current issue

Studia Prawa Prywatnego

no. 2/2026

The concept of changes in the regulation concerning ineffectiveness of debtor’s fraudulent actions on the verge of bankruptcy

Rafał Adamus
Uniwersytet Opolski, Instytut Nauk Prawnych
Abstract

The article offers a comprehensive analysis and a proposal for a fundamental reform of the legal framework governing ineffectiveness of a debtor’s fraudulent acts performed on the verge of bankruptcy. The author argues that the current Polish system - fragmented across the Bankruptcy Law, the Civil Code, and the Restructuring Law - is inconsistent, conceptually unclear and generates significant practical difficulties, including protection of third parties, the extent of the insolvency administrator’s authority, the proprietary effects of avoidance, procedural subrogation, and the interaction between insolvency proceedings and civil litigation.
The analytical part discusses: the historical and comparative foundations of the institution (Roman law, Austrian, German and US law); UNCITRAL recommendations for a unified model of avoidance actions; structural deficiencies of the Polish regulation, such as the absence of a general avoidance clause, inconsistent lookback periods, insufficient protection of goodfaith third parties, and the ambiguous nature of the proprietary consequences of avoidance.
The author proposes a new legislative model based on four pillars:
1. A uniform catalogue of avoidance grounds covering a broad range of fraudulent acts, including transactions with related parties, security interests, payments of unmatured debts, assignments of future receivables and payouts in financial pyramid schemes;
2. Automatic ineffectiveness by operation of law as of the bankruptcy declaration date;
3. Transfer of adjudication to common civil courts due to the complexity and high value of such cases;
4. Exclusive authority of the insolvency administrator, accompanied by clear rules on subrogation and statutory exclusions.
The de lege ferenda section presents a draft statutory framework defining the prerequisites and effects of avoidance (including retransfer of ownership), procedural mechanisms, subrogation rules, and exceptions. The author concludes that the proposed reform aligns with the ongoing EU initiative to harmonize insolvency law (Directive 2022/0408) and responds to the practical needs of modern insolvency practice.

Keywords
ineffectiveness of the debtor’s legal acts, fraudulent transactions, insolvency law, actio Pauliana, creditor protection, bankruptcy estate, insolvency, standing of the insolvency administrator, prebankruptcy transactions
Literature
R. Adamus, Badanie prognozy zaspokojenia wierzyciela w postępowaniu z art. 527 KC Glosa krytyczna do uchw. SN(7) z 19.3.2025 r., III CZP 9/24 (w druku);
R. Adamus, Badanie zagadnienia ekwiwalentności przysporzenia w kontekście art. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego w oparciu o kompleks czynności prawnych, MoPBank 2021, Nr 11;
R. Adamus, Bezskuteczność czynności prawnej banku dokonanej na przedpolu przymusowej restrukturyzacji, MoPBank 2023, Nr 7-8;
R. Adamus, Bezskuteczność czynności upadłego na pod­stawie art. 128 Prawa upadłościowego, MoPBank 2020, Nr 6;
R. Adamus, Bezskuteczność czynności w kodeksie cywilnym i w prawie upadłościowym, Jur. 2012, Nr 3;
R. Adamus, Bezskuteczność i zaskarżanie czynności dłużnika w postępowaniu sanacyjnym, w: Studia administracyjne i cywilne. Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Stanisławowi Malarskiemu w 85 rocznicę urodzin (red. D. Fleszer, A. Rogacka-Łukasik), Sosnowiec 2016;
R. Adamus, Bezskuteczność przewłaszczenia na zabezpieczenie wobec masy upadłości. Glosa do wyr. SN z 15.12.2021 r., II CSKP 112/21, MoPBank 2023, Nr 11;
R. Adamus, Bezwzględna nieważność czynności prawnej a bezskuteczność względna czynności prawnej w kontekście obowiązków syndyka masy upadłości i zarządcy masy sanacyjnej, MoPBank 2023, Nr 1;
R. Adamus, Czy zarządca masy sanacyjnej może dochodzić odszkodowania w miejsce hipotetycznie poszkodowanego wierzyciela?, MoPBank 2019, Nr 10;
R. Adamus, Dochodzenie roszczeń z tytułu czynności upadłego bezskutecznych z mocy prawa, MoP 2011, Nr 16;
R. Adamus, Dopuszczalność potrącenia wierzytelności wynikających z bezskuteczności czynności upadłego z mocy prawa, Rej. 2020, Nr 3;
R. Adamus, Dopuszczalność zarzutu nadpłynności masy upadłości w przypadku bezskuteczności czynności upadłego, MoP 2014, Nr 11;
R. Adamus, Dopuszczalność zarzutu pauliańskiego syndyka przy sporządzaniu listy wierzytelności, w: Kodeks postępowania cywilnego z perspektywy pięćdziesięciolecia jego obowiązywania. Doświadczenia i perspektywy (red. E. Marszałkowska-Krześ, I. Gil, Ł. Błaszczak), Sopot 2016;
R. Adamus, Glosa do uchw. SN z 20.2.2019 r., III CZP 93/18, MoPBank 2020, Nr 1;
R. Adamus, Glosa do uchw. SN(7) z 14.6.2023 r., III CZP 84/22, MoPBank 2024, Nr 3;
R. Adamus, Glosa do wyr. SN z 16.4.2010 r., IV CSK 453/09, Lex;
R. Adamus, Glosa do wyr. SN z 26.1.2011 r., IV CSK 273/10, Lex;
R. Adamus, Glosa do wyr. SN z 13.4.2017 r., III CSK 125/16 - bezskuteczność zapłaty długu niewymagalnego, MoPBank 2018, Nr 5;
R. Adamus, Ineffectiveness of the payment of debt under the Polish law, Societas et Iurisprudentia 2019, Vol. VIII;
R. Adamus, Kilka uwag o zasadzie pierwszeństwa zaspokojenia wierzyciela na podstawie art. 532 KC, MoP 2013, Nr 15;
R. Adamus, Niekonstytucyjność przepisu art. 131a Prawa upadłościowego, MoPBank 2021, Nr 1;
R. Adamus, Niektóre konsekwencje bezskuteczności czynności względem masy upadłości w świetle koncepcji tzw. skutku egzekucyjnego, DR 2022, Nr 4;
R. Adamus, Odstąpienie przez syndyka od umowy dotyczącej rzeczy (lub prawa) będącej przedmiotem ubytku z masy upadłości w wyniku bezskutecznej czynności prawnej, MoP 2018, Nr 9;
R. Adamus, O potrzebie regulacji bezskuteczności wypłat niektórych pożytków otrzymanych przez uczestników upadłej piramidy finansowej (w druku);
R. Adamus, O potrzebie wprowadzenia konstrukcji na wzór actio pro socio dla roszczeń deliktowych przeciwko syndykowi, PiP 2021, Nr 12;
R. Adamus, Problem skuteczności zarzutu pauliańskiego co do spisu wierzytelności po prawomocnym zakończeniu lub umorzeniu postępowania sanacyjnego, Roczniki Administracji i Prawa 2022, Nr 1;
R. Adamus, Przyspieszenie terminu wymagalności wierzytelności na przedpolu upadłości - wyrok SN z dnia 27 września 2013 roku (I CSK 690/12), MoPBank 2015, Nr 5;
R. Adamus, Recenzja monografii dra Przemysława Wołowskiego pt. „Kolizja zasady ochrony interesów masy upadłości z zasadą zaufania w prawie cywilnym”, Sopot 2018, Opolskie Studia Administracyjno-Prawne 2020, Nr 3;
R. Adamus, Skutki bezskuteczności czynności upadłego w rozumieniu art. 134 p.u.n., PUG 2012, Nr 1;
R. Adamus, Skutki bezskuteczności czynności upadłego w upadłości układowej, R.Pr., Dodatek Naukowy 2012, Nr 2;
R. Adamus, Skutki ogłoszenia upadłości „osoby trzeciej”, wobec której zapadł prawomocny wyrok pauliański, ­MoPBank 2026, Nr 4;
R. Adamus, Skutki podstawienia procesowego syndyka w procesie pauliańskim po upływie terminu zawitego, PPH 2020, Nr 2;
R. Adamus, Skutki umorzenia postępowania sanacyjnego dla toczącego się procesu pauliańskiego, DR 2022, Nr 1;
R. Adamus, Transfer nieruchomości obciążonej hipotecznie ponad swoją wartość a ekonomiczny sens podważania takich transakcji przez syndyka, DR 2024, Nr 3;
R. Adamus, Trwałość bezskuteczności cesji wierzytelności przyszłych w czasie wykonywania układu, DR 2021, Nr 4;
R. Adamus, Upadłość likwidacyjna cedenta a zagadnienie skuteczności przelewu wierzytelności przyszłych, PS 2011, Nr 10;
R. Adamus, Upadłość pracodawcy a roszczenie o odszkodowanie z umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy, MoPr 2013, Nr 1;
R. Adamus, w: Kodeks spółek handlowych. Komentarz do nowelizacji. Prawo holdingowe. Zmiany w funkcjonowaniu organów spółek kapitałowych (red. R. Adamus), Warszawa 2022;
R. Adamus, Zarys ogólny historii prawa upadłościowego w Polsce. Historia testis temporum, lux veritatis, vita memoriae, nuntia vetustitas. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Włodzimierzowi Kaczorowskiemu (red. E. Kozerska, M. Maciejewski, P. Stec), Opole 2015;
R. Adamus, Zaspokojenie wierzyciela w wyniku czynności egzekucyjnej a bezskuteczność czynności upadłego w rozumieniu art. 128 Prawa upadłościowego, PPEgz. 2019, Nr 2;
R. Adamus, Zgoda dłużnika na cesję wierzytelności, następnie potrąconej, a problem bezskuteczności czynności upadłego, GSP 2022, Nr 2;
K. Babiarz-Mikulska, Bezskuteczność czynności upadłego w stosunku do masy upadłości w świetle przepisów ustawy - prawo upadłościowe i naprawcze (próba usystematyzowania i analizy przesłanek), PS 2004, Nr 14(7-8);
M. Bąba, Zamiar bezpośredni czy świadomość możliwego pokrzywdzenia (uwagi na tle art. 530 KC), PiP 2016, Nr 10;
M. Bik, Zabezpieczenie roszczenia ze skargi pauliańskiej w przypadku wyzbycia się przez dłużnika nieruchomości, PPC 2014, Nr 3;
B. Burian, Czynności prawne będące przedmiotem skargi pauliańskiej, w: Współczesne problemy prawa prywatnego. Księga pamiątkowa ku czci profesora Edwarda Gniewka (red. J. Gołaczyński, P. Machnikowski), Warszawa 2010;
P. Chańko, Legitymacja bierna dłużnika w skardze pauliańskiej, w: Prawo i państwo. Księga jubileuszowa 200-lecia Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (red. L. Bosek), Warszawa 2017;
S. Cieślak, Kilka uwag w kwestii sposobu zaspokojenia wierzyciela pauliańskiego w postępowaniu upadłościowym, SPE 2021, Nr 121;
J. Ciszewski, M. Hapka, Skarga pauliańska wierzycieli przyszłych, w: Prawo prywatne wobec wyzwań współczesności. Księga pamiątkowa dedykowana profesorowi Leszkowi Ogiegle (red. M. Fras, P. Ślęzak), Warszawa 2017;
T. Czech, Bezskuteczność zabezpieczenia rzeczowego na podstawie art. 130 prawa upadłościowego i naprawczego, MoPBank 2011, Nr 9;
T. Czech, A. Werner, Bezskuteczność zabezpieczenia i zapłaty długu niewymagalnego na podstawie art. 127 ust. 3 prawa upadłościowego i naprawczego, cz. 2, PUG 2010, Nr 2;
W. Dajczak, T. Giaro, F. Longchamps de Bérier, Prawo rzymskie. U podstaw prawa prywatnego, Warszawa 2009;
A. Dalkowska, Pozycja prawna osoby trzeciej w rozumieniu art. 527 kodeksu cywilnego w egzekucji administracyjnej na podstawie wyroku uwzględniającego skargę pauliańską, Nier. 2022, Nr 1;
A. Fermus-Bobowiec, Actio Pauliana w polskim prawie cywilnym na tle dorobku XIX-wiecznej nauki prawa, SIL 2013, Nr 19(1);
N. Frosztęga, B. Sierakowski, Obowiązek przekazania środków pieniężnych do masy upadłości w następstwie ubezskutecznienia kar umownych na podstawie art. 130a prawa upadłościowego, DR 2019, Nr 3;
Z. Gawlik, Wybrane instytucje polskiego prawa prywatnego dla ochrony wierzyciela, SIL 2021, Nr 30(4);
I. Gil, P. Gil, Bezskuteczność zabezpieczenia rzeczowego w przypadku ogłoszenia upadłości, w: Rozprawy z prawa prywatnego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Wojciechowi Popiołkowi (red. M. Jagielska, M. Pazdan, M. Szpunar, E. Rott-Pietrzyk), Warszawa 2017;
I. Gil, P. Gil, Prejudycjalność a moc wiążąca orzeczeń sądów cywilnych w postępowaniu upadłościowym, w: Ars in vita. Ars in iure. Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Januszowi Jankowskiemu (red. A. Barańska, S. Cieślak), Warszawa 2018;
P. Gil, Nabycie nieruchomości od podmiotu niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością - zagadnienia dotyczące terminów zaskarżania nabycia nieruchomości, Nier. 2022, Nr 2;
P. Gil, Przekazanie i ściągnięcie do masy upadłości - w poszukiwaniu modelu regulacji (art. 134.1a p.u.), w: K. Flaga-­-Gieruszyńska, I. Gil, A. Góra-Błaszczykowska, A. Hrycaj, Zadłużenie i niewypłacalność dłużnika. Retrospekcja, stan obecny, przyszłość, Sopot 2023;
P. Gil, Środki prawne przewidziane w starożytnym prawie na wypadek niewypłacalności dłużnika - geneza instytucji, w: Aequitas Sequitur Legem. Księga jubileuszowa z okazji 75. urodzin Profesora Andrzeja Zielińskiego (red. K. Flaga-Gieruszyńska, G. Jędrejek), Warszawa 2014;
P. Gil, Wykonalność wyroku uznającego czynność prawną dłużnika (upadłego) za bezskuteczną wobec wierzycieli masy upadłości, w: Księga jubileuszowa z okazji X-lecia Samorządu Komorniczego w Apelacji Szczecińskiej. Iustita est constans et perpetua voluntas ius suum cuique tribuendi (red. K. Flaga-Gieruszyńska), Sopot 2016;
P. Gil, Wyprowadzenie majątku przez upadłego w Polsce - skarga Pauliańska w upadłości, ZN KUL 2017, Nr 60(3);
P. Gil, Zaskarżenie przed sądem czynności upadłego dokonanych z pokrzywdzeniem wierzycieli masy upadłości, Warszawa 2016;
P. Gil, Zaskarżenie przed sędzią komisarzem czynności prawnych upadłego dokonanych z pokrzywdzeniem wierzycieli masy upadłości - cz. I, PPEgz. 2016, Nr 10;
E. Gniewek, Zabezpieczenie roszczenia pauliańskiego, w: Rozprawy z prawa prywatnego, prawa o notariacie i prawa europejskiego ofiarowane Panu Rejentowi Romualdowi Sztykowi (red. E. Drozd, A. Oleszko, M. Pazdan), Kluczbork 2007;
A. Gołąb, Forum executionis contractus w sprawie o udzielenie ochrony pauliańskiej w świetle rozporządzenia Bruksela Ia, w: Wykonanie zobowiązań. Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Adamowi Brzozowskiemu (red. K. Bilewska, D. Krekora-Zając), Warszawa 2021;
B. Groele, Podstawienie podmiotowe w procesie ze skargi pauliańskiej po umorzeniu postępowania sanacyjnego w razie złożenia uproszczonego wniosku o ogłoszenie upadłości, GSP 2022, Nr 54;
P. Grzegorczyk, M. Walasik, Zarzut jako środek ochrony wierzyciela pauliańskiego, w: Ius civile vigilantibus scriptum est. Księga jubileuszowa Profesora Adama Olejniczaka (red. J. Grykiel, J. Haberko, K. Mularski), Warszawa 2022;
M. Gutowski, Bezskuteczność czynności prawnej, Warszawa 2013;
A. Hrycaj, Wpływ postępowania upadłościowego na wszczynanie i dalsze prowadzenie postępowań cywilnych, Czasopismo Kwartalne Całego Prawa Handlowego, Upadłościowego oraz Rynku Kapitałowego 2008, Nr 2;
A. Jakubecki, Status wierzyciela pauliańskiego w postępowaniu upadłościowym obejmującym likwidację majątku dłużnika, w: Aurea praxis. Aurea theoria. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tadeusza Erecińskiego, t. 1 (red. J. Gudowski, K. Weitz), Warszawa 2011;
A. Jakubecki, Uwagi o procesowych aspektach bezskuteczności i zaskarżania czynności upadłego w świetle nowelizacji prawa upadłościowego z 2015 r., PiP 2021, Nr 5;
B. Jaracz, Powództwo o nakazanie wykonania obowiązku przekazania składników majątkowych do masy upadłości w świetle nowelizacji Prawa upadłościowego, PPH 2022, Nr 3;
M. Jasińska, Droga do skargi pauliańskiej, GS 1998, Nr 3;
M. Jasińska, Skarga pauliańska - istota idei zaskarżenia, Pr.Sp. 2004, Nr 5;
M. Jasińska, Skarga pauliańska. Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika. Art. 527-534 KC. Komentarz, Warszawa 2004;
W. Klawonn, Skarga pauliańska - zagadnienia zabezpieczenia i egzekucji sądowej, w: W poszukiwaniu prawa dobrego i sprawiedliwego. Księga pamiątkowa ku czci Jana Tredera (red. K. Lubiński), Warszawa 2013;
M. Kondej, Charakter bezskuteczności czynności przenoszącej własność stwierdzonej na podstawie przepisów prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego w świetle celu tych postępowań, Kwartalnik Prawo - Społeczeństwo - Ekonomia 2018, Nr 16(4);
M. Kondej, Skutki podatkowe, na gruncie podatku od towarów i usług, względnie bezskutecznej czynności cywilnoprawnej przenoszącej własność rzeczy, Praktyka Podatkowa 2018, Nr 1;
K. Korzan, Orzeczenia konstytutywne w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1972;
J. Korzonek, Paulijańskie roszczenia, w: Encyklopedja podręczna prawa prywatnego (red. F. Zoll, J. Wasilkowski), Warszawa 1937;
J. Korzonek, Prawo upadłościowe. Prawo o postępowaniu układowym. Komentarz, Wrocław 1992;
A. Kowalska, Skutki prawne przejęcia banku zagrożonego upadłością, Studia Prawnoustrojowe 2025, Nr 69;
A. Kubas, Przedmiot zaskarżenia skargą pauliańską, w: Experientia docet. Księga jubileuszowa ofiarowana Pani Profesor Elżbiecie Traple (red. P. Kostański, P. Podrecki, T. Targosz), Warszawa 2017;
M. Kuźnik, Umowy powodujące przelew wierzytelności a bezskuteczność czynności upadłego z mocy prawa, w: Instytucje prawa upadłościowego i naprawczego (red. A. Witosz), t. 2, Katowice 2008;
A. Laniewski, 1. Ordynacja konkursowa. 2. Ordynacja ugodowa i 3. Ordynacja zaczepna z dnia 10 grudnia 1914 I. 337 dpp. z uwzględnieniem wszelkich zmian i nowych przepisów należytościowych oraz austrjackiemi i polskiemi orzeczeniami, Lwów 1927;
R. Longchamps de Bérier, Wstęp do nauki prawa cywilnego, Lublin 1922;
M. Lutkowski, Istota odpowiedzialności osoby trzeciej ­powstałej wskutek dokonania przez dłużnika wierzyciela pauliańskiego fraudacyjnej czynności prawnej, PS 2019, Nr 3;
M. Łączkowska, Umowa majątkowa małżeńska. Glosa do wyr. SN z 28.4.2004 r., III CK 469/02, MoP 2007, Nr 8;
J. Namitkiewicz, Podręcznik prawa handlowego, wekslowego, czekowego i upadłościowego, Warszawa 1927;
P. Machnikowski, Ochrona wierzycieli upadłościowych przed skutkami nieważnych i bezskutecznych względnie czynności upadłego i beneficjenta jego czynności - zagadnienia wybrane, w: Transformacje postępowania cywilnego w postępowaniach rozpoznawczych (red. I. Gil), Sopot 2017;
A. Majchrowska, Czynności prawne bezskuteczne z mocy prawa i uznane za bezskuteczne - w stosunku do masy upadłości - uwagi praktyczne, DR 2017, Nr 4;
S. Majkowska-Szulc, A. Wowerka, Jurysdykcja szczególna dla skargi pauliańskiej. Glosa do wyr. TSUE z 4.10.2018 r., C-337/17, Feniks sp. z o.o. v. Azteca Products & Services SL, EPS 2019, Nr 3;
M. Manowska, Postępowanie w sprawach ze skargi pauliańskiej - wybrane zagadnienia, w: Scientia Nobilitat. Rozważania o prawie i jego stosowaniu. Księga jubileuszowa z okazji 10-lecia Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (red. M. Manowska, R. Pawlik), Kraków 2019;
M. Medyński, P. Zimmerman, Bezskuteczność czynności upadłego w świetle przepisów prawa upadłościowego i naprawczego - uwagi ogólne do katalogu czynności, MoPBank 2013, Nr 9;
K. Mularski, O negatywnej ocenie moralnej postępowania dłużnika i osoby trzeciej jako przesłance skargi pauliańskiej, RPEiS 2009, Nr 81(4);
A. Nowacki, Bezskuteczność wynagrodzenia zarządzającego lub nadzorującego wobec masy upadłości, PUG 2023, Nr 1;
R. Obrzud, Wyznaczanie prawa właściwego dla zaskarżania czynności prawnych upadłego dokonanych z pokrzywdzeniem wierzycieli na gruncie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2015/848 z dnia 20 maja 2015 roku w sprawie postępowania upadłościowego, PPPM 2017, Nr 21;
K. Ochocińska, Dopuszczalność zawarcia ugody sądowej w sprawie o uznanie czynności prawnej upadłego za bezskuteczną, PPH 2021, Nr 10;
K. Ochocińska, Przekazanie do masy upadłości przedmiotu bezskutecznej czynności prawnej, PPH 2022, Nr 3;
K. Ochocińska, Wierzyciel pauliański jako uczestnik postępowania egzekucyjnego dotyczącego nieruchomości osoby trzeciej. Glosa do uchw. SN(7) z 16.6.2021 r., III CZP 60/19, Glosa 2022, Nr 4;
K. Ochocińska, Wpływ ogłoszenia upadłości dłużnika na proces pauliański. Glosa do wyr. SN z 28.5.2021 r., III CSKP 28/21, Glosa 2022, Nr 2;
A. Olaś, „Rzecz lub prawo objęte sporem” w rozumieniu art. 192 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego w sprawie ze skargi pauliańskiej, PPC 2023, Nr 1;
A. Pachla, Sytuacja prawna wierzyciela pauliańskiego w postępowaniu zmierzającym do zaspokojenia jego roszczenia, PPC 2022, Nr 3;
M. Paśko, Jurysdykcja w sprawach ze skargi pauliańskiej, uwagi na tle wyroku TSUE z dnia 4.10.2018 r. w sprawie C-337/17, w: Prawo wobec wyzwań współczesności. Wybrane problemy teoretycznoprawne i dogmatycznoprawne (red. J. Helios, W. Jedlecka, A. Kwieciński), Wrocław 2019;
M. Pazdan, Poszukiwanie prawa właściwego do oceny skargi pauliańskiej, w: Rozprawy cywilistyczne: księga pamiątkowa dedykowana profesorowi Edwardowi Drozdowi (red. M. Pecyna, J. Pisuliński, M. Podrecka), Warszawa 2013;
G. Pobożniak, Problematyka wyłączania wielości ocen i zdeterminowania właściwej do zastosowania normy (art. 527 § 1 i art. 58 § 1 i 2 KC) w przypadku dokonania czynności prawnej naruszającej interes wierzyciela, w: Usus magister est optimus. Rozprawy prawnicze ofiarowane Profesorowi Andrzejowi Kubasowi (red. B. Jelonek-Jarco, R. Kos, J. Zawadzka), Warszawa 2016;
W. Popiołek, M. Zachariasiewicz, Prawo właściwe dla roszczenia o uznanie umowy za bezskuteczną - skarga pauliańska w prawie prywatnym międzynarodowym, PPPM 2012, Nr 11;
Prawo cywilne obowiązujące na obszarze b. Kongresowego Królestwa Polskiego (red. J.J. Litauer), Warszawa 1929;
M. Pyziak-Szafnicka, Akcja pauliańska jako konstytucyjnie umocowane ograniczenie swobody umów, w: Czynić postęp w prawie. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Birucie Lewaszkiewicz-Petrykowskiej (red. W. Robaczyński), Łódź 2017;
M. Pyziak-Szafnicka, Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika, Warszawa 1995;
A. Rachwał, Niewypłacalność jako przesłanka zaskarżenia przez syndyka czynności prawnej upadłego, dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, TPP 2000, Nr 3;
A. Redzik, Poczet jurystów i ekonomistów (1): Maurycy Allerhand (1869-1942), Gł.Pr., Przegląd Prawniczy Allerhanda 2018, t. 1, Nr 1-2;
Z. Rymowicz, W. Święcicki, Prawo cywilne ziem wschodnich, t. X, cz. I Zwodu Praw Rosyjskich, t. 2, Warszawa 1933;
S. Sierakowski, W. Bobik, Jurysdykcja w sprawach ze skargi pauliańskiej. Glosa do wyr. TSUE z 4.10.2018 r., C-337/17, MoPBank 2019, Nr 2;
B. Sierakowski, W. Bobik, O kameleonie - jurysdykcja krajowa w sprawach ze skargi pauliańskiej w świetle orzecznictwa TSUE, DR 2018, Nr 4;
B. Sierakowski, A. Witowska, Przekazanie do masy upadłości przedmiotu bezskutecznej czynności prawnej (prak­tyczne aspekty stosowania art. 134 p.u.), MoPBank 2018, Nr 3;
A. Słysz, Status podatnika podatku od nieruchomości w przypadku uznania umowy przenoszącej własność nieruchomości za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości lub masy sanacyjnej, Sam.Teryt. 2020, Nr 9;
A. Sobota, Nabycie w dobrej wierze od upadłego mienia należącego do masy upadłości, TPP 2008;
K. Sokołowski, Pokrzywdzenie w skardze pauliańskiej a nieruchomość nadmiernie obciążona hipotekami. Glosa do wyr. SA w Warszawie z 22.10.2018 r., V ACa 1376/17, Glosa 2020, Nr 1;
P. Stenko, Jurysdykcja krajowa w sprawach ze skargi pauliańskiej. Uwagi na kanwie wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 4.10.2018 r., C-337/17, Feniks sp. z o.o. przeciwko Azteca Products & Services SL, PPC 2019, Nr 4;
M. Strojewska, Realizacja uprawnienia ze skargi pauliańskiej w przypadku upadłości likwidacyjnej osoby trzeciej, TPP 2014, Nr 2;
M. Szafnicka, Czy możliwy jest zbieg norm art. 59 oraz art. 527 i następnych kodeksu cywilnego?, AUL FI 1986, Nr 27;
T. Szanciło, Zabezpieczenie roszczenia ze skargi pauliańskiej, PS 2019, Nr 4;
Ł. Szczepański, Skarga pauliańska wierzyciela przyszłego, SPP 2018, Nr 3;
T. Szczurowski, Wpływ ogłoszenia upadłości na postępowanie cywilne dotyczące wierzytelności wobec upadłego, PUG 2022, Nr 11;
S. Szer, Nowy rodzaj bezskuteczności czynności prawnych (art. 59 KC), NP 1966, Nr 12;
K. Świeca, Możliwość zastosowania instytucji skargi pauliańskiej w celu ochrony należności o charakterze danin publicznoprawnych, AUMCS, sectio G - Ius 2022, Nr 69(2);
L. Taraszkiewicz, Teoria akcji pauliańskiej, Warszawa 1891;
UNCITRAL legislative guide on insolvency law, Nowy Jork 2004;
W. Uruszczak, Kodeks Napoleona „Mavraieglorie”. Otwarcie Konferencji Naukowej nt. „Korzenie i tradycje współczesnego prawa cywilnego w zjednoczonej Europie”, ZNUJ 2015, Nr 13;
J. Waga, Glosa do uchw. SN(7) z 14.6.2023 r., III CZP 84/22, SPr KUL 2025, Nr 2;
M. Wilejczyk, Czy niezachowanie należytej staranności przez osobę trzecią dokonującą z dłużnikiem czynności prawnej krzywdzącej wierzycieli zasługuje na sankcję?, TPP 2023, Nr 4;
A. Witosz, Cesja globalna wierzytelności na zabezpieczenie a upadłość cedenta, w: Proces cywilny. Nauka - Kodyfikacja - Praktyka. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Feliksowi Zedlerowi (red. P. Grzegorczyk, K. Knoppek, M. Walasik), Warszawa 2012;
P. Wołowski, Kolizja zasady ochrony interesów masy upadłości z zasadą zaufania w prawie cywilnym, Sopot 2018;
F. Zedler, Czynności prawne upadłego bezskuteczne z mocy prawa, Pr.Bank. 1994, Nr 4;
F. Zedler, Z problematyki dochodzenia roszczeń pauliańskich w postępowaniu upadłościowym, PPC 2019, Nr 1;
F. Zedler, P. Filipiak, Dochodzenie roszczeń uzupełniających i przekazanie do masy upadłości przedmiotu majątkowego w przypadku bezskutecznej czynności prawnej upadłego, DR 2019, Nr 3.