Skuteczne złożenie wniosku

A A A

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 10.5.2016 r., II SAB/Kr 147/15 stwierdził m.in. że za skuteczne złożenie wniosku nie może być uznane jedynie jego wysłanie/nadanie (za pośrednictwem poczty elektronicznej), a jest nim doręczenie, złożenie we właściwym organie. W odniesieniu do doręczeń za pośrednictwem poczty elektronicznej możliwe są doręczenia za potwierdzeniem odbioru, doręczenia z wykorzystaniem systemu ePUAP. Wówczas nie ma żadnej wątpliwości, że wniosek do organu dotarł i w jakiej dacie.

Stan faktyczny

Skarżący złożył do Okręgowej Rady Adwokackiej (ORA) drogą elektroniczną wniosek o udzielenie informacji publicznej – wnosił o udostępnienie protokołów z posiedzeń ORA odbytych we wskazanych okresach. Z uwagi na brak odpowiedzi złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący przedstawił WSA wydruk z poczty elektronicznej wiadomości e-mail wysłanej na adres ORA. W treści wiadomości zawarty był wniosek o udzielenie informacji publicznej poprzez doręczenie drogą elektroniczną treści protokołów z posiedzeń ORA. W odpowiedzi na skargę ORA wskazała, iż nie otrzymała przedmiotowego wniosku Skarżącego. Wobec powyższego WSA postanowił dopuścić dowód z dokumentu potwierdzenia odbioru wniosku o udzielenie informacji publicznej przesłanego na własną skrzynkę mailową skarżącego i innych adresatów, w tym ORA. Sąd zobowiązał ponadto skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni dokumentu, o którym mowa powyżej, pod rygorem uznania przez Sąd, że wniosek o udzielnie informacji publicznej nie został wysłany. W odpowiedzi skarżący przedstawił wydruk z własnej poczty elektronicznej.

Stan prawny

Wojewódzki Sąd Administracyjny pod­kreślił w uzasadnieniu do omawianego orzeczenia, że w sytuacji, gdy adresat wniosku kwestionuje fakt otrzymania wniosku, ciężar wykazania, że wniosek złożony został skutecznie obciąża skarżącego. Zdaniem Sądu trudno bowiem wymagać, by organ wykazywał, że nie otrzymał wniosku. Skoro skarżący wybrał złożenie wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej, powinien zabezpieczyć potwierdzenie odbioru takiego wniosku. Za skuteczne złożenie wniosku nie może być uznane jedynie jego wysłanie/nadanie, a jest nim doręczenie, złożenie we właściwym organie. W odniesieniu do doręczeń za pośrednictwem poczty elektronicznej możliwe są doręczenia za potwierdzeniem odbioru, doręczenia z wykorzystaniem systemu ePUAP (por. art. 63 KPA). Wówczas nie ma żadnej wątpliwości, że wniosek do organu dotarł i w jakiej dacie. Z możliwości tej skarżący nie skorzystał, co przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej przewidują, ale wiąże się to z konsekwencją w postaci braku wykazania skutecznego złożenia wniosku.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, że wniosek skutecznie wniósł do organu i pomimo wyraźnego wskazania przez Sąd, iż ma przedłożyć dokument potwierdzenia odbioru wniosku, ponownie przedłożył wydruk z poczty elektronicznej. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu wobec braku doręczenia wniosku do adresata nie można mówić o bezczynności organu.

Sąd wskazał ponadto, iż istnieje możliwość, że po wpisaniu prawidłowego adresu odbiorcy, nadawca może nacisnąć spacje by wiadomość nie dotarła do adresata (błędny adres) mimo, że na wydruku z poczty elektronicznej pozornie adres nadawcy będzie prawidłowy.

Stanowisko NSA

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę kasacyjną od przedmiotowego orzeczenia, szczegółowo odniósł się do dopuszczonych przez WSA dowodów z dokumentów oraz wskazał, że od dnia 8.9.2016 r. sąd administracyjny ma prawo, na podstawie art. 106 § 3 i 5 PostAdmU. w związku z art. 245 i art. 254 § 21 KPC, w razie potrzeby wezwać wystawcę dokumentu sporządzonego w postaci elektronicznej do udostępnienia informatycznego nośnika danych, na którym ten dokument został zapisany. Przeprowadzenie dokumentu na informatycznym nośniku danych stanowi bowiem przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w rozumieniu art. 106 § 3 PostAdmU, przepis ten nie różnicuje wszak możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu w zależności od jego nośnika. A zatem dowód z dokumentu w postaci wiadomości elektronicznej (e-mail) jest dokumentem, o którym mowa w art. 106 § 3 Post­AdmU, zatem de lege lata sąd administracyjny może zapoznać się z nim na informatycznym nośniku danych, na którym się znajduje.

Orzeczenie

Naczelny Sąd Admistracyjny wytknął także Sądowi pierwszej instancji, że ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciążało ten organ, a nie skarżącego (zob. post. NSA z 5.11.2015 r., I OZ 1414/15; por. też: wyr. NSA z 16.2.2016 r., I OSK 2186/14, Legalis).

Należy podkreślić, iż każda sprawa rozstrzygana przez Sąd w trybie kontroli realizacji prawa do informacji ma swoją specyfikę. Wątpliwości WSA w omawianej sprawie doprowadziły ostatecznie do uznania, że sam wydruk nie pozwala – w tej konkretnej sytuacji – na udowodnienie, że wniosek drogą e-mailową został skutecznie wysłany.

Udostępnianie informacji na wniosek

Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 10 ust. 1 ustawy z 6.9.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. 2016 poz. 1764; dalej: DostInfPubU), informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Wniosek może zostać złożony zarówno drogą tradycyjną, jak i drogą elektroniczną. Nie stosujemy na tym etapie zasad wynikających z KPA, a odnoszących się do podania (patrz art. 63 § 3a KPA), a zatem każdy adres e-mailowy podany na oficjalnej stronie BIP może zostać wykorzystany przez wnioskodawcę do złożenia wniosku. I to na podmiocie zobowiązanym ciąży obowiązek realizacji wniosku tak złożonego. W tym miejscu należy w pełni poprzeć powołane przez NSA w niniejszej sprawie tezy z wielu innych wyroków, które odnoszą się do kwestii związanych z elektroniczną formułą wniosków – do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu – aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną. Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. post. NSA z 10.9.2015 r., I OSK 1968/15; post. NSA z 3.11.2015 r., I OSK 1940/15, Legalis).

Ważne

Z ugruntowanego orzecznictwa wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata.

Odmienne zapatrywanie sprawiałoby bowiem, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) byłoby iluzoryczne, którego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu. Godziłoby to w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji), jak też dostępność informacji publicznej (art. 61 ust. 1 Konstytucji) (wyr. NSA z 16.9.2016 r., I OSK 1924/16).

Dla uniknięcia nieporozumień najrozsądniejszym rozwiązaniem jest zapewnienie możliwości składania wniosków drogą elektroniczną, przyjmując w instytucji następujące rozwiązania:

1. Zakładka na stronie BIP "Informacje nieudostępnione w BIP”.

2. Wskazanie jednego adresu mailowego, na który można wysyłać wnioski drogą poczty elektronicznej typu: informacja@podmiotX.pl.

3. Adres informacja@podmiotX.pl ustawić w taki sposób, by każda wpływająca korespondencja automatycznie powodowała autorespond, będący potwierdzeniem otrzymania korespondencji.

4. Każdy pracownik podmiotu zobowiązanego powinien mieć obowiązek przesyłania na adres informacja@podmiotX.pl każdego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jaki by jednak wpłynął na jego indywidualną mailową skrzynkę służbową. Przesyłanie powinno następować niezwłocznie, tego samego dnia.

dr Piotr Sitniewski

Podstawa prawna

  • art. 10 ust. 1 ustawy z 6.9.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1764)
Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Skuteczne złożenie wniosku
Piotr Sitniewski
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny