Warunki odnowienia długu

A A A
Wyrok SN

Na mocy umowy zawartej pomiędzy wierzycielem i dłużnikiem możliwe jest odnowienie długu, która to czynność polega na tym, że dawne zobowiązanie przestaje istnieć, a w jego miejsce powstaje nowe. Sąd Najwyższy stwierdził, że warunkiem odnowienia długu jest istnienie istotnie niewątpliwego zamiaru stron oraz wyraźne określenie w umowie zobowiązania, które zgodnie z intencją stron ma zostać odnowione.

Zgodnie z art. 506 KC, jeżeli w celu umorzenia zobowiązania dłużnik zobowiązuje się za zgodą wierzyciela spełnić inne świadczenie albo nawet to samo świadczenie, lecz z innej podstawy prawnej, zobowiązanie dotychczasowe wygasa, przy czym w razie wątpliwości poczytuje się, że zmiana treści dotychczasowego zobowiązania nie stanowi odnowienia. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy wierzyciel otrzymuje od dłużnika weksel lub czek. SN uznał, że domniemanie przewidziane w art. 506 § 2 KC nie powinno działać na rzecz utrzymania dotychczasowego zobowiązania, ponieważ zamiar nowacji może być również dorozumiany, byleby był wyraźny (zob. wyrok SN z 24.10.2000 r., V CKN 125/00).

W wyroku z 10.3.2004 r., SN stwierdził, że nie można domniemywać, iż w konkretnej umowie chodzi właśnie o odnowienie. W sytuacji, gdy dojdzie do sporu miedzy stronami umowy zgodnie z uregulowaniem art. 6 KC i art. 232 KPC ciężar udowodnienia określonego faktu spoczywa na tej osobie, która z niego wywodzi skutki prawne (zob. m.in.: wyrok SN z 21.6.2001 r., IV CKN 382/2000, MoP Nr 1/2003; postanowienie SN z 8.5.2000 r., V CKN 43/2000, MoP Nr 10/2000; wyrok SA w Warszawie z 19.11.1999 r., I ACa 775/99, OSA Nr 7-8/2001, poz. 37). Tak więc, ten z kontrahentów, który twierdzi, że doszło do odnowienia długu, musi to wykazać.

Konieczne jest zwrócenie uwagi na fakt, że jeśli zmiana treści umowy dotyczy przedmiotowo istotnych jej postanowień, czyli idzie tak daleko, że zmieniają się jej essentialia negotii, to wówczas animus novandi wynika z samego faktu zmiany i nie potrzeba wyraźnej deklaracji umorzenia jako celu nowej umowy. Należy bowiem uznać, że jeśli strony zmieniają przedmiotowo istotną treść umowy, to tym samym chcą umorzyć stosunek dawny przez zawiązanie nowego. Do umowy tak przekształconej, że straciła ona swój charakter, nie mogą mieć już zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego regulujące ten typ umowy (zob. wyrok SN z 12.12.2002 r., V CKN 1550/00).

Uregulowanie zawarte w art. 506 KC nie rozstrzyga o tym, jak dalece treść nowego zobowiązania powinna się różnić od treści dotychczasowego zobowiązania, aby można przyjąć odnowienie. Do tej kategorii nie zalicza się zmiany tylko czasu, miejsca lub sposobu świadczenia, zmiany zabezpieczenia, stopy procentowej lub innych świadczeń ubocznych. Jeśli strony miały zamiar zaciągnąć nowe zobowiązanie w miejsce dotychczasowego, to zmiany treści mogą być niewielkie (zob. wyrok SN z 12.3.2002 r., IV CKN 862/00). Oczywiste jest natomiast, że zmiana przedmiotowo istotnych części umowy, decydujących o jej rodzaju, powoduje odnowienie zobowiązania. Odnowienie to może polegać na zobowiązaniu dłużnika do alternatywnego (przemiennego) świadczenia, innego niż było przewidziane w dotychczasowej umowie (zob. wyrok SN z 6.1.2000 r., I CKN 315/98, OSP Nr 10/2000, poz. 145).

Sąd II instancji uznał, nie mając dostatecznego potwierdzenia w dowodach, że doszło do odnowienia prywatnego długu obciążającego prezesa polskiej spółki, którego wierzycielem był przedsiębiorca niemiecki posiadający udziały w tej spółce. SN stwierdził, że dla stwierdzenia, iż doszło do odnowienia długu, konieczne jest ustalenie jednoznacznego zamiaru stron, co do umorzenia dotychczasowego długu oraz dokładne określenie zobowiązania, które strony chcą odnowić, dlatego postanowił wyrok sądu II instancji uchylić.

Wyrok SN z 10.3.2004 r., IV CK 95/03

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Warunki odnowienia długu
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny