Przekroczenie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego – charakter przestępstwa

A A A
Uchwała SN (7)

Występek określony w art. 231 § 1 KK należy do kategorii przestępstw z konkretnego narażenia na niebezpieczeństwo, a więc materialnych, znamiennych skutkiem, którym jest wystąpienie niebezpieczeństwa powstania szkody w interesie publicznym lub prywatnym.

Rzecznik Praw Obywatelskich złożył wniosek o rozstrzygnięcie rozbieżności w wykładni prawa, dotyczących formalnego albo materialnego charakteru przestępstwa określonego w art. 231 § 1 KK, a więc problematyki skutkowego bądź bezskutkowego typu przestępstwa nadużycia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków.

 

W wyrokach SN z: 2.12.2002 r. (IV KKN 273/01); z 8.5.2007 r. (IV KK 93/07) oraz postanowieniu z 25.2.2003 r. (WK 3/03), przyjmowano, że przestępstwo nadużycia władzy jest przestępstwem bezskutkowym, należącym do czynów abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo, przy czym działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego nie jest charakterystyką skutku, ale zachowania sprawcy, a samo powstanie bezpośredniego niebezpieczeństwa szkody nie jest znamieniem tego typu czynu zabronionego. W świetle drugiej grupy orzeczeń (wyroki SN z: 3.3.2009 r., WA 5/09; z 28.2.2008 r., WA 35/07 oraz postanowienie SN z 26.5.2004 r., V KK 4/04) przestępstwo nadużycia władzy ma charakter materialny, a jego skutkiem jest wystąpienie konkretnego narażenia na niebezpieczeństwo powstania szkody, co rodzi konieczność wykazania powiązania pomiędzy przekroczeniem uprawnień lub niedopełnieniem obowiązków a narażeniem dobra prawnego na uszczerbek.

 

Sąd Najwyższy podkreślił, iż semantyka znamienia „działa na szkodę”, sugeruje pewnego rodzaju przyczynowość. W uzasadnieniu wyroku z 2.12.2002r. Sąd Najwyższy przyjął, że „działanie na szkodę interesu (…) nie jest charakterystyką skutku, lecz zachowania się sprawcy”. Trzeba zauważyć, że w pełni wyczerpujące jest ono jedynie w zakresie strony podmiotowej występku z art. 231 § 1 KK i to pomimo tego, że zwrot odwołujący się do „zachowania się sprawcy” związany jest również ze stroną przedmiotową.

 

Bezsporne jest, że działanie funkcjonariusza publicznego na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, tak jak i przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków, musi być objęte co najmniej jego zamiarem ewentualnym. Sprawca musi się zatem co najmniej godzić na to, że działa na szkodę ww. interesu. Zdaniem SN, analizowany przepis poprzez znamię „działa na szkodę”, wymaga wystąpienia realnego, odrębnego od samego „zachowania się” sprawcy, zagrożenia dla interesu publicznego lub prywatnego w wyniku niewłaściwego działania funkcjonariusza publicznego.

 

W konsekwencji, przepisu art. 231 § 1 (podobnie § 2) KK nie można zaliczyć do kategorii przestępstw formalnych z abstrakcyjnego narażenia. Należy on do materialnych z konkretnego narażenia. Sąd przypomniał, że skutkiem przewidywanym w art. 231 § 1 (i § 2) KK, nie jest samo powstanie szkody, choć in concreto jej wystąpienie jest oczywiście możliwe. Powstanie szkody ani w doktrynie, ani w orzecznictwie nigdy nie było postrzegane jako znamię skutku tego przestępstwa.

 

Sąd Najwyższy jednoznacznie sformułował wymagania dotyczące konieczności wykazywania w każdej sprawie narażonego na szkodę skonkretyzowanego interesu publicznego lub prywatnego, a nadto ustalenia związku przyczynowego pomiędzy nim a przekroczeniem uprawnień lub niedopełnieniem obowiązków przez funkcjonariusza publicznego. Przyjęcie materialnego charakteru występku nadużycia władzy powinno jednak obligować organy procesowe do jeszcze bardziej uważnego i precyzyjnego formułowania opisu czynu, uwzględniającego wszystkie te elementy.

 

Uchwała SN (7) z 24.1.2013 r., I KZP 24/12

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Przekroczenie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego – charakter przestępstwa
Do:
Od:
Wiadomość:
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny
Kalendarz wydarzeń