Miasto, dokonując termomodernizacji dla mieszkańców, nie działa w roli generalnego wykonawcy instalacji

A A A

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25.1.2017 r., II OSK 1183/15 należy przyjąć, że dla wykładni pojęcia inwestor istotny jest aspekt woli danego podmiotu w inicjowaniu, rozpoczęciu i kontynuowaniu procesu budowlanego. W tym rozumieniu inwestorem byłby zawsze podmiot, bez którego woli i aktywności dany proces budowlany nie mógłby się rozpocząć ani być kontynuowany.

  Wyrok WSA w Białymstoku z 22.5.2019 r., I SA/Bk 151/19


Miasto złożyło do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: DKIS) wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, wskazując, że realizuje inwestycję dot. modernizacji źródeł ciepła (zakup i montaż kondensacyjnych kotłów gazowych w budynkach mieszkalnych mieszkańców miasta – inwestycja). Miasto wyłoni wykonawców oraz będzie zlecającym usługi. Faktury będą wystawiane na miasto. Miasto zawarło z mieszkańcami (właścicielami nieruchomości) umowy użyczenia, które umożliwią mu wykonanie niezbędnych prac. Ponadto miasto zawarło z mieszkańcami umowy regulujące wzajemne zobowiązania stron w związku z realizacją tej inwestycji, w tym m.in. wskazanie, że efekty prac pozostaną własnością miasta przez okres 5 lat od dnia ich odbioru. W tym czasie mieszkańcy uprawnieni będą do korzystania z zainstalowanych urządzeń i wyposażenia zgodnie z ich przeznaczeniem. Natomiast po tym okresie przejdą one na własność mieszkańców. W umowie ustalono również kwotę wynagrodzenia dla miasta od mieszkańców z tytułu tych prac.

Wątpliwości miasta dotyczyły tego, czy w rozumieniu art. 17 ust. 1h ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: VATU) wykonawca świadczy usługi na rzecz miasta w roli podwykonawcy, w konsekwencji czego miasto jest zobowiązane do zastosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia?

Zdaniem miasta wykonawca w stosunku do zlecającego (miasta) nie jest podwykonawcą, zatem miasto nie ma obowiązku zastosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia.

Za nieprawidłowe DKIS uznał stanowisko miasta, prezentując pogląd, iż skoro nabywane przez miasto usługi, świadczone na rzecz mieszkańców, wymienione są w załączniku nr 14 do VATU, to wykonawca występuje tu w charakterze podwykonawcy. Miasto natomiast działa w charakterze głównego wykonawcy, a mieszkańcy są inwestorami.

Miasto zaskarżyło interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (dalej: WSA). W uzasadnieniu WSA nie podzielił stanowiska DKIS, argumentując, że z uwagi na brak w VATU definicji podwykonawcy należy odwołać się do języka potocznego. Natomiast definiując inwestora, WSA przywołał art. 17 i 18 ustawy Prawo budowlane oraz zgodnie z wyrokiem NSA z 25.1.2017 r. (II OSK 1183/15) uznał, iż dla wykładni pojęcia inwestor istotna jest wola podmiotu do zainicjowania i przeprowadzenia inwestycji. Konkludując, WSA uznał, że to nie mieszkaniec jest inwestorem, który zleca, nadzoruje i ostatecznie rozlicza wykonane czynności, tylko miasto. Mieszkaniec natomiast pozostaje poza zakresem stosunku zobowiązaniowego miasto – wykonawca.

Komentarz

Dotychczasowe stanowisko organów podatkowych zajmowane w podobnych sprawach sprawiało jednostkom samorządu terytorialnego kilka praktycznych wątpliwości przy rozliczaniu tego typu projektów. Tym bardziej stanowisko wyrażone przez WSA w komentowanym orzeczeniu jest istotne z praktycznego punktu widzenia, zawiera bowiem wskazówki interpretacyjne dla poszczególnych podmiotów działających w branży budowlanej, jak poprawnie definiować pojęcia: podwykonawcy i inwestora.

W komentowanym wyroku WSA podzielił wyrażone w piśmiennictwie stanowisko, że regułom języka normatywnego odpowiadają określone dyrektywy wykładni językowej, zgodnie z którymi przy tłumaczeniu znaczenia normy należy jej przypisać takie znaczenie, jakie ma ona w języku potocznym, chyba że ważne względy przemawiają za odstępstwem od tego znaczenia. Zatem w przypadku braku definicji podwykonawcy oraz inwestora w VATU lub w innych aktach prawnych należy odwołać się do języka potocznego.

Zdaniem WSA pod pojęciem podwykonawcy znajduje się osoba lub firma wykonująca prace na zlecenie głównego wykonawcy. Natomiast inwestorem będzie podmiot, który inicjuje podjęcie działalności budowlanej niezbędnej do realizacji zamierzonej inwestycji, przeznacza odpowiednie środki na realizację tej działalności, wykonuje lub zapewnia wykonanie opracowań i czynności wymaganych prawem budowlanym w celu przygotowania danej budowy, realizuje inwestycję lub organizuje jej realizację, a w końcowym etapie danej działalności wykonuje czynności niezbędne do podjęcia użytkowania obiektu lub obiektów wykonania inwestycji albo przekazuje je podmiotowi, który przystąpi do ich użytkowania. Inwestor początkowo zatem jest organizatorem procesu budowlanego, by później stać się jego uczestnikiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oparł powyższe rozważania na wyroku NSA z 25.1.2017 r. (II OSK 1183/15) oraz na zapadłych w analogicznym stanie prawnym i zbliżonych stanach faktycznych orzeczeniach WSA w Lublinie (I SA/Lu 781/17, I SA/Lu 62/19), co wskazuje, iż komentowany wyrok wpisuje się tworzenie jednolitej linii orzeczniczej w kwestii stosowania ogólnych zasad dotyczących definiowania pojęć: podwykonawcy i inwestora.

W tym kontekście zapadłe orzeczenie należy ocenić pozytywnie. W szczególności że wyrażone stanowisko wydaje się mieć charakter powszechny, o czym świadczyć mogą inne nieuwzględnione w tym wyroku, a również zapadłe w analogicznym stanie prawnym i podobnych stanach faktycznych orzeczenia (por. wyrok WSA w Łodzi z 17.9.2019 r., I SA/Łd 278/19).

Ponadto warto podkreślić, iż przyszłe podobne inwestycje jednostek samorządu terytorialnego nie powinny budzić tylu wątpliwości, od 1.11.2019 r. bowiem do usług objętych mechanizmem odwrotnego obciążenia, wymienionych w załączniku nr 14 do VATU, zastosowanie ma obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności.


Opracowanie i komentarz: Małgorzata Siwik, konsultant



Komentarze przygotowali eksperci z PwC

 

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Miasto, dokonując termomodernizacji dla mieszkańców, nie działa w roli generalnego wykonawcy instalacji
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny