"Klauzule parasolowe" w dwustronnych umowach o ochronie inwestycji zagranicznych

Arbitraż i Mediacja | 01/2009
Marcin Czepelak

 Tematem niniejszej konferencji są "Perspektywy rozwoju sądownictwa arbitrażowego". Arbitraż jest zazwyczaj przedstawiany jako alternatywa dla sądów powszechnych, a nawet – można powiedzieć – jako swoista dla nich konkurencja. Z oczywistych względów większość sporów rozstrzygana jest przez sądy państwowe. Jest jednak taka dziedzina, w której arbitraż jest bezkonkurencyjny i w której sądy powszechne nie odgrywają żadnej roli. Chodzi o tzw. arbitraż inwestycyjny (investment arbitration). Referat chciałbym zatem poświęcić takim sporom, w których jedną stroną jest państwo, a drugą inwestor zagraniczny. Podstawę kompetencyjną sądów arbitrażowych rozstrzygających tego rodzaju spory stanowią umowy międzynarodowe. Mogą mieć one charakter multilateralny, tak jak np. konwencja waszyngtońska z 18.3.1965 r. o rozstrzyganiu sporów inwestycyjnych między państwami a obywatelami innych państw. Na jej podstawie funkcjonuje Międzynarodowe Centrum Rozwiązywania Sporów Inwestycyjnych (International Centre for Settlement of Investment Disputes – ICSID), przy czym trzeba nadmienić, że Polska nie jest stroną tej konwencji. Mogą też mieć charakter bilateralny, tak jak to jest w przypadku typowych umów dwustronnych dotyczących popierania i wzajemnej ochrony inwestycji zagranicznych, które określa się mianem bilateral investment treaties (BIT''s). Właśnie tego rodzaju umowy będą przedmiotem mojego referatu. Są one bardzo popularnym instrumentem ochrony inwestycji...