Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu

A A A

1) Na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1801; dalej jako: rozporządzenie) sąd przyznawał te koszty w wysokości nie mniejszej niż 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2–4 rozporządzenia, nieprzekraczającej – z zastrzeżeniem § 4 ust. 2 rozporządzenia – wartości przedmiotu sprawy, podwyższonej o odpowiednią kwotę podatku od towarów i usług.

2) Adwokatowi ustanowionemu z urzędu należy się od Skarbu Państwa zwrot kosztów postępowania zażaleniowego w razie uwzględnienia jego zażalenia na postanowienie w przedmiocie wniosku o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

wynika z uchwały Sądu Najwyższego.

 

Adwokat Paweł D. był pełnomocnikiem z urzędu w sprawie, w której wynagrodzenie przysługujące mu na podstawie rozporządzenia wynosiło 1200 zł. Sąd I instancji uznał jednak, że z uwagi na mały nakład pracy pełnomocnika zasądzi jedynie 738 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia sąd wskazał art. 109 § 2 KPC, zgodnie z którym, przy ustalaniu wysokości kosztów poniesionych przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika oraz czynności podjęte przez niego w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

Natomiast sąd II instancji zwrócił się do SN w celu wyjaśnienia:

„1. Czy wynagrodzenie na rzecz adwokata ustanowionego z urzędu, może zostać przyznane od Skarbu Państwa w wysokości niższej niż 1/2 stawki maksymalnej określonej w § 4 ust. 1 rozporządzenia? oraz

2. Czy sąd odwoławczy rozstrzygając zażalenie na wysokość przyznanych pełnomocnikowi z urzędu kosztów pomocy prawnej władny jest zasądzić zwrot kosztów poniesionych przez tego pełnomocnika w postępowaniu zażaleniowym od Skarbu Państwa?”.

Sąd II instancji jako dominujący wskazał pogląd, zgodnie z którym sąd, dokonując oceny wysokości wynagrodzenia pełnomocnika, nie może ustalić go na poziome niższym niż stawka minimalna, chyba że następuje to na wniosek pełnomocnika. Przy czym uwzględnienie niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika, charakteru sprawy i wkładu pracy w wyjaśnienie i rozstrzygnięcie sprawy dokonywane jest wyłącznie w granicach rozporządzenia. Sąd II instancji wskazał, że wynagrodzenie pełnomocnika nie jest zależne od tego, czy podjął jakiekolwiek czynności procesowe. Dlatego prezentowane jest także stanowisko o określeniu stawek w rozporządzeniu, jako minimalnych, również w celu uniemożliwienia przyznania niższej kwoty niż wynikająca z rozporządzenia.

Zwolennicy stanowiska przeciwnego powołują się na uprawnienie do zasądzenia opłaty w niższej wysokości niż określona jako stawka minimalna, z uwagi na niezbędny nakład pracy, charakter sprawy i wkład pracy w wyjaśnienie i rozstrzygnięcie sprawy. Dopuszcza się nawet oddalenie wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, gdy jego czynności nie mogą zostać uznane za udzielenie pomocy prawnej, tj. w razie rażącej niestaranności i braku profesjonalizmu.

Sąd podkreślił, że aktualne rozporządzenia nie operują pojęciem stawki minimalnej, lecz stawki maksymalnej, a mimo zmiany nazewnictwa połowa stawki maksymalnej odpowiada kwotowo stawce minimalnej z poprzednio obowiązujących przepisów. Ponadto zapowiadane są prace legislacyjne, których celem jest przywrócenie poprzednio obowiązujących stawek minimalnych.

Sąd zwrócił również uwagę na rozbieżność poglądów co do tego, kto powinien ponieść koszty postępowania zażaleniowego, gdy zażalenie składa pełnomocnik ustanowiony przez sąd z urzędu we własnym imieniu, a nie w imieniu reprezentowanej strony. Spór o wysokość kosztów pełnomocnika z urzędu istnieje w relacji pełnomocnik – Skarb Państwa, więc zasądzenie ich od strony przeciwnej nie byłoby właściwe.

Sąd Najwyższy stwierdził, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu nie są elementem kosztów procesu, więc nie ma do nich zastosowania art. 109 KPC, natomiast są one określone w rozporządzeniu, które stanowi, że nie mogą być one mniejsze niż 1/2 stawki maksymalnej. Sąd może odmówić zasądzenia tych kosztów, tylko jeżeli pomoc nie została udzielona lub została udzielona nieprofesjonalnie. Jeżeli natomiast sąd stwierdzi, że koszty się należą, to muszą być one nie niższe niż wynika to z rozporządzenia. Relacja, która zachodzi pomiędzy Skarbem Państwa i pełnomocnikiem, który udzielał pomocy prawnej w ramach publicznoprawnego obowiązku, sprawia, że stosowanie ogólnych reguł przewidzianych w art. 98 i nast. KPC nie jest możliwe. Nie ma też możliwości, aby przenieść te koszty na strony postępowania.

Uchwała SN z 13.1.2016 r., III CZP 87/16

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu
Do:
Od:
Wiadomość:
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny
Kalendarz wydarzeń