Opłata od skargi kasacyjnej bez wezwania

A A A

W razie wniesienia przez stronę zastępowaną przez radcę prawnego (adwokata, rzecznika patentowego) skargi kasacyjnej, od której – stosownie do wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia – pobiera się opłatę stałą lub stosunkową, sąd II instancji, po doręczeniu postanowienia oddalającego w całości lub w części wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych oraz bezskutecznym upływie terminu przewidzianego w art. 112 ust. 3 ustawy z 28.7.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 623; dalej jako: KSCU), odrzuca skargę kasacyjną na podstawie art. 3986 § 2 KPC – orzekł Sąd Najwyższy postanawiając nadać uchwale moc zasady prawnej.

 

„A.” sp. z o.o., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Opłata należna od skargi kasacyjnej miała charakter opłaty stosunkowej obliczonej od wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia i wynosiła 2,5 tys. zł. Po doręczeniu pełnomocnikowi postanowienia o oddaleniu wniosku o zwolnienie „A.” sp. z o.o. od kosztów sądowych, strona powodowa wniosła zażalenie. Sąd Okręgowy odrzucił to zażalenie oraz skargę kasacyjną ze względu na nieuiszczenie w terminie opłaty sądowej. Sąd wskazał, że powódka była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego wobec czego, stosownie do treści art. 112 ust. 3 KSCU, realizacja obowiązku fiskalnego spoczywająca na stronie powodowej w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej powinna nastąpić w terminie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia rozstrzygającego co do wniosku o zwolnienie od opłaty sądowej.

Rozpoznając zażalenie w zakresie dotyczącym odrzucenia skargi kasacyjnej, SN powziął wątpliwości i przedstawił do rozstrzygnięcia składowi 7 sędziów SN zagadnienie prawne: „Czy art. 112 ust. 3 KSCU uchyla obowiązek wezwania do uiszczenia w terminie tygodniowym opłaty w wysokości stałej lub stosunkowej, obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia od nieopłaconej skargi kasacyjnej pod rygorem jej odrzucenia (art. 3986 § 2 w zw. z art. 130 § 1 KPC), wniesionej przez radcę prawnego w razie doręczenia stronie postanowienia sądu II instancji oddalającego jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych?”.

W orzecznictwie prezentowane są dwa przeciwstawne kierunki interpretacyjne. Pierwsze stanowisko zakłada, że gdy skarga kasacyjna, od której należna jest opłata w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia, została wniesiona wraz z wnioskiem o zwolnienie strony od kosztów sądowych, doręczenie odpisu postanowienia sądu II instancji oddalającego ten wniosek, nie uchyla obowiązku przewodniczącego sądu II instancji do wezwania pełnomocnika strony do uiszczenia w terminie tygodniowym należnej opłaty od skargi kasacyjnej. W konsekwencji za niezasadne uznano odrzucenie skarg kasacyjnych, gdy po doręczeniu odpisu postanowienia o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych przewodniczący sądu nie wydał zarządzenia wzywającego skarżącego do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 24.4.2015 r., II CZ 15/15, Legalis oraz postanowienie SN z 12.4.2013 r., IV CZ 25/13, Legalis). Stanowisko o braku możliwości odrzucenia skargi kasacyjnej z powodu uchybień związanych z realizacją obowiązków fiskalnych od wniesionego środka zaskarżenia uzasadniano zmianami normatywnymi wprowadzonymi ustawą z 5.12.2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 234, poz. 1571), która weszła w życie 1.7.2009 r. Na mocy tej ustawy uchylono m.in. art. 1302 § 3 KPC. W wyniku uchylenia tego przepisu do uchybień skargi kasacyjnej związanych z realizacją obowiązku fiskalnego odpowiednie zastosowanie ma art. 130 § 1 KPC kreujący obowiązek wezwania strony przez przewodniczącego sądu do usunięcia uchybień pisma procesowego w terminie tygodnia, w tym do uiszczenia opłaty, jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty. W uchwale SN wyrażono pogląd, że nieopłacona skarga kasacyjna złożona przez adwokata lub radcę prawnego po wejściu w życie ustawy z 5.12.2008 r. podlega odrzuceniu w razie niewykonania zarządzenia wzywającego do opłacenia skargi – art. 3986 § 2 w zw. z art. 130 § 1 KPC (zob. uchwała SN(7) 15.6.2010 r., II UZP 4/10, Legalis). W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że wskutek uchylenia art. 1302 § 3 KPC przez ustawę nowelizującą z 5.12.2008 r. do skargi kasacyjnej wniesionej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiednie zastosowanie ma art. 130 § 1 KPC, a nie art. 1302 § 1 i 2 KPC wskazujący na obowiązek zwrócenia przez przewodniczącego nieopłaconej skargi kasacyjnej wniesionej przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego bez wezwania do uiszczenia należnej opłaty.

Według drugiego stanowiska, zasada przyjęta w powołanej wyżej uchwale SN nie dotyczy sytuacji uregulowanej w art. 112 ust. 3 KSCU w brzmieniu nadanym ustawą z 17.12.2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 7, poz. 45). Artykuł 112 ust. 3 KSCU zawiera przepis szczególny, który wyłącza możliwość wdrożenia postępowania naprawczego określonego w art. 130 § 1 KPC. W razie oddalenia wniosku strony o zwolnienie jej od opłaty sądowej, gdy jest ona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, na przewodniczącym nie spoczywa obowiązek wezwania strony do uzupełnienia braku pisma procesowego (w tym skargi kasacyjnej) poprzez uiszczenie należnej opłaty sądowej podlegającej opłacie stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia (zob. postanowienie SN z 8.4.2016 r., I CZ 14/16, niepubl.; postanowienie SN z 11.2.2016 r., II PZ 19/15 oraz postanowienie SN z 28.1.2016 r., I CZ 108/15, Legalis). Przyjmuje się bowiem, że istota rozwiązania zawartego w art. 112 ust. 3 KSCU polega na tym, że w sytuacjach objętych zakresem tego przepisu czynność doręczenia wskazanego w nim postanowienia sądu oddalającego wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych zastępuje czynność przewodniczącego przewidzianą w art. 130 § 1 KPC w zw. z art. 112 ust. 2 KSCU. Przepis ten ma zastosowanie także do środków odwoławczych i zaskarżenia.

Wskazuje się, że regulacja zawarta w znowelizowanym art. 112 KSCU – która weszła w życie 19.4.2010 r. – uchwalona została, gdy nie obowiązywał już art. 1302 § 3 KPC. Celem nowelizacji art. 112 KSCU było całościowe uregulowanie problematyki związanej z wzywaniem do opłacenia pism procesowych po złożeniu i rozpoznaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

 

Sąd Najwyższy uznał, że uchwała składu siedmiu sędziów SN z 15.6.2010 r., której nadano moc zasady prawnej nie stanowi formalnej przeszkody; uchwała dotyczy innej materii. Sąd Najwyższy stwierdził, że rygoryzm wcześniej obowiązującego przepisu art. 1302 § 3 KPC nie wzbudził wątpliwości i nie został zakwestionowany przez TK. Rozwiązanie przyjęte w tym przepisie mogło być uznane za zbyt surowe, gdyż strona nie miała żadnej informacji o stanie sprawy; sąd odrzucał bez wezwania o uiszczenie opłaty pismo (środki odwoławcze lub środki zaskarżenia) wniesione przez zawodowego pełnomocnika podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej. Podczas gdy, zgodnie z art. 112 KSCU, tygodniowy termin do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Przypomniał także cel nowelizacji przepisu art. 112 ust. 3 KSCU, którym było całościowe uregulowanie problematyki kosztów sądowych. Sąd Najwyższy podkreślił również, że zasada prawna nie będzie miała zastosowania, gdy strona sama składa np. apelację i na podstawie art. 130 § 1 KPC będzie wezwana do uiszczenia należnej opłaty.

Uchwała SN (7) z 16.3.2017 r., III CZP 82/16

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Opłata od skargi kasacyjnej bez wezwania
Do:
Od:
Wiadomość:
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny
Kalendarz wydarzeń