Wymiana chronionych plików bez zezwolenia podmiotu praw autorskich

A A A

Stichting Brein jest niderlandzką fundacją, której celem jest ochrona interesów podmiotów praw autorskich. Ziggo BV oraz XS4ALL Internet BV są dostawcami dostępu do Internetu. Znaczna część ich abonentów używa platformy wymiany online The Pirate Bay (dalej jako: platforma TPB) – indeksatora plików BitTorrent. BitTorrent jest protokołem, za pomocą którego użytkownicy (pairs lub peers) mogą wymieniać pliki. Istotną cechą BitTorrent jest fakt, że wymieniane pliki są dzielone na niewielkie części – wobec czego nie ma potrzeby umieszczania ich na centralnym serwerze w celu przechowywania – co łagodzi obciążenie indywidualnych serwerów w toku wymiany. Aby móc wymieniać pliki, użytkownicy powinni przede wszystkim pobrać specjalny program client-BitTorrent, który nie jest dostarczany przez platformę wymiany online TPB. Ten program umożliwia tworzenie plików torrent. Użytkownicy (seeders), którzy zamierzają udostępnić znajdujący się na ich komputerze plik innym użytkownikom (leechers), powinni utworzyć plik torrent za pomocą ich client-BitTorrent. Pliki torrent odsyłają do centralnego serwera (tracker), który identyfikuje użytkowników mogących wymienić dany plik torrent oraz związany z nim plik multimedialny. Pliki torrent są ładowane z góry (upload) przez seeders na platformę wymiany online, taką jak TPB, która następnie dokonuje ich indeksacji, aby mogły one zostać odnalezione przez użytkowników platformy wymiany online i aby utwory, do których odsyłają te pliki torrent, mogły zostać pobrane z dołu (download) na komputery tych ostatnich użytkowników w szeregu części, za pomocą ich client-BitTorrent. Proponowane na platformie TPB pliki torrent odsyłają, w większości, do utworów chronionych prawem autorskim, a podmioty prawa autorskiego nie udzieliły zezwolenia administratorom ani użytkownikom tej platformy na dokonanie tej wymiany.

Stichting Brein żądał nakazania Ziggo i XS4ALL Internet zablokowania nazw domen i adresów IP platformy TPB, aby uniknąć używania usług świadczonych przez tych dostawców dostępu do Internetu dla celów związanych z naruszaniem prawa autorskiego i praw pokrewnych przysługujących podmiotom prawa autorskiego, których interesy chroni Stichting Brein.

Poprzez pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dążył do ustalenia, czy pojęcie „publiczne udostępnianie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że w okolicznościach, takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, obejmuje ono zarządzanie w Internecie i udzielanie dostępu do platformy wymiany, która poprzez indeksację metadanych dotyczących utworów chronionych i udostępnianie wyszukiwarki umożliwia użytkownikom tej platformy wyszukanie tych utworów oraz ich wymianę w ramach sieci równorzędnej (peer-to-peer)?

Z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 wynika, że państwa członkowskie powinny zapewnić autorom wyłączne prawo do zezwalania na jakiekolwiek publiczne udostępnianie ich utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową, włączając podawanie do publicznej wiadomości ich utworów w taki sposób, że osoby postronne mają do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie, lub też do zabraniania takiego udostępniania. W myśl tego przepisu autorom przysługuje prawo o charakterze prewencyjnym, pozwalające im na podjęcie kroków wobec potencjalnych użytkowników ich utworów rozważających publiczne ich udostępnienie, tak aby zakazać im tych działań (wyrok Stichting Brein, C 527/15, pkt 25). Trybunał wskazał, że ze względu na to, iż w art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 nie sprecyzowano pojęcia „publiczne udostępnianie”, należy ustalić jego znaczenie i zakres w świetle celów, do jakich zmierza ta dyrektywa, oraz kontekstu, w jakim został umieszczony ten przepis. Z motywów 9 i 10 dyrektywy 2001/29 wynika, że jej celem jest zapewnienie autorom wysokiego poziomu ochrony, umożliwiającego im otrzymanie stosownego wynagrodzenia za korzystanie z ich utworów, polegające w szczególności na ich publicznym udostępnianiu. W związku z tym pojęcie „publiczne udostępnianie” należy rozumieć szeroko, zgodnie z motywem 23 tej dyrektywy (wyrok Stichting Brein, pkt 27). Trybunał podkreślił też, że pojęcie „publiczne udostępnianie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 wymaga przeprowadzenia oceny w każdym konkretnym przypadku.

Z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 wynika, że pojęcie „publiczne udostępnianie” zakłada spełnienie dwóch kumulatywnych warunków, mianowicie musi mieć miejsce „czynność udostępniania” utworu, który musi zostać udostępniony „publiczności” (wyrok Stichting Brein, pkt 29). Aby ustalić, czy dany użytkownik dokonuje czynności publicznego udostępnienia w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, TS wskazał, że należy uwzględnić szereg uzupełniających się czynników, niemających samodzielnego charakteru i od siebie współzależnych. Ze względu na to, że w konkretnych sytuacjach te czynniki mogą występować w różnym stopniu nasilenia, należy je uwzględniać zarówno indywidualnie, jak i biorąc pod uwagę ich wzajemną interakcję. Wśród tych czynników TS podkreślił przede wszystkim nieodzowną rolę użytkownika i zamierzony charakter jego działania. Czynność udostępniania ma miejsce wtedy, gdy użytkownik podejmuje działania – z pełną świadomością ich konsekwencji – mające na celu udzielenie klientom dostępu do chronionego utworu, w szczególności w sytuacji, gdy wobec braku takich działań klienci nie mogliby korzystać z nadawanego utworu lub to korzystanie byłoby znacznie utrudnione (wyrok Stichting Brein, pkt 31).

Następnie TS wyjaśnił, że pojęcie „publiczność” dotyczy nieokreślonej liczby potencjalnych odbiorców i dodatkowo zakłada dość szeroki krąg osób. Zgodnie z orzecznictwem TS, uznanie, iż doszło do „publicznego udostępniania”, wymaga, aby utwór chroniony został udostępniony w oparciu o szczególną technologię, inną niż dotychczas używane, lub – w przypadku niespełnienia powyższej przesłanki – wśród „nowej publiczności”, czyli publiczności, której podmiot praw autorskich dotychczas nie brał pod uwagę, zezwalając na pierwotne publiczne udostępnienie utworu (wyrok Stichting Brein, pkt 33). Trybunał podkreślił, że nie bez znaczenia jest też zarobkowy charakter publicznego udostępniania w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29.

Odnosząc się do kwestii, czy udzielenie dostępu do platformy wymiany online, takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym, oraz zarządzanie nią stanowi „czynność udostępniania” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, TS stwierdził, że z motywu 23 dyrektywy 2001/29 wynika, iż autorskie prawo do publicznego udostępniania, o którym mowa w art. 3 ust. 1, obejmuje każdą publiczną transmisję lub retransmisję utworów odbiorcom nieznajdującym się w miejscu, z którego przekazywanie pochodzi, drogą przewodową lub bezprzewodową. Ponadto z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 wynika, że aby uznać, że ma miejsce „czynność udostępniania”, wystarczy w szczególności, aby utwór został udostępniony publiczności w sposób dający jej członkom dostęp do niego – w wybranych przez nich miejscu i czasie – niezależnie od tego, czy skorzystają oni z tej możliwości (wyrok Stichting Brein, pkt 36).

Z orzecznictwa TS wynika, że fakt udostępniania w witrynie internetowej linków, na które można kliknąć, prowadzących – bez żadnych ograniczeń w zakresie dostępu – do opublikowanych w innej witrynie utworów chronionych daje użytkownikom tej pierwszej witryny internetowej bezpośredni dostęp do tych utworów (wyroki: Svensson i in., C 466/12, pkt 18; GS Media, C 160/15, pkt 43; postanowienie BestWater International, C 348/13, pkt 15). Trybunał uznał, że podobna sytuacja ma miejsce w przypadku sprzedaży odtwarzacza multimedialnego, na którym preinstalowano – dostępne w Internecie – wtyczki zawierające hiperłącza prowadzące do ogólnodostępnych serwisów internetowych zawierających utwory chronione prawem autorskim, umieszczone tam bez zezwolenia podmiotów tych praw (wyrok Stichting Brein, pkt 38, 53). W ocenie TS, co do zasady, wszelkie działanie, poprzez które użytkownik świadomie udziela swoim klientom dostępu do utworów chronionych, może stanowić „czynność udostępniania” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29.

Rzecznik generalny wskazał, że jest bezsporne, iż utwory chronione prawem autorskim są podawane do wiadomości użytkowników poprzez platformę TPB w taki sposób, aby mogli mieć dostęp do tych utworów w wybranym przez nich miejscu i chwili (pkt 45 opinii). Utwory podane w ten sposób do wiadomości użytkowników platformy TPB nie zostały umieszczone online na tej platformie przez jej administratorów, lecz przez użytkowników. Jednak rzecznik generalny wskazał, że gdyby administratorzy nie udzielali dostępu do tej platformy i nie zarządzali nią, te utwory nie mogłyby być wymieniane przez użytkowników lub, przynajmniej, ich wymiana w Internecie byłaby trudniejsza (pkt 50 opinii). Trybunał stwierdził, że poprzez udostępnianie platformy TPB i zarządzanie nią, jej administratorzy udzielają użytkownikom dostępu do danych utworów. Można zatem uznać, iż administratorzy spełniają niezbędną rolę przy udostępnianiu rozpatrywanych utworów. Ponadto, administratorów platformy TPB nie można uznać za realizujących „zwykłe dostarczanie” urządzeń przeznaczonych do umożliwienia udostępniania lub do udostępniania w rozumieniu motywu 27 dyrektywy 2001/29. Na platformie TPB dokonuje się indeksacji plików torrent, w związku z czym utwory, do których odsyłają te pliki, mogą być łatwo wyszukane i pobrane przez użytkowników platformy. Na tej platformie zaproponowano – obok wyszukiwarki – indeks klasyfikujący utwory do różnych kategorii w oparciu o charakter utworów, ich rodzaj lub popularność, w których to kategoriach wskazano podane do wiadomości utwory, a administratorzy tej platformy sprawdzają, czy dany utwór umieszczono w odpowiedniej kategorii. Co więcej, administratorzy usuwają przestarzałe lub błędne pliki torrent, a także w sposób aktywny filtrują określone treści. W świetle tych rozważań TS uznał, że udzielanie dostępu do platformy wymiany online, takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym, oraz zarządzanie nią należy uznać za czynność udostępniania w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29.

Aby dana czynność była objęta zakresem pojęcia „publicznego udostępnienia” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, konieczne jest również, aby utwory objęte ochroną rzeczywiście zostały udostępnione publicznie (wyrok Stichting Brein, pkt 43).

Trybunał wyjaśnił, że termin „publiczność” zawiera w sobie pewien minimalny próg, co wyklucza z zakresu tego pojęcia zbyt małe lub nieznaczne grupy osób. Istotne jest nie tylko, aby wiedzieć ile osób ma dostęp do tego samego utworu równocześnie, ale też ile spośród nich ma dostęp do tego utworu kolejno po sobie.

W rozpatrywanej sprawie znaczna część abonentów Ziggo i XS4ALL Internet pobrała pliki multimedialne poprzez platformę TPB. Ta platforma jest używana przez znaczną liczbę osób, a administratorzy TPB wymienili na niej kilkadziesiąt milionów peers. W tym względzie rozpatrywane udostępnianie dotyczy przynajmniej wszystkich użytkowników tej platformy. Użytkownicy ci mogą – w każdej chwili i jednocześnie – uzyskać dostęp do utworów chronionych wymienianych na tej platformie. A zatem udostępnianie to dotyczy nieokreślonej liczby potencjalnych odbiorców i obejmuje znaczny krąg osób. W konsekwencji TS stwierdził, że w następstwie udostępniania takiego jak rozpatrywane w postępowaniu głównym utwory chronione są faktycznie udostępniane „publicznie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29.

Odnosząc się do kwestii, czy te utwory zostały udostępnione „nowej” publiczności TS stwierdził, że jest nią publiczność, której podmioty praw autorskich nie uwzględniały, zezwalając na pierwotne udostępnianie utworu (wyrok Svensson i in., C 466/12, pkt 24, 31; postanowienie BestWater International, C 348/13, pkt 14). W rozpatrywanej sprawie administratorzy platformy TPB zostali powiadomieni o tym, że na tej platformie – którą udostępniają użytkownikom i którą zarządzają – udziela się dostępu do utworów opublikowanych bez zezwolenia podmiotów praw autorskich. Administratorzy w blogach i na forum dostępnych na tej platformie wskazali wyraźnie swój cel polegający na udostępnianiu utworów chronionych użytkownikom, a także zachęcali tych użytkowników do wykonania kopii tych utworów. Zdaniem TS administratorzy platformy TPB nie mogli nie wiedzieć, że na tej platformie udziela się dostępu do utworów opublikowanych bez zezwolenia podmiotów praw autorskich, mając na względzie, iż bardzo duża część plików torrent zawartych na platformie TPB odsyła do utworów opublikowanych bez zezwolenia podmiotów praw autorskich. W tych okolicznościach TS uznał, że ma miejsce udostępnianie „nowej publiczności”.

Ponadto TS wskazał, że udzielanie dostępu do platformy TPB oraz zarządzanie nią jest realizowane w celu osiągnięcia zysku, ponieważ generuje ona znaczne dochody reklamowe.

Wobec powyższego TS stwierdził, że udzielanie dostępu do platformy wymiany online takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym oraz zarządzanie nią stanowi „publiczne udostępnianie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29.

Reasumując, TS orzekł, że pojęcie „publiczne udostępnianie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że w okolicznościach, takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, obejmuje ono zarządzanie w Internecie i udzielanie dostępu do platformy wymiany, która poprzez indeksację metadanych dotyczących utworów chronionych i udostępnianie wyszukiwarki umożliwia użytkownikom tej platformy wyszukanie tych utworów oraz ich wymianę w ramach sieci równorzędnej (peer-to-peer).

Wyrok TS z 14.6.2017 r., Stichting Brnie, C 610/15

 

Źródło: www.curia.eu

opracowała: dr Ewa Skibińska - adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Wymiana chronionych plików bez zezwolenia podmiotu praw autorskich
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny
Kalendarz wydarzeń