Nabycie usługi prawnej w związku z procesem o ochronę dóbr osobistych spółki, jako związane z jej ogólną działalnością gospodarczą, daje prawo do odliczenia

A A A

Koszty doradztwa prawnego poniesione przez spółkę w związku z procesem o ochronę dobrego imienia spółki, mimo że nie mają związku z konkretnym przychodem po stronie spółki, to pozostają w związku z jej działalnością gospodarczą. Spółce przysługuje zatem prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur wystawianych przez kancelarię prawną.

Wyrok NSA z 9.10.2015 r., II FSK 1022/14

Spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie m.in. szeroko pojętego zarządzania nieruchomościami, pośrednictwa finansowego, a także jest spółką dominującą wobec spółek z grupy. Spółka dokonała sprzedaży udziałów w spółce zależnej w drodze prywatyzacji. W związku z wypowiedziami prezesa zarządu podmiotu, który przedmiotowe udziały nabył, spółka wytoczyła pozew o naruszenie dóbr osobistych – jej dobrego imienia. W trakcie postępowania sądowego oraz ugody pozasądowej spółka korzystała z pomocy prawnej profesjonalnej kancelarii, która dokumentowała swoje usługi fakturami VAT.

Spółka wystąpiła z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego potwierdzającej prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur wystawionych przez kancelarię. Spółka, argumentując swoje stanowisko, wskazała na utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych oraz orzecznictwo TSUE, z których wynika, że związek między zakupionymi towarami oraz usługami a czynnościami opodatkowanymi może mieć charakter pośredni i dotyczyć również ogółu prowadzonej działalności gospodarczej. Zdaniem spółki obrona jej dobrego imienia wpływa na ochronę jej źródła przychodów.

W ocenie Ministra Finansów wydatki poniesione przez spółkę nie miały związku z wykonywanymi przez spółkę czynnościami opodatkowanymi, gdyż nie przyczyniały się do uzyskania przychodu i generowania obrotu przez spółkę. W konsekwencji Minister Finansów uznał, że spółce nie przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego.

Sąd I instancji przyznał rację spółce. Zdaniem sądu, mając na uwadze przedmiot działalności spółki, należy uznać, że jej dobry wizerunek ma istotne znaczenie dla zdobycia nowych klientów, a tym samym istnieje pośredni związek z działalnością opodatkowaną. Jednocześnie sąd zwrócił uwagę, że w tym samym stanie faktycznym w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych Minister Finansów uznał wydatki poniesione na pomoc prawną za koszt uzyskania przychodu, tym samym wskazując jego związek z działalnością przedsiębiorstwa.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę kasacyjną, wskazał, że do odliczenia podatku naliczonego wystarczy, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE oraz sądów administracyjnych, poniesienie wydatków na potrzeby całokształtu funkcjonowania podmiotu gospodarczego, a więc ogólnego kosztu jego działalności. Sędziowie zastrzegli przy tym, że wydatki te nie mogą być powiązane wyłącznie z działalnością nieopodatkowaną oraz powinny mieć charakter cenotwórczy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że bez wątpienia, uwzględniając rodzaj prowadzonej działalności, kwestia dobrego imienia ma znaczenie dla gospodarczego funkcjonowania spółki, więc wydatki związane z jego ochroną są kosztami ogólnymi. Tym samym poniesienie kosztów doradztwa prawnego daje spółce prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego.

Komentarz

W tym korzystnym dla podatników orzeczeniu NSA, powołując się na utrwalone orzecznictwo TSUE (np. wyrok z 26.5.2005 r. w sprawie C-465/03), wskazuje, że do odliczenia podatku naliczonego z tytułu poniesionych wydatków nie jest niezbędny bezpośredni ich związek z czynnościami opodatkowanymi, a jedynie poniesienie tych wydatków dla potrzeb całokształtu funkcjonowania podmiotu gospodarczego. Naczelny Sąd Administracyjny, przyjmując stanowisko zbieżne z sądem I instancji, dokonał tym samym interpretacji granic kosztów ogólnych działalności gospodarczej, powszechnie nazywanych kosztami pośrednimi.

Punktem odniesienia do rozważań sądu było badanie, czy wydatki na obsługę prawną, poniesione w celu ochrony dobrego imienia spółki, powinny zostać zaliczone do kosztów ogólnych działalności.

Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się ze spółką, wskazując, że biorąc pod uwagę charakter jej działalności, kwestia dobrego imienia ma znaczenie dla jej gospodarczego funkcjonowania. Odniesienie się sądu do przedmiotu działalności spółki należy ocenić jako niefortunne. Biorąc pod uwagę współczesne realia rynkowe, w tym trendy w zakresie świadomości konsumenckiej i powszechności informacji, trudno wskazać rodzaj działalności gospodarczej, w której dobre imię przedsiębiorcy pozostawałoby bez znaczenia dla jego funkcjonowania.

Choć pojęcia kosztów uzyskania przychodu oraz prawa do odliczenia podatku VAT funkcjonują autonomicznie na gruncie dwóch różnych podatków, to sędziowie odnieśli się do interpretacji podatkowej wydanej wobec spółki w zakresie podatku dochodowego, wskazując, że obie sprawy dotyczą tego samego wydatku.

Jakkolwiek korzystny wydźwięk komentowanego orzeczenia jest oczywisty, to należy zwrócić uwagę, że jego kazualny charakter może być przyczyną kwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu wydatków poniesionych na obsługę prawną w związku z ochroną dobrego imienia podatników, którzy działają w innych branżach lub nie uzyskali pozytywnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego.

Opracowanie i komentarz: Przemysław Zdancewicz, konsultant

Komentarze przygotowali eksperci z PwC

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Nabycie usługi prawnej w związku z procesem o ochronę dóbr osobistych spółki, jako związane z jej ogólną działalnością gospodarczą, daje prawo do odliczenia
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny