Koszty postępowania arbitrażowego – wybrane zagadnienia na tle sporów dotyczących kontraktów FIDIC

Arbitraż i Mediacja | 03/2014
Bogusław Sołtys

Przedstawienie problemu   Duże kontrakty związane z procesem budowlanym odwołują się przeważnie do wzorców umownych FIDIC stworzonych przez Międzynarodową Federacja Inżynierów Konsultantów (Federation Internationale des Ingénieurs-Conseils)1. Z uwagi na uniwersalność i międzynarodowy charakter ich standardów mają one szerokie zastosowanie w praktyce obrotu gospodarczego na całym świecie. Niekiedy nawet są wręcz narzucane przez zamawiających, a ściślej mówiąc przez banki finansujące inwestycje. W Polsce wzorce umowne FIDIC, zwane także warunkami kontaktowymi, występują zarówno w umowach zawieranych na zasadach ogólnych, jak i w ramach zamówień publicznych2. W obu przypadkach podstawę ich obowiązywania stanowi zawarta między stronami umowa oraz art. 384 § 1 KC, który wymaga ustalenia wzorca umownego przez jedną stronę i doręczenia go drugiej stronie jeszcze przed zawarciem umowy, przy czym z ustaleniem wzorca wiąże się każde jego wyraźne zastosowanie3, choćby był on przygotowany przez osobę trzecią lub został przejęty z nieobowiązującej regulacji udostępnionej w tym celu albo też regulacji niegdyś powszechnie obowiązującej.   Warunki kontraktowe FIDIC przewidują m.in. procedury służące rozwiązywaniu konfliktów pomiędzy zamawiającym a wykonawcą oraz zasady ponoszenia związanych z tym kosztów. Według klauzuli 20 w razie sporu strony mogą odwołać się do Inżyniera Kontraktu, Komisji Rozjemczej, a w ostateczności także mogą zwrócić się z rozstrzygnięciem sporu do sądu arbitrażowego (polubownego) przy Międzynarodowej Izbie Handlowej (Rules of Arbitration of the International Chamber of Commerce)4. Specyficznym 37elementem warunków kontraktowych FIDIC jest regulacja terminów zawitych zarówno do zgłoszenia podstawy roszczeń, jak i samych roszczeń pod rygorem ich wygaśnięcia5. Zgodnie z treścią subklauzuli 20.1 warunków kontraktowych FIDIC, wykonawca jeśli uważa się za uprawnionego do żądania przedłużenia czasu na ukończenie robót albo żądania dodatkowej zapłaty, powinien powiadomić Inżyniera Kontraktu, opisując zdarzenie lub okoliczności będące podstawą takiego roszczenia nie później niż w terminie 28 dni liczonych od dnia, w którym dowiedział się lub powinien był się o nich dowiedzieć. Zgłoszenie samego roszczenia powinno nastąpić do 42 dni od wskazanego wyżej terminu przewidzianego do powiadomienia o jego podstawie faktycznej, natomiast...