Zalety i_wady mediacji jako sposobu rozwiązywania sporów cywilnych

Arbitraż i Mediacja | 03/2010
Magdalena Skibińska

I. Wprowadzenie  Od lat 90. XX w. nie brakuje w Polsce entuzjastów i propagatorów mediacji jako alternatywnej metody rozwiązywania sporów o różnorodnym charakterze, w tym sporów cywilnych. Tendencja ta stała się jeszcze bardziej widoczna od chwili wprowadzenia przepisów dotyczących mediacji do Kodeksu postępowania cywilnego1. Świadczyć o tym mogą liczne publikacje w tej materii, które ukazały się w ostatnich latach2 oraz powstanie czasopism poświęconych szczególnie tej problematyce, jak choćby istniejącego od 1996 r. kwartalnika „Mediator” czy niniejszego – „ADR. Arbitraż i Mediacja”. Potwierdza to także wzrastająca liczba osób wykonujących zawód mediatora oraz pojawianie się nowych ośródków mediacyjnych. Tym, co powoduje takie zainteresowanie wśród przedstawicieli doktryny i praktyków tą wciąż nową w naszym kraju instytucją, jest z pewnością w dużej części możliwość uzyskania szybszego, tańszego i bardziej dopasowanego do indywidualnych potrzeb rozstrzygnięcia sporu niż tradycyjnie, tj. na drodze postępowania cywilnego. Popularyzacja tej metody zależy zatem od realnych korzyści, jakie można dzięki niej osiągnąć. Z kolei powściągliwość w korzystaniu z niej związana jest z obawami wynikającymi z zagrożeń, jakie może nieść ze sobą ta metoda rozwiązywania sporów.   Celem niniejszego opracowania jest wskazanie na pozytywne i negatywne aspekty mediacji w sprawach cywilnych. W pierwszej części niniejszego artykułu zostaną przedstawione typowe zalety mediacji, z uwzględnieniem faktu, że mogą one mieć charakter wewnętrzny oraz zewnętrzny. Przez zalety o charakterze wewnętrznym należy przy tym rozumieć korzyści, jakie przez udział w mediacji mogą osiągnąć strony sporu. Natomiast zalety zewnętrze odnoszą się do korzyści mediacji wobec społeczeństwa oraz wymiaru sprawiedliwości. W części tej zostanie również omówione, w jaki sposób nasz ustawodawca zapewnił ich osiągnięcie, a także co należałoby zmienić, aby strony rzeczywiście mogły jak najowocniej wykorzystać tę metodę. Następnie przedmiotem rozważań będą wady mediacji oraz analiza istniejących zagrożeń w jej stosowaniu. Już na początku podkreślenia bowiem wymaga, że mediacja nie jest od nich wolna i choć może są one podkreślane nieco rzadziej i to głównie w obcojęzycznej literaturze, to jednak ich istnienie ma duży wpływ na wciąż niskie zaufanie społeczne wobec jej stosowania. II. Zalety/korzyści mediacji1. Zalety wewnętrzne mediacji  Jeśli chodzi o korzyści wewnętrzne, to w doktrynie3 wskazuje się przede wszystkim na mediację jako szybszy4, tańszy5 i prostszy – mniej sformalizowany sposób rozwiązywania sporów od postępowania sądowego i arbitrażowego.   Proces dochodzenia roszczeń przed sądem polskim jest tak długi, iż trudno nie podzielić powszechnie prezentowanego optymizmu co do szybkości postępowania mediacyjnego. Cecha ta dotyczy nie tylko mediacji umownej. Również nasz ustawodawca widział mediację jako postępowanie, które może przynieść rozwiązanie sporu w znacznie krótszym czasie niż na drodze postępowania sądowego. Godny uwagi jest fakt, iż ustawodawca stworzył nawet odpowiednie...