Możliwość zaliczenia składki na ubezpieczenie wspólnika (będącego pracownikiem spółki kapitałowej) do kosztów uzyskania przychodów

A A A

(…) skoro w przedmiotowej umowie ubezpieczenia ubezpieczonymi mają być pracownicy spółki, to składki ponoszone przez spółkę z tego tytułu nie stanowią jej kosztu uzyskania przychodów z uwagi na art. 16 ust. 1 pkt 59 PDOPrU. Dotyczy to także sytuacji, w której uposażonym z umowy ubezpieczenia jest spółka (pracodawca), bowiem i w tym przypadku umowa ubezpieczenia zostaje zawarta „na rzecz pracowników” w rozumieniu tego przepisu.

Wyrok WSA w Gliwicach (nieprawomocny) z 13.9.2017 r., I SA/Gl 259/17

Spór w sprawie podatnika (będącego spółką kapitałową) dotyczył interpretacji indywidualnej. We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej podatnik spytał o możliwość zaliczenia wydatków na składki na ubezpieczenie wspólnika (na wypadek śmierci) do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych. Organ wydający interpretację nie zgodził się z podatnikiem, że taka możliwość istnieje w razie zawarcia przez spółkę umowy, w przypadku gdy ubezpieczającym oraz uposażonym z tytułu zawartej umowy będzie spółka, a ubezpieczonym będzie wspólnik spółki będący jednocześnie jej pracownikiem. Spór między podatnikiem a organem wydającym interpretację indywidualną nie dotyczył kryteriów ogólnych zaliczenia wydatków na składki ubezpieczeniowe do kosztów podatkowych, lecz wykładni wyłączenia takiej możliwości zawartej w art. 16 ust. 1 pkt 59 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: PDOPrU).

Zgodnie z tym przepisem, co do zasady, składki opłacone przez pracodawcę z tytułu zawartych lub odnowionych umów ubezpieczenia na rzecz pracowników nie są kosztami uzyskania przychodów. Tylko ściśle określone typy umów (np. ubezpieczenia na życie, czy też ubezpieczenia wypadkowe i chorobowe będące uzupełnieniem m.in. ubezpieczeń na życie) mogą być uznane za koszty podatkowe. Jednym z warunków uznania składek za koszty uzyskania przychodów jest, by uprawnionym do otrzymania świadczenia nie był pracodawca.

Wojewódzki Sąd Admnistracyjny w Gliwicach doszedł do wniosku, że w analizowanej sprawie podatnika kluczowe znaczenie ma wykładnia sformułowania na rzecz pracowników. Zdaniem sądu zwrot ten obejmuje zarówno sytuacje, w których ubezpieczonym i uposażonym jest pracownik, jak i sytuacje, w których ubezpieczonym jest pracownik, ale uposażonym jest pracodawca. Gdyby sformułowanie na rzecz pracowników obejmowało jedynie pierwszą ze wskazanych sytuacji, to pozbawione racjonalności byłoby zawarcie wśród trzech przesłanek wyjątku (w drugiej części przepisu), że uprawnionym do otrzymania świadczenia (uposażonym) nie może być pracodawca.

W konsekwencji WSA w Gliwicach uznał, że skoro w przedmiotowej umowie ubezpieczenia ubezpieczonymi mają być pracownicy podatnika, to składki ponoszone przez podatnika z tego tytułu nie stanowią jej kosztu uzyskania ­przychodów ze względu na brzmienie art. 16 ust. 1 pkt 59 ­PDOPrU, przy czym dotyczy to również sytuacji, w której uposażonym z umowy ubezpieczenia jest spółka (pracodawca), gdyż także w tym przypadku umowa ubezpieczenia zostaje zawarta na rzecz pracowników w rozumieniu tego przepisu.

Komentarz

Dotychczas wyłączenie zawarte w art. 16 ust. 1 pkt 59 PDOPrU było przedmiotem orzeczeń sądowoadministracyjnych głównie w kontekście możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów spółki kapitałowej wydatków poniesionych z tytułu ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej osób wchodzących w skład zarządu i rady nadzorczej spółki oraz jej prokurentów. W tym zakresie linia orzecznicza jest niemalże jednogłośna i wskazuje, że spółka kapitałowa nie ma takiej możliwości z uwagi na brak spełnienia przesłanki, o której stanowi art. 15 ust. 1 PDOPrU (wykazanie związku z przychodem). Takie stanowisko zajęły m.in.: NSA (w wyrokach z: 16.1.2013 r., II FSK 1058/11; 15.10.2013 r., II FSK 2924/11) czy też Wojewódzkie Sądy Administracyjne w: Warszawie (wyrok z 14.3.2013 r., III SA/Wa 2290/12), Szczecinie (wyrok z 27.7.2011 r., I SA/Sz 535/11), Gliwicach (wyrok z 18.1.2011 r., I SA/Gl 830/10).

W zakresie umów innych niż z tytułu ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej, wyłączenie zawarte w art. 16 ust. 1 pkt 59 PDOPrU było komentowane w wyrokach sądów administracyjnych odnośnie do specyficznych przypadków (zawarcie umowy ubezpieczenia na życie/dożycie na rzecz pracowników spółki jako warunek uzyskania preferencyjnych warunków umowy leasingu operacyjnego – wyrok WSA w Warszawie z 11.6.2013 r., III SA/Wa 193/13; zawarcie umowy ubezpieczenia przez pracodawcę w odniesieniu do pracownika wyjeżdżającego w zagraniczną podróż służbową – wyrok WSA w Szczecinie z 7.7.2010 r., I SA/Sz 365/10). W wyrokach odniesiono się głównie do braku spełnienia przesłanek wskazanych w wyjątku określonym w art. 16 ust. 1 pkt 59 PDOPrU i nie było konieczności przeprowadzenia analizy podobnej do przeprowadzonej przez sąd w komentowanym orzeczeniu.

Teza wskazana w tym orzeczeniu może mieć przełomowy charakter. Jeśli wyrok stanie się orzeczeniem prawomocnym, stwierdzenie, że pojęcie na rzecz pracowników obejmuje zarówno sytuacje, w których ubezpieczonym i uposażonym jest pracownik, jak i sytuacje, w których ubezpieczonym jest pracownik, a uposażonym jest pracodawca, może przyczynić się do wyznaczenia nowego kierunku stosowania art. 16 ust. 1 pkt 59 PDOPrU przez organy podatkowe. Mając na uwadze powyższe, kwestia ta wymaga monitorowania orzecznictwa sądów administracyjnych.

Opracowanie i komentarz: Julianna Gąsiorowska, doradca podatkowy, konsultant



Komentarze przygotowali eksperci z PwC

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Możliwość zaliczenia składki na ubezpieczenie wspólnika (będącego pracownikiem spółki kapitałowej) do kosztów uzyskania przychodów
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny