Umowa cywilnoprawna zawarta dla pozoru jako umowa o pracę – składki na ubezpieczenie społeczne

A A A

 

Zawierając z własnej inicjatywy z pracownikiem umowę cywilnoprawną dla pozoru pracodawca musi liczyć się z tym, że może dojść do stwierdzenia, iż umowa była w istocie umową o pracę. Wypłacając mu wynagrodzenie brutto, będzie pozbawiony możliwości żądania od pracownika części składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne finansowanych z wynagrodzenia pracownika – wynika z wyroku Sądu Najwyższego.

 

M.B. zatrudniał M.H. początkowo na podstawie umowy o pracę, a następnie przez 7 lat na podstawie kilku następujących po sobie umów cywilnoprawnych. Po zerwaniu przez przedsiębiorcę współpracy z M.H. w trakcie postępowania sądowego ustalono, że umowy cywilnoprawne były zawierane dla pozoru, zaś w rzeczywistości strony łączył stosunek pracy. Po zakończeniu postępowania sądowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję, w której pracodawcę zobowiązano do zapłaty ponad 200 tys. zł z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami. Po uiszczeniu należności M.B. wystąpił z powództwem przeciwko M.H. na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Pracodawca dowodził, że od wypłacanego byłemu pracownikowi wynagrodzenia nie potrącał składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. W jego ocenie, M.H. powinien zwrócić tę część wynagrodzenia, bowiem po wydaniu decyzji przez ZUS przedsiębiorca opłacił składki z własnych środków.

Sąd I instancji oddalił powództwo, natomiast sąd II instancji przedstawił SN do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie: „Czy pracodawca może dochodzić od pracownika, zapłaconych przez pracodawcę z jego środków finansowych, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w części, która powinna być finansowana ze środków pracownika (art. 405 KC w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1b i art. 16 ust. 2 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych [t. jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1778], w zw. z art. 84 ust. 1, art. 85 ust. 1 ustawy z 27.8.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych [t. jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 938])?”.

 

Sąd Najwyższy wydał postanowienie o odmowie udzielenia odpowiedzi. W uzasadnieniu wyjaśnił jednak, że w sprawie należy zastosować art. 410 i art. 411 pkt 1 i 2 KC dotyczące nienależnego świadczenia. Na mocy drugiej z wymienionych regulacji, nie można żądać zwrotu świadczenia jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawne oraz jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego. Sąd Najwyższy stwierdził, że pracodawca ponosi konsekwencje nadużywania umów cywilnoprawnych w sytuacji, gdy zatrudniony wykonując pracę jak pracownik był pozbawiony wszystkich łączących się ze statusem pracownika uprawnień. Zatem w sprawie, w której pracodawca dążąc do obniżenia kosztów prowadzonej działalności gospodarczej wbrew wymogom prawa zatrudniał pracownika na podstawie umów cywilnoprawnych, roszczenia pracodawcy należy uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd Najwyższy podkreślił jednak, że nie można wykluczyć, iż w sytuacji gdy to pracownik dążyłby z jakichś względów np. finansowych, do zawierania umów cywilnoprawnych dla pozoru, roszczenia pracodawcy mogłyby zostać uznane za zasadne. Sąd Najwyższy nie wykluczył zastosowania w takim przypadku przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Postanowienie SN z 27.9.2018 r., III PZP 3/18

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Umowa cywilnoprawna zawarta dla pozoru jako umowa o pracę – składki na ubezpieczenie społeczne
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny