Ustalenie istnienia choroby zawodowej

A A A

Przestrzeganie przez pracodawcę przepisów dotyczących profilaktyki zdrowotnej pracowników rzutuje tylko na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy – stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny.

Stan faktyczny

A.B. była zatrudniona od 2004 r. do 2013 r. w „C.” sp. z o.o. na stanowiskach związanych z obsługą linii produkcyjnych, gdzie wykonywała czynności wymagające długotrwałej powtarzalności, przeciążenia kończyn górnych oraz monotypii ruchów. Ośrodek Medycyny Pracy w K. wydał orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej. Dolegliwości trwają od 2011 r., w 2012 r. zaś A.B. przeszła operację. Uwzględniając ocenę narażenia zawodowego, stwierdzono, że sposób wykonywania pracy, mógł stwarzać ryzyko powstania choroby zawodowej, co dało podstawę do uznania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy chorobą a warunkami pracy.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w 2015 r. stwierdził u A.B. przewlekłą chorobę obwodowego układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że właściwa jednostka orzecznicza zdiagnozowała schorzenie, które jest ujęte w wykazie chorób zawodowych, a ocena orzeczenia lekarskiego, stanowiącego główny dowód w postępowaniu, doprowadziła do stwierdzenia, iż zawierało ono elementy merytoryczne, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Z orzeczenia wynikało też, że przy uwzględnieniu charakteru i sposobu wykonywania pracy, stwierdzić można z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznana choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Orzeczenie WSA

W skardze „C.” sp. z o.o. przekonywała, że uchybienia procesowe organów, polegające w szczególności na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie wnioskowanym przez pracodawcę doprowadziły do błędnego ustalenia istnienia choroby zawodowej. Skarżąca twierdziła, że dopiero przeprowadzenie dowodów przez nią wnioskowanych pozwoliłoby na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Dowody te miały wykazać, że skarżąca zorganizowała stanowiska pracy uczestniczki w sposób zgodny z zasadami BHP i wymogami bezpieczeństwa, dokonała prawidłowego doboru niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyko zawodowe na stanowiskach, na których była zatrudniona uczestniczka, oraz zastosowała środki zapobiegające chorobom zawodowym. Biegły miał dokonać oceny, czy powyższe środki zastosowane przez skarżącą były w świetle aktualnego stanu techniki i wiedzy prawidłowe, oraz czy uczestniczka została prawidłowo poinformowana w zakresie ryzyk i narażeń zawodowych, oraz znajomości przepisów BHP, świadkowie mieli potwierdzić okoliczności dotyczące przeszkolenia uczestniczki w zakresie zasad BHP, ergonomii stanowisk pracy, oraz ryzyk i narażeń zawodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę „C.” sp. z o.o. Zgodnie z art. 2351 KP, za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych „narażeniem zawodowym”. Z rozporządzenia Rady Ministrów z 30.6.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t. jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 1367; dalej jako: ChorZawR) wynika, że na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Co do niektórych schorzeń sprecyzowano dodatkowo, że ów związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w ChorZawR.

Sąd wyjaśnił, że choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym, oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 ChorZawR, podstawę do wydania przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia stanowi materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że organ prowadzący postępowanie jest związany orzeczeniem lekarskim jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie powyższe wynika z tego, że orzeczenie lekarskie właściwej medycznej jednostki orzeczniczej stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (zob. wyrok NSA z 24.5.2012 r., II OSK 654/12, Legalis). Sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem zaskarżoną decyzję, może kwestionować jedynie ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do podważenia pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. jeżeli zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź lekarza uprawnionego, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu jednostce organizacyjnej, jednak nie może dotyczyć treści orzeczenia lekarskiego, które ma charakter opinii biegłego.

W ocenie Sądu, wyniki przeprowadzonych u A.B. badań wykonywanych przez Ośrodek Medycyny Pracy w K. i wnioski zawarte w orzeczeniu lekarskim wskazują na istnienie podstaw do stwierdzenia u A.B. choroby zawodowej. Sporządzone na potrzeby postępowania administracyjnego orzeczenie lekarskie nie budzi zastrzeżeń, jednoznacznie i przekonywująco wskazuje na istnienie związku przyczynowo-skutkowego, pomiędzy chorobą a wykonywaną przez A.B. w latach 2003–2014 pracą zawodową. Orzeczenie powołuje się na przeprowadzone aktualnie badania i analizę dokumentacji lekarskiej, a także na przebytą operację. Orzeczenie lekarskie było podstawowym, ale nie jedynym dowodem do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy brały bowiem również pod uwagę ocenę narażenia zawodowego pracownika, opis stanowiska pracy i charakter wykonywanych obowiązków.

Sąd podkreślił, że przepisy KP i ChorZawR stanowią lex specialis wobec przepisów KPA. Oznacza to, że zasady procedury administracyjnej, zwłaszcza te dotyczące postępowania dowodowego, pełnią rolę służebną w procesie stwierdzenia choroby zawodowej, gwarantując obiektywne i praworządne prowadzenie postępowania. W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. Domniemanie to upada, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwala, bezspornie, albo z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo-skutkowy, tzn. wskazać inną, niż zawodowa etiologię choroby.

Biorąc pod uwagę regulacje KP i ChorZawR oraz wynikające z nich zasady orzekania w przedmiocie chorób zawodowych, Sąd stwierdził, że wnioskowane przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego dowody nie mogły mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, zatem ich nieprzeprowadzenie nie stanowiło uchybienia mogącego mieć istotny wpływ na jej wynik. Miały one na celu wykazanie, że udowodnienie stosowania przez skarżącą działań profilaktycznych mogło wykluczyć, lub wręcz wykluczało możliwość rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej u uczestniczki. Sąd uznał takie stanowisko za błędne i sprzeczne z istotą choroby zawodowej. Fakt stosowania, bądź niestosowania przez skarżącą działań profilaktycznych, szkoleń z zakresu BHP i informowania o zagrożeniach występujących w środowisku pracy uczestniczki nie ma w przedmiotowej sprawie znaczenia dla ustalenia związku przyczynowo-skutkowego między warunkami i sposobem wykonywania pracy przez uczestniczkę a stwierdzeniem choroby zawodowej. Do organów inspekcji sanitarnej i do sądów administracyjnych nie należy rozstrzyganie, kto ponosi odpowiedzialność za powstanie choroby zawodowej, bowiem te kwestie rozstrzygają sądy powszechne (zob. wyrok NSA z 12.2.2013 r., II OSK 2492/12, Legalis).

Orzeczenie NSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną pracodawcy. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że przeprowadzanie szkoleń i stosowanie profilaktyki nie jest równoznaczne z wyeliminowaniem ze środowiska pracy narażeń na choroby zawodowe. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie właściwej medycznej jednostki orzeczniczej stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Dlatego pracodawca dążąc do obalenia wiarygodności orzeczenia lekarskiego ma jedynie możliwość dowodzenia, że choroba powstała wcześniej lub nie istniał związek przyczynowo-skutkowy.

Wyrok NSA z 14.11.2018 r., II OSK 2751/16

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Ustalenie istnienia choroby zawodowej
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny