Powództwo w przedmiocie roszczenia regresowego

A A A

S. Benkö (obywatel austriacki, zamieszkały w Austrii) wniósł do sądu w Sankt Paten (Austria) przeciwko swojej byłej partnerce, S. Karedzie (obywatelce estońskiej) powództwo, żądając zwrotu kwoty 17 145,41 euro wraz z odsetkami i kosztami. W 2007 r., gdy zamieszkiwali razem w Austrii, S. Benkö i E. Kareda kupili dom jednorodzinny za kwotę 190 000 euro, przy czym udział każdego z nich we współwłasności wynosił 1/2. Wobec braku środków własnych zaciągnęli oni w marcu 2007 r., dla celów sfinansowania zakupu i niezbędnych dostosowań nieruchomości, trzy kredyty, na kwoty, odpowiednio, 150 000 euro, 100 000 euro i 50 000 euro, w banku austriackim. Zarówno S. Benkö, jak i S. Kareda mieli status kredytobiorcy. Z końcem 2011 r. S. Kareda zakończyła wspólne pożycie z S. Benkö i przeniosła się do Estonii. Jej aktualne miejsce zamieszkania w Estonii nie jest znane. Od czerwca 2012 r. S. Kareda zaprzestała wywiązywać się ze swoich zobowiązań kredytowych. Od tego momentu S. Benkö sam pokrywał wszystkie raty. Powództwo S. Benkö zmierzało do uzyskania zasądzenia od S. Karedy zwrotu kwot odpowiadających kwotom zapłaconym przez niego w imieniu byłej partnerki. Sąd I instancji w Sankt Pölten nawiązał kontakt z ambasadą Estonii w Austrii w celu ustalenia miejsca zamieszkania S. Karedy, lecz bez rezultatu. Kurator ustanowiony dla celów doręczeń dla S. Karedy jako osoby, której miejsce pobytu jest nieznane, podniósł zarzut braku jurysdykcji, uzasadniając go tym, że S. Kareda ma miejsce zamieszkania w Estonii. Zdaniem kuratora, opisany przez S. Benkö stan faktyczny nie jest objęty zakresem stosowania sekcji 2–7 rozdziału II rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1215/2012 z 12.12.2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Ponadto uważa on, że sąd, przed który wytoczono powództwo, nie jest właściwy miejscowo, tym bardziej że siedziba banku, który udzielił przedmiotowych kredytów, odpowiadająca miejscu spełnienia świadczenia polegającego na spłacie tych kredytów, nie znajduje się na obszarze właściwości miejscowej sądu w Sankt Pölten. Sąd ten stwierdził brak swojej jurysdykcji międzynarodowej do rozpoznania sprawy.

Poprzez pytanie prejudycjalne austriacki SN dążył do ustalenia, czy art. 7 pkt 1 rozporządzenia Nr 1215/2012 należy interpretować w ten sposób, że powództwo w przedmiocie roszczenia regresowego, wytoczone przez jednego z dłużników solidarnych z tytułu umowy kredytu przeciwko drugiemu z nich, należy do zakresu pojęcia „sprawy dotyczącej umowy” w rozumieniu przywołanego przepisu?

Trybunał przypomniał, że interpretacje art. 5 pkt 1 rozporządzenia Nr 44/2001 oraz art. 5 pkt 1 Konwencji brukselskiej, powinny być również stosowane do art. 7 pkt 1 rozporządzenia Nr 1215/2012, ponieważ te przepisy można uznać za równoważne (wyrok ÖFAB, C 147/12, pkt 28).

Z orzecznictwa wynika, że pojęcie „sprawa dotycząca umowy” w rozumieniu art. 5 pkt 1 rozporządzenia Nr 44/2001 należy interpretować w sposób autonomiczny w celu zapewnienia jego jednolitego stosowania we wszystkich państwach członkowskich, a ponadto obejmuje ono dochodzenie wykonania zobowiązania dobrowolnie zaciągniętego przez jedną stronę względem drugiej (wyroki: Česká spořitelna, C 419/11, pkt 45–47; Kolassa, C 375/13, pkt 37, 39). Trybunał uznał za objęte zakresem pojęcia „sprawa dotycząca umowy” wszelkie zobowiązania wywodzące się z umowy, której niewykonanie jest przywoływane przez powoda w uzasadnieniu powództwa (wyroki: De Bloos, 14/76, pkt 16, 17; Arcado, 9/87, pkt 13). Jest tak również w przypadku zobowiązań powstałych pomiędzy dłużnikami solidarnymi, takimi jak strony postępowania głównego. W szczególności dotyczy to możliwości przysługującej dłużnikowi, który spłacił całość bądź część części wspólnego długu przypadającej na drugiego dłużnika, polegającej na uzyskaniu zwrotu dokonanych wpłat za pośrednictwem powództwa w przedmiocie roszczenia regresowego (wyrok Kostanjevec, C 185/15, pkt 38). Rzecznik generalny stwierdził, że podstawa takiego powództwa jest związana z istnieniem tej umowy, dlatego oddzielanie – na potrzeby stosowania rozporządzenia Nr 1215/2012 – tych stosunków prawnych od umowy, z której się wywodzą i która stanowi ich podstawę, byłoby sztuczne (pkt 31 opinii).

Trybunał orzekł, że art. 7 pkt 1 rozporządzenia Nr 1215/2012 należy interpretować w ten sposób, że powództwo w przedmiocie roszczenia regresowego, wytoczone przez jednego z dłużników solidarnych z tytułu umowy kredytu przeciwko drugiemu z nich, należy do zakresu pojęcia „sprawa dotycząca umowy” w rozumieniu tego przepisu.

Poprzez kolejne pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dążył do ustalenia, czy art. 7 pkt 1 lit. b) tiret drugie rozporządzenia Nr 1215/2012 należy interpretować w ten sposób, że umowę kredytu zawartą między instytucją kredytową a dwojgiem dłużników solidarnych, należy uznać za „umowę o świadczenie usług” w rozumieniu tego przepisu?

Zgodnie z orzecznictwem TS pojęcie „usługi” w rozumieniu art. 5 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Nr 44/2001, którego treść jest identyczna z art. 7 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Nr 1215/2012, oznacza co najmniej, że strona, która je świadczy, wykonuje odpłatnie określoną czynność (wyrok Granarolo, C 196/15, pkt 37 i przywołane tam orzecznictwo). Rzecznik generalny podniósł, że w przypadku umowy kredytu zawartej między instytucją kredytową a kredytobiorcą świadczenie usługi polega na oddaniu przez tę instytucję do dyspozycji kredytobiorcy określonej kwoty, za świadczenie pieniężne opłacane przez kredytobiorcę, zwykle w formie odsetek (pkt 40 opinii).

Trybunał orzekł, że art. 7 pkt 1 lit. b) tiret drugie rozporządzenia Nr 1215/2012 należy interpretować w ten sposób, że umowę kredytu, taką jak stanowiąca przedmiot sporu w postępowaniu głównym, zawartą między instytucją kredytową a dwojgiem dłużników solidarnych, należy uznać za „umowę o świadczenie usług” w rozumieniu tego przepisu.

Poprzez trzecie pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dążył do ustalenia, czy art. 7 pkt 1 lit. b) tiret drugie rozporządzenia Nr 1215/2012 należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji gdy instytucja kredytowa przyzna kredyt dwojgu dłużnikom solidarnym, „miejscem w państwie członkowskim, w którym usługi zgodnie z umową były świadczone albo miały być świadczone” w rozumieniu tego przepisu jest miejsce siedziby tej instytucji?

Trybunał wskazał, że w pierwszej kolejności należy ustalić łącznik zobowiązania charakterystycznego dla rozważanej umowy (wyrok Granarolo, C 196/15, pkt 33). Rzecznik generalny stwierdził, że w ramach umowy kredytu świadczeniem charakterystycznym jest samo oddanie do dyspozycji kwoty kredytu, podczas gdy spoczywający na kredytobiorcy obowiązek zwrotu tej kwoty jest wyłącznie konsekwencją spełnienia świadczenia przez kredytodawcę (pkt 45 opinii). W ocenie TS miejscem, w którym usługi były świadczone w rozumieniu art. 7 pkt 1 lit. b) jest, w przypadku udzielenia kredytu przez instytucję kredytową, siedziba tej instytucji. Trybunał przypomniał, że powództwo w przedmiocie roszczenia regresowego wytoczone przez jednego z dłużników solidarnych z tytułu obowiązku spłaty kredytu wobec drugiego, ma podstawę w umowie kredytu zawartej między dłużnikami solidarnymi, z jednej strony, a instytucją kredytową, z drugiej strony.

Trybunał orzekł, że art. 7 pkt 1 lit. b) tiret drugie rozporządzenia Nr 1215/2012 należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji gdy instytucja kredytowa przyzna kredyt dwojgu dłużnikom solidarnym, „miejscem w państwie członkowskim, w którym usługi zgodnie z umową były świadczone albo miały być świadczone” w rozumieniu przywołanego przepisu jest – o ile strony nie uzgodniły inaczej – miejsce siedziby tej instytucji, i to również dla celów ustalenia właściwości miejscowej sądu mającego rozpoznać powództwo w przedmiocie roszczenia regresowego wytoczone przez jednego z dłużników solidarnych wobec drugiego.

Wyrok TS z 15.6.2017 r., Kareda, C 249/16

 

Źródło: www.curia.eu

opracowała: dr Ewa Skibińska - adiunkt na WPiA UKSW w Warszawie

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Powództwo w przedmiocie roszczenia regresowego
Ewa Skibińska (oprac.)
Do:
Od:
Wiadomość:
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny
Kalendarz wydarzeń