Prekluzja dowodowa

Uchwała SN z 25.10.2006 r., III CZP 63/06

Monitor Prawniczy | 24/2007
Moduł: postępowanie cywilne

W postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych pozwany traci prawo powoływania w toku postępowania wszystkich twierdzeń, zarzutów oraz dowodów na ich poparcie zawartych w odpowiedzi na pozew, złożonej po upływie terminu wskazanego w art. 47914 § 1 KPC, chyba że wykaże, iż – gdyby złożył odpowiedź na pozew w terminie – ich powołanie nie było możliwe, albo że potrzeba ich powołania powstała po upływie terminu do złożenia odpowiedzi na pozew.

Uchwała SN z 25.10.2006 r., III CZP 63/06

Uzasadnienie:

Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości wynikło przy rozpoznawaniu przez Sąd Apelacyjny apelacji strony pozwanej od wyroku sądu I instancji uwzględniającego powództwo o zwolnienie spod egzekucji. Sąd Apelacyjny powziął wątpliwość, czy przewidziana w art. 47914 § 2 KPC* prekluzja w zgłoszeniu twierdzeń i zarzutów ma zastosowanie w przypadku, gdy pozwany w sprawie gospodarczej złożył odpowiedź na pozew po upływie terminu przewidzianego w art. 47914 § 1 KPC. Sąd ten wyraził zapatrywanie, że prawidłowa jest rygorystyczna wykładnia art. 47914 KPC, za czym przemawia m.in. analiza tego przepisu w ujęciu historycznym.

Istotnie prześledzenie rozwoju regulacji postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych nie pozostaje bez znaczenia dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi.

Pierwotnie art. 47914 § 1 KPC – w brzmieniu nadanym ustawą z 24.5.1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz.U. Nr 33, poz. 175 ze zm.) – stanowił, że pozwany był obowiązany do wniesienia odpowiedzi na pozew w terminie dwutygodniowym od otrzymania pozwu, przy czym w sprawach o zawarcie, zmianę i rozwiązanie umowy oraz ustalenie jej treści termin ten wynosił tydzień. W obu przypadkach przewodniczący mógł przedłużyć te terminy w sprawach zawiłych lub w innych uzasadnionych okolicznościach. Artykuł 47914 § 2 KPC nakazywał natomiast pozwanemu powołanie w odpowiedzi na pozew wszystkich zarzutów i dowodów, a w ramach sankcji za niewywiązanie się z tej powinności przewidywał odpowiednie zastosowanie ówczesnego art. 47912 § 3 KPC dotyczącego pozwu, co oznaczało możliwość obciążenia pozwanego kosztami procesu w całości lub w części niezależnie od wyniku sprawy. Z kolei sama powinność złożenia odpowiedzi na pozew w terminie z art. 47914 § 1 KPC była sankcjonowana w ten sposób, że zgodnie z art. 47918 § 2 KPC sąd mógł wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany nie złożył odpowiedzi na pozew. Zmianę art. 47914 § 1 KPC wprowadziła ustawa z 1.3.1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej – Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.). W jej wyniku powinność złożenia odpowiedzi na pozew została ograniczona do spraw, w których sąd nie wydał nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym lub upominawczym, ustanowiony został jednolity dwutygodniowy termin na wywiązanie się z tej powinności, a ponadto przewodniczący utracił prawo przedłużenia tego terminu. Wreszcie w następstwie zmiany dokonanej ustawą z 24.5.2004 r. o zmianie ustawy – kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 48, poz. 554 ze zm.) – art. 47914 § 2 KPC uzyskał swoje obecne brzmienie.

Przedstawiony rozwój regulacji prawnej w zakresie postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych w odniesieniu do treści art. 47914 KPC pozwala stwierdzić, że po pierwsze, w ich wyniku [...]