Prawo do osobistej styczności z dzieckiem

A A A

N. Valcheva jest babcią Ch. Babanarakisa, urodzonego w 2002 r. z małżeństwa M. Kolevej (córki N. Valchevej) z G. Babanarakisem. Małżeństwo to zostało rozwiązane przez grecki sąd, który powierzył ojcu wykonywanie pieczy nad Ch. Babanarakisem. Sąd ten określił sposób wykonywania prawa do osobistej styczności między matką a dzieckiem poprzez Internet i telefonicznie, a także osobiste spotkania w Grecji przez kilka godzin jeden raz w miesiącu. Po stwierdzeniu, że nie ma możliwości utrzymywania należytych kontaktów z wnukiem, i zwróceniu się – bezskutecznym – do organów greckich, N. Valcheva wniosła do bułgarskiego sądu o określenie warunków wykonywania prawa do osobistej styczności z małoletnim wnukiem, w tym dokonywania ich regularnie, w niektóre weekendy każdego miesiąca, jak również o umożliwienie jej goszczenia go w domu przez okres tygodnia lub dwóch tygodni w trakcie wakacji, dwa razy w roku.

Poprzez pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dążył do zbadania, czy prawo babć i dziadków do osobistej styczności z dzieckiem jest objęte zakresem stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 2201/2003 z 27.11.2003 r. dotyczącego jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, aby określić, czy ustalenie sądu mającego jurysdykcję, aby orzec w przedmiocie powództwa dotyczącego prawa do osobistej styczności z dzieckiem powinno być przeprowadzone na podstawie tego rozporządzenia?

W rozporządzeniu Nr 2201/2003 nie uściślono, czy zdefiniowane w art. 2 pkt 10 pojęcie „prawo do osobistej styczności z dzieckiem” obejmuje prawo babć i dziadków do osobistej styczności z dzieckiem. Trybunał podkreślił, że to pojęcie należy interpretować w sposób autonomiczny, uwzględniając jego treść, systematykę i cele rozporządzenia Nr 2201/2003, w szczególności w świetle prac przygotowawczych związanych z tym rozporządzeniem, a także pozostałych unijnych aktów prawa i prawa międzynarodowego.

Trybunał wskazał, że prawo do osobistej styczności z dzieckiem zdefiniowano, w art. 2 pkt 10 rozporządzenia Nr 2201/2003, szeroko, jako obejmujące w szczególności prawo do zabrania dziecka na ograniczony okres do innego miejsca niż miejsce zwykłego pobytu. W tej definicji nie określono żadnego ograniczenia w odniesieniu do osób mogących skorzystać z tego prawa do osobistej styczności z dzieckiem. Trybunał stwierdził, że aby określić, czy babcie i dziadkowie zaliczają się do osób, których dotyczy ta definicja, należy uwzględnić zakres stosowania rozporządzenia Nr 2201/2003. Zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. b), na mocy którego to rozporządzenie ma zastosowanie do przyznawania, wykonywania, przekazywania pełnego lub częściowego pozbawienia odpowiedzialności rodzicielskiej. Pojęcie „prawo do osobistej styczności z dzieckiem” zawarto w szczególności w art. 1 ust. 2 lit. a) oraz w art. 2 pkt 7 rozporządzenia Nr 2201/2003. W art. 1 ust. 2 lit. a) tego rozporządzenia uściślono, że dziedziny objęte odpowiedzialnością rodzicielską dotyczą w szczególności prawa do sprawowania pieczy nad dzieckiem i prawa do osobistej styczności z dzieckiem. Natomiast w art. 2 pkt 7 termin „odpowiedzialność rodzicielska” zdefiniowano jako ogół praw i obowiązków, które zostały przyznane osobie fizycznej lub prawnej orzeczeniem, z mocy prawa lub poprzez prawnie wiążące porozumienie, dotyczących osoby lub majątku dziecka, a obejmuje ono w szczególności pieczę na dzieckiem oraz prawo do osobistej styczności z dzieckiem. W świetle powyższych przepisów TS stwierdził, że w rozporządzeniu Nr 2201/2003 nie wyłączono wyraźnie możliwości objęcia zakresem stosowania tego rozporządzenia prawa babć i dziadków do osobistej styczności z ich wnukami.

Z preambuły rozporządzenia Nr 2201/2003 wynika, że ma ono na celu utworzenie przestrzeni sprawiedliwości opartej na zasadzie wzajemnego uznawania orzeczeń sądów poprzez ustanowienie reguł regulujących jurysdykcję, uznawanie i wykonywanie orzeczeń wydanych w dziedzinie odpowiedzialności rodzicielskiej. Zgodnie z motywem 5 tego rozporządzenia obejmuje ono „wszystkie” orzeczenia w sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej, w tym dotyczące prawa do osobistej styczności z dzieckiem są traktowane priorytetowo (motywem 2 rozporządzenia Nr 2201/2003).

Z dokumentu roboczego Komisji dotyczącego wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej [COM(2001) 166 wersja ostateczna] wynika, że unijny prawodawca dążył do ustalenia, jakie osoby mogą sprawować odpowiedzialność rodzicielską lub korzystać z prawa do osobistej styczności z dzieckiem. Rozważył on szereg możliwości, a w szczególności ograniczenie kręgu tych osób do jednego z rodziców dziecka, jak też, przeciwnie, brak jakichkolwiek ograniczeń dotyczących określonych osób. W dokumencie tym wskazano w szczególności babcie i dziadków, odnosząc się do projektu Konwencji Rady Europy dotyczącej osobistych stosunków z dziećmi, w której uznano prawo dzieci do utrzymywania osobistych stosunków nie tylko z rodzicami, lecz także z innymi osobami mającymi powiązania rodzinne, takimi jak babcie i dziadkowie. Ostatecznie unijny prawodawca wybrał opcję, zgodnie z którą żaden przepis nie powinien ograniczać liczby osób mogących sprawować odpowiedzialność rodzicielską lub korzystać z prawa do osobistej styczności z dzieckiem.

W ocenie TS z powyższej analizy wynika, że określone w art. 1 ust. 2 lit. a) i w art. 2 pkt 7 i 10 rozporządzenia Nr 2201/2003 pojęcie „prawo do osobistej styczności z dzieckiem” należy rozumieć jako dotyczące nie tylko prawa rodziców do osobistej styczności z dzieckiem, lecz także prawa pozostałych osób, z którymi dziecko powinno utrzymywać stosunki osobiste, w szczególności prawa babć i dziadków – bez względu na to, czy są to osoby uprawnione z tytułu odpowiedzialności rodzicielskiej. Zatem pozew babć i dziadków dotyczący przyznania im prawa do osobistej styczności z wnukami jest objęty zakresem stosowania art. 1 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Nr 2201/2003.

Trybunał podkreślił, że gdyby prawo do osobistej styczności z dzieckiem nie obejmowało ww. osób, to kwestie dotyczące tego prawa mogłyby być określone nie tylko przez sąd wskazany zgodnie z rozporządzeniem Nr 2201/2003, lecz także przez inne sądy, które uznałyby, iż mają jurysdykcję na podstawie reguł prawa prywatnego międzynarodowego. Co oznacza, że mogłyby zostać przyjęte orzeczenia sprzeczne, a nawet niedające się pogodzić, ponieważ przyznanie prawa do osobistej styczności z dzieckiem danemu krewnemu mogłoby naruszać prawa do osobistej styczności przyznane osobie uprawnionej z tytułu odpowiedzialności rodzicielskiej.

Jednak rzecznik generalny wskazał, że przyznanie prawa do osobistej styczności z dzieckiem osobie innej niż rodzice może ingerować w prawa i obowiązki tych ostatnich. W niniejszej sprawie dotyczy to prawa ojca do sprawowania pieczy nad dzieckiem i prawa matki do osobistej styczności z dzieckiem (pkt 56 opinii). Wobec tego TS stwierdził, że w celu uniknięcia sprzecznych ze sobą środków i w najlepszym interesie dziecka konieczne jest, aby co do zasady, w przedmiocie prawa do osobistej styczności z dzieckiem orzekał ten sam sąd, tj. sąd miejsca zwykłego pobytu dziecka.

 

Reasumując TS orzekł, że pojęcie „prawo do osobistej styczności z dzieckiem”, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. a) oraz w art. 2 pkt 7 i 10 rozporządzenia Nr 2201/2003, należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ono prawo babć i dziadków do osobistej styczności z ich wnukami.

Wyrok TS z 31.5.2018 r., Valcheva, C 335/17





Źródło: www.curia.eu



opracowała: dr Ewa Skibińska - WPiA UKSW w Warszawie,  eskibinska@wp.pl

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Prawo do osobistej styczności z dzieckiem
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny