Prekluzja dowodowa

Monitor Prawniczy | 15/2008

Strona nie może skutecznie zarzucać w apelacji uchybienia przez sąd I instancji przepisom postępowania, dotyczącego wydania – na podstawie art. 47914 § 2 i 47918 § 3 KPC – postanowienia oddalającego...

Uchwała SN
Strona nie może skutecznie zarzucać w apelacji uchybienia przez sąd I instancji przepisom postępowania, dotyczącego wydania – na podstawie art. 47914 § 2 i 47918 § 3 KPC – postanowienia oddalającego wniosek o przeprowadzenie dowodów, jeżeli nie zwróciła uwagi sądu na to uchybienie (art. 162 KPC) – uchwalił Sąd Najwyższy.

Syndyk masy upadłości J. S.A. skierował na drogę sądową sprawę przeciwko E. Spółce jawnej żądając wydania nakazu zapłaty i zasądzenia na jego rzecz łącznie ponad 30,5 tys. zł wraz z odsetkami. W ocenie sądu sprawa nie mogła zostać rozpoznana w postępowaniu upominawczym, więc pozew został przesłany E., którą sąd zobowiązał do złożenia odpowiedzi w terminie 14 dni od dnia otrzymania pozwu zastrzegając, że w razie braku jej udzielenia sprawa zostanie rozstrzygnięta wyrokiem zaocznym. Po upływie terminu sąd wydał wyrok zaoczny, w którym uwzględnił żądania zgłoszone w pozwie. Spółka E. wniosła sprzeciw argumentując, że doszło do potrącenia spornej należności z długiem spółki znajdującej się w upadłości. Na poparcie tych twierdzeń złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków. Sąd orzekł o uchyleniu wyroku zaocznego i wyznaczył rozprawę, na której przeprowadził wyłącznie dowód z dokumentów załączonych do pozwu, pomijając wszelkie twierdzenia i dowody wskazane w sprzeciwie. Obecny na rozprawie pełnomocnik E. nie kwestionował pominięcia dowodów zgłoszonych w sprzeciwie. Ponowne orzeczenie było korzystne dla syndyka, w ocenie sądu E. powinna była zawrzeć wszelkie dowody w odpowiedzi na pozew, skoro tego zaniechała, została pozbawiona powoływania się na nie w kolejnych pismach w tym w sprzeciwie od wyroku zaocznego.

Apelacja została oparta głównie na zarzucie naruszenie art. 47918 § 3 w zw. z art. 47914 § 2 KPC poprzez przyjęcie przez sąd, że brak złożenia odpowiedzi na pozew oznacza utratę możliwości powołania się w sprzeciwie od wyroku zaocznego na twierdzenia, dowody i zarzuty jakie mógł powołać w odpowiedzi na pozew (zob. M. Pełczyński, Prekluzja w zgłaszaniu twierdzeń i dowodów w I instancji w postępowaniu zwykłym, w sprawach gospodarczych, nakazowym, upominawczym i uproszczonym, MoP Nr 7/2004).

Sąd II instancji uznał, że twierdzenia spółki co do błędnego zastosowania przepisów są słuszne, jednak ich uwzględnienie i uchylenie wyroku nie jest możliwe z uwagi na regulację zawartą w art. 162 KPC. Strony mogą w toku posiedzenia, a jeżeli nie były obecne, na najbliższym posiedzeniu zwrócić uwagę sądu na uchybienia przepisom postępowania, wnosząc o wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Stronie, która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania się na takie uchybienia w dalszym toku postępowania, chyba że chodzi o przepisy postępowania, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo że strona uprawdopodobni, iż nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy (zob. wyrok SN z 4.10.2006 r., II CSK 229/06; uchwała SN z 27.10.2005 r., III CZP 55/05, OSNC Nr 9/2006, poz. 144; wyrok SN z 20.8.2001 r., I PKN 580/00, OSNP Nr 14/2003, poz. 332 oraz J. Turek, Procesowe skutki uchybień dowodowych sądu, cz. II, MoP Nr 6/2003).

Z uwagi na powstałe wątpliwości skierowano do SN pytanie prawne celem wyjaśnienia:

„Czy uzasadniony zarzut apelacji naruszania art. 47918 § 2 KPC przez pominięcie, jako sprekludowanych wszystkich wniosków dowodowych pozwanego, zgłoszonych w sprzeciwie od wyroku zaocznego może zostać uwzględniony, jeżeli pozwany na rozprawie nie zwrócił uwagi sądu na to uchybienie przepisom postępowania i nie wniósł o wpisanie zastrzeżenia do protokołu, stosownie do art. 162 KPC?”.

Sąd Najwyższy uznał, że jeśli strona nie zwróciła uwagi sądu na uchybienia popełnione przez sąd I instancji przepisom postępowania dotyczącego wydania postanowienia oddalającego wniosek o przeprowadzenie dowodów, nie może skutecznie zarzucać w apelacji tego uchybienia.

Uchwała SN z 27.6.2008 r., III CZP 50/08