Reforma postępowania karnego – wniosek do TK

14 września, Prokurator Generalny

A A A

Prokurator Generalny skierował do TK wniosek o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją RP dwóch przepisów nowej procedury karnej:

 

  • art. 311 § 3 i § 5 KPK - dotyczącego przesłuchiwania przez Policję świadków w toku powierzonego przez prokuratora śledztwa w formie protokołu ograniczonego lub notatki urzędowej - z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą poprawnej legislacji,
  • art. 552a § 1 KPK w zw. z art. 59a KK - w zakresie, w jakim nakłada na Skarb Państwa obowiązek odszkodowawczy z tytułu wykonywania środków przymusu w sprawie, w której umorzono postępowanie na podstawie art. 59a KK wtedy, gdy podlegająca kompensacji szkoda lub krzywda nie wynikały z niezgodnego z prawem działania lub zaniechania organu prowadzącego postępowanie - z art. 216 i art. 220 w zw. z art. 1 i art. 2 Konstytucji.

 

Jak podkreślono we wniosku, Policja ma - także w śledztwie jej powierzonym, utrwalać przesłuchania świadków jedynie w protokole uproszczonym. Dopuszcza się możliwość wyjścia przez Policję poza zakres przekazanego śledztwa (jego czynności), jeżeli pojawia się taka potrzeba, ale z przyjęciem, że wypowiedzi świadka utrwalane mają być w takich wypadkach w formie notatki urzędowej, a nie w postaci protokołu, a więc w formie pozbawionej mocy dowodowej. Jedynie w wypadku niecierpiącym zwłoki Policja będzie tu mogła sporządzić z przesłuchania świadka protokół, ale uproszczony. Będzie również mogła w śledztwie powierzonym wystąpić do prokuratora, aby ten przesłuchał określonego świadka, gdy świadek miałby w ocenie Policji szczególne znaczenie dla procesu.

Mając na względzie dotychczasową praktykę stosowania protokołu uproszczonego w dochodzeniu, można mieć wątpliwości co do szerszego sięgania do niego przez Policję w nowym modelu śledztwa, jak i obawiać się ewentualnego częstego występowania przez ten organ do prokuratora o przesłuchanie przez niego świadka z utrwaleniem go w pełnym protokole. Brak właściwego utrwalenia oświadczeń takich źródeł może tym samym stwarzać realne zagrożenie dla należytego ich przeprowadzenia na rozprawie mimo wagi sprawy. Dla jego wyeliminowania może być więc niezbędne ponawianie tych przesłuchań przez prokuratora.

Zgodnie z nowymi przepisami w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia wobec niego postępowania w wypadkach innych niż określone w art. 552 § 1-3 KPK oskarżonemu przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonywania wobec niego w tym postępowaniu środków przymusu.

W rezultacie niesłuszny środek przymusu, za który wnioskodawca może skutecznie żądać od Skarbu Państwa odszkodowania lub zadośćuczynienia, to także decyzja o umorzeniu postępowania karnego, w którym środek ten był wykonywany, niezależnie od podstawy umorzenia oraz niezależnie od przyczyny zastosowania tego środka, a następnie powodu utrzymywania go w toku postępowania. Dla odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa bez znaczenia pozostaje podstawa umorzenia.

Tym samym podstawą do ubiegania się o odszkodowanie Skarbu Państwa jest również umorzenie postępowania na podstawie art.59a KK. Przepis ten wprowadza do systemu polskiego prawa karnego nową dyrektywę dla sądów i innych organów uprawnionych do podejmowania decyzji o nadawaniu biegu sprawom karnym, zgodnie z którą, jeżeli przed rozpoczęciem przewodu sądowego w I instancji sprawca, który nie był uprzednio skazany za przestępstwo umyślne z użyciem przemocy naprawił szkodę lub zadośćuczynił wyrządzonej krzywdzie, umarza się, na wniosek pokrzywdzonego, postępowanie karne o występek zagrożony karą nieprzekraczającą 3 lat pozbawienia wolności, a także o występek przeciwko mieniu zagrożony karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, jak również o występek określony w art. 157 § 1 KK.

Obowiązek odszkodowawczy Skarbu Państwa powstanie zatem także w sytuacji, gdy sprawca zaakceptuje fakt naruszenia przez siebie norm prawa karnego i doprowadzi do pojednania z pokrzywdzonym naprawiając szkodę, jaką mu wyrządził przestępstwem, oraz dokonując zadośćuczynienia powstałej z tego tytułu krzywdzie, nie zaakceptuje natomiast faktu wykonywania wobec siebie środków przymusu, chociażby wykonywanie tych środków w konkretnej sprawie było jak najbardziej słuszne i dopuszczalne.

W efekcie sprawca przestępstwa może nie ponieść żadnych konsekwencji prawnokarnych swojego nagannego zachowania (zachowania naruszającego normy prawa karnego), co przez opinię publiczną może zostać odebrane jako porażka wymiaru sprawiedliwości, a jednocześnie uzyskać ze środków publicznych zwrot całości lub części nakładów poniesionych na rzecz pokrzywdzonego przestępstwem.

 



Źródło: www.pg.gov.pl

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Reforma postępowania karnego – wniosek do TK
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny