tego Komentarza. Ponadto sąd podkreślił że Komentarz może być źródłem bardzo pomocnym przy interpretacji umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, został bowiem opracowany przez Komitet Podatkowy OECD (a nie przez Kazimierza Banego, który był tylko tłumaczem).

 

Spółka nie zgodziła się z wyrokiem i wniosła przeciwko niemu skargę kasacyjną. W skardze powtórzyła w większości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zarzuciła zatem sądowi I instancji, iż mylnie zaakceptował stanowisko organów, jakoby uzyskane przez nią dochody stanowiły dywidendę. Nowym argumentem było stwierdzenie, że dywidenda stanowi dochód niezależny od woli pojedynczego akcjonariusza, wypłacany na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników i ma charakter powtarzalny. W niniejszej zaś sprawie akcjonariusz rozporządził swoimi akcjami na podstawie własnej decyzji. Wynagrodzenie, które otrzymał, miało zaś charakter jednorazowy.

 

Spółka podkreśliła, że w umowie polsko-cypryjskiej brak jakiegokolwiek zastrzeżenia lub odesłania, które precyzowałoby, jakie są wzajemne relacje pomiędzy art. 10 ust. 3 (przepis definiujący dywidendy) a art. 13 ust. 4, który dotyczy zysków ze sprzedaży majątku. Dlatego też za bezpodstawne uznała przyjęcie, że w sprawie ma zastosowanie ten pierwszy, a nie ten drugi przepis.

 

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. W ustnym uzasadnieniu sąd przyznał rację w sprawie organom podatkowym i sądowi I instancji.

 

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że choć argumenty podnoszone przez spółkę co do rozumienia pojęcia dywidendy mają pewne uzasadnienie, to jednak zarzuty w tej kwestii mogłaby ona kierować co najwyżej pod adresem ustawodawcy. To z jego bowiem woli dochód ze zbycia akcji w celu umorzenia zrównano z dywidendą na gruncie PDOPrU. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził też, że sądy mogą naprawiać ewentualne błędy ustawodawcy, ale nie powinny wykraczać poza dopuszczalne metody wykładni. Tymczasem wykładnia, której zastosowania chciałaby spółka, byłaby wykładnią contra legem.

 

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że art. 10 ust. 3 umowy zawiera wyraźne odwołanie do przepisów krajowych w kwestii rozumienia pojęcia „dywidenda”. Jeśli więc dochody lub przychody podatnika podpadają pod którąkolwiek z kategorii wymienionych w PDOPrU jako dochody z udziału w zyskach osób prawnych i nie korzystają ze zwolnień, to mają do nich zastosowanie przepisy umowy dotyczące dywidend. W efekcie stosuje się podatek u źródła.

 

Opracowanie: Ewa Szkolnicka, Monika Czerwonko,
Robert Wielgórski.
Autorzy pracują w Zespole zarządzania wiedzą
Działu doradztwa podatkowego PricewaterhouseCoopers

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Naczelny Sąd Administracyjny o zbyciu akcji w celu umorzenia przez zagranicznego akcjonariusza
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny